دوره 20، شماره 2 - ( 12-1405 )
جلد 20 شماره 2 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Imani N, Erfanzadeh R, Ahadi H, Ghelichnia H. Variation in Bioactive Compounds of Thymus fedtschenkoi in Relation to Soil Physicochemical and Microbial Properties in Baladeh Rangelands, Mazandaran Province. مرتع 2027; 20 (2)
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1359-fa.html
URL: http://rangelandsrm.ir/article-1-1359-fa.html
ایمانی نرگس، عرفانزاده رضا، احدی حمید، قلیچ نیا حسن. تغییرات ویژگیهای داروئی و مواد ثانویه گونه آویشن قرهباغی در ارتباط با خصوصیات فیزیکوشیمیایی و میکروبی خاک. مرتع. 1405; 20 (2)
دانشگاه تربیت مدرس
چکیده: (48 مشاهده)
چکیده
سابقه و هدف
آویشن قرهباغی با نام علمی Thymus fedtschenkoi Ronniger از گونههای دارویی ارزشمند تیره Lamiaceae است که بهدلیل دارا بودن ترکیبات فنولی از اهمیت بالایی در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی برخوردار است. ترکیب و مقدار مواد موثره این گیاهان در اکوسیستمهای مرتعی تحت تأثیر شرایط اکولوژیکی و ویژگیهای فیزیکوشیمیایی و بیولوژیکی خاک قرار دارد. درک ارتباط بین کمیت و کیفیت مواد موثره و شرایط خاک برای شناسایی رویشگاههای بهینه که حداکثر عملکرد مواد موثره را دارند ضروری است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین خصوصیات خاک و ترکیبات شیمیایی اسانس آویشن قرهباغی در مراتع استان مازندران انجام شد.
مواد و روشها
سه رویشگاه (یک رویشگاه در مراتع کام و دو رویشگاه در مراتع هلوپشته) در ارتفاعات البرز مرکزی انتخاب و در هر رویشگاه 5 سایت نمونهبرداری تعیین شد. نمونهگیری از پوشش گیاهی و خاک در مرحله گلدهی گیاه آویشن قرهباغی، در اواخر بهار 1403 انجام گرفت. سه پایه از گیاه آویشن قرهباغی به صورت تصادفی انتخاب و سرشاخههای گلدار گیاه برای استخراج اسانس جمعآوری و با روش تقطیر با آب آماده شدند. نمونههای خاک از عمقهای 0-5 و 5-10 سانتیمتر در پنج نقطه تصادفی هر سایت برداشت و برای بررسی خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی به آزمایشگاه منتقل گردید. نمونههای گیاهی پس از خشککردن و آسیاب، با روش تقطیر با آب اسانسگیری شدند و سپس با دستگاههای GC و GC-MS تجزیه و تحلیل شدند. خصوصیات خاک شامل رطوبت، pH، هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن، فسفر، بافت و تنفس میکروبی اندازهگیری شد. دادهها با نرمافزار SPSS و آنالیز تجزیه و تحلیل کاهشی (RDA) در نرم افزار R برای بررسی ارتباط بین خصوصیات خاک و ترکیبات مؤثره گیاه تحلیل شدند.
نتایج
آنالیز رگرسیون نشان داد که برخی ترکیبات اسانس آویشن قرهباغی با ویژگیهای خاک در هر دو عمق 0-5 و 5-10 سانتیمتر رابطه معناداری دارند. در عمق 0-5 سانتیمتر، Camphene با تنفس میکروبی پایه (49/0R2= ) و α-Phellandrene(46/0R2=)، Thymol (45/0R2=) و 1,8-سینئول (49/0R2=) با رس رابطه منفی داشتند، در حالی که Carvacrol (73/0R2=) با سیلت رابطه مثبت و با فسفر و نیتروژن رابطه منفی داشت. رابطه Linalool (85/0R2=) با فسفر و تنفس میکروبی پایه مثبت و با رطوبت و سیلت منفی بود. در عمق 5-10 سانتیمتر، Thymol (45/0R2=) با درصد شن وα- Phellandrene (81/0R2=) با نیتروژن رابطه مثبت و با رس و فسفر رابطه منفی داشتند. ترکیبات α-Thujene، α-Terpinol، α-Pinene و Geranyl acetate نیز در هر دو عمق با برخی ویژگیهای خاک رابطه معنیداری نشان دادند، در حالی کهCinnamaldehyde و α-Humulene در عمقهای مورد بررسی رابطه معنیداری نداشتند. نتایج حاصل از تحلیل RDA نشان داد که دو محور اصلی (RDA1) و (RDA2) بخش عمدهای از تغییرات ترکیبات شیمیایی اسانس در عمقهای0-5 و 5-10 سانتیمتر را بر اساس ویژگیهای خاکی توضیح میدهند. محور اول بیشترین تغییرات را توضیح داده و نمونههای منطقه کام را از دو منطقه هلوپشته متمایز میکند.
نتیجهگیری
نتایج این پژوهش نشان داد که ترکیب شیمیایی اسانس آویشن قرهباغی به طور معناداری تحت تأثیر ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک قرار دارد و این تأثیر در عمقهای مختلف خاک متفاوت است. روابط مشاهده شده بین برخی ترکیبات اسانس با بافت خاک، عناصر غذایی و تنفس میکروبی بیانگر نقش مهم شرایط خاک در تنظیم سنتز مواد موثره این گونه دارویی است. در لایه سطحی خاک، ویژگیهای بافتی و عناصر غذایی نقش پررنگتری در تغییرات ترکیبات اسانس داشتند، به طوری که برخی مانند کارواکرول و لینالول به تغییرات سیلت، فسفر، نیتروژن و فعالیت بیولوژیکی خاک حساس بودند. در عمق 5–10 سانتیمتر نیز ارتباط برخی ترکیبات با درصد شن و نیتروژن نشاندهنده اهمیت لایههای زیرسطحی خاک در شکلگیری الگوی شیمیایی اسانس است. به طور کلی، این یافتهها بر اهمیت توجه به ویژگیهای خاک در شناسایی و مدیریت مراتع مناسب برای بهرهبرداری هدفمند از آویشن قرهباغی با کیفیت اسانس مطلوب تأکید میکند.
سابقه و هدف
آویشن قرهباغی با نام علمی Thymus fedtschenkoi Ronniger از گونههای دارویی ارزشمند تیره Lamiaceae است که بهدلیل دارا بودن ترکیبات فنولی از اهمیت بالایی در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی برخوردار است. ترکیب و مقدار مواد موثره این گیاهان در اکوسیستمهای مرتعی تحت تأثیر شرایط اکولوژیکی و ویژگیهای فیزیکوشیمیایی و بیولوژیکی خاک قرار دارد. درک ارتباط بین کمیت و کیفیت مواد موثره و شرایط خاک برای شناسایی رویشگاههای بهینه که حداکثر عملکرد مواد موثره را دارند ضروری است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین خصوصیات خاک و ترکیبات شیمیایی اسانس آویشن قرهباغی در مراتع استان مازندران انجام شد.
مواد و روشها
سه رویشگاه (یک رویشگاه در مراتع کام و دو رویشگاه در مراتع هلوپشته) در ارتفاعات البرز مرکزی انتخاب و در هر رویشگاه 5 سایت نمونهبرداری تعیین شد. نمونهگیری از پوشش گیاهی و خاک در مرحله گلدهی گیاه آویشن قرهباغی، در اواخر بهار 1403 انجام گرفت. سه پایه از گیاه آویشن قرهباغی به صورت تصادفی انتخاب و سرشاخههای گلدار گیاه برای استخراج اسانس جمعآوری و با روش تقطیر با آب آماده شدند. نمونههای خاک از عمقهای 0-5 و 5-10 سانتیمتر در پنج نقطه تصادفی هر سایت برداشت و برای بررسی خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی به آزمایشگاه منتقل گردید. نمونههای گیاهی پس از خشککردن و آسیاب، با روش تقطیر با آب اسانسگیری شدند و سپس با دستگاههای GC و GC-MS تجزیه و تحلیل شدند. خصوصیات خاک شامل رطوبت، pH، هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن، فسفر، بافت و تنفس میکروبی اندازهگیری شد. دادهها با نرمافزار SPSS و آنالیز تجزیه و تحلیل کاهشی (RDA) در نرم افزار R برای بررسی ارتباط بین خصوصیات خاک و ترکیبات مؤثره گیاه تحلیل شدند.
نتایج
آنالیز رگرسیون نشان داد که برخی ترکیبات اسانس آویشن قرهباغی با ویژگیهای خاک در هر دو عمق 0-5 و 5-10 سانتیمتر رابطه معناداری دارند. در عمق 0-5 سانتیمتر، Camphene با تنفس میکروبی پایه (49/0R2= ) و α-Phellandrene(46/0R2=)، Thymol (45/0R2=) و 1,8-سینئول (49/0R2=) با رس رابطه منفی داشتند، در حالی که Carvacrol (73/0R2=) با سیلت رابطه مثبت و با فسفر و نیتروژن رابطه منفی داشت. رابطه Linalool (85/0R2=) با فسفر و تنفس میکروبی پایه مثبت و با رطوبت و سیلت منفی بود. در عمق 5-10 سانتیمتر، Thymol (45/0R2=) با درصد شن وα- Phellandrene (81/0R2=) با نیتروژن رابطه مثبت و با رس و فسفر رابطه منفی داشتند. ترکیبات α-Thujene، α-Terpinol، α-Pinene و Geranyl acetate نیز در هر دو عمق با برخی ویژگیهای خاک رابطه معنیداری نشان دادند، در حالی کهCinnamaldehyde و α-Humulene در عمقهای مورد بررسی رابطه معنیداری نداشتند. نتایج حاصل از تحلیل RDA نشان داد که دو محور اصلی (RDA1) و (RDA2) بخش عمدهای از تغییرات ترکیبات شیمیایی اسانس در عمقهای0-5 و 5-10 سانتیمتر را بر اساس ویژگیهای خاکی توضیح میدهند. محور اول بیشترین تغییرات را توضیح داده و نمونههای منطقه کام را از دو منطقه هلوپشته متمایز میکند.
نتیجهگیری
نتایج این پژوهش نشان داد که ترکیب شیمیایی اسانس آویشن قرهباغی به طور معناداری تحت تأثیر ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک قرار دارد و این تأثیر در عمقهای مختلف خاک متفاوت است. روابط مشاهده شده بین برخی ترکیبات اسانس با بافت خاک، عناصر غذایی و تنفس میکروبی بیانگر نقش مهم شرایط خاک در تنظیم سنتز مواد موثره این گونه دارویی است. در لایه سطحی خاک، ویژگیهای بافتی و عناصر غذایی نقش پررنگتری در تغییرات ترکیبات اسانس داشتند، به طوری که برخی مانند کارواکرول و لینالول به تغییرات سیلت، فسفر، نیتروژن و فعالیت بیولوژیکی خاک حساس بودند. در عمق 5–10 سانتیمتر نیز ارتباط برخی ترکیبات با درصد شن و نیتروژن نشاندهنده اهمیت لایههای زیرسطحی خاک در شکلگیری الگوی شیمیایی اسانس است. به طور کلی، این یافتهها بر اهمیت توجه به ویژگیهای خاک در شناسایی و مدیریت مراتع مناسب برای بهرهبرداری هدفمند از آویشن قرهباغی با کیفیت اسانس مطلوب تأکید میکند.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
