fa بررسی تغییرات پوشش گیاهی و خصوصیات فیزیکو شیمیایی خاک در یک گرادیان چرایی با استفاده از سنجش چندبعدی غیرمتریک (مطالعه موردی: مراتع مورچه خورت- اصفهان) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آگاهی اثرات چرای دام بر ساختار پوشش گیاهی و خصوصیات خاک در مدیریت مراتع امری ضروری است. در این تحقیق تغییرات درصد تاج پوشش و خصوصیات خاک در یک گرادیان چرایی در مراتع استپی منطقه کلهرود استان اصفهان مطالعه شد. منطقه با توجه به فاصله از روستا به 3 قسمت چرای سنگین (فاصله کمتر از 1 کیلومتری روستا) چرای متوسط (1 تا 2 کیلومتری) و چرای تقریبا سبک (بیش از 2 کیلومتری) تقسیم شد و تعداد 6 ترانسکت 150 متری در هر منطقه (مجموعا 18 ترانسکت) مستقر گردید. در طول هر ترانسکت، تعداد 15 پلات</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (5/1&times;1 متر) قرار داده شد</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و درصد تاج پوشش گونه&shy;های گیاهی اندازه گیری شد. </span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در 27 پلات به‌طور تصادفی نمونه خاک برداشت و </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">درصد آهک، پتاسیم، سدیم، رطوبت اشباع، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">pH</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> ، هدایت الکتریکی و کربن آلی</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">‌ اندازه‌گیری شد</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">. روش‌های تحلیل واریانس،</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> خوشه‌بندی </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">رج‌بندی سنجش چندبعدی غیرمتریک برای بررسی ارتباط بین عوامل محیطی و مدیریتی با </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پوشش</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> گیاهی استفاده شد. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج نشان داد که با افزایش شدت چرا درصدتاج پوشش گونه درمنه دشتی&shy;</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Artemisia sieberi</span></span></span></span></em> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کمتر و به پوشش گونه اسفند (</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">harmala</span></span></span></span></em> <em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Peganum</span></span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) افزوده می‌شود اما گونه&shy;</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Anabasis aphylla</span></span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در هرسه شدت چرایی حضور داشت و شاخص شدت چرایی نبود. شدت چرا باعث </span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">افزایش معنی‌دار سدیم، آهک و هدایت الکتریکی و کاهش میزان پتاسیم، رطوبت اشباع و کربن آلی شده است(5%= </span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&alpha;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">). نتایج نشان داد که منطقه با چرای متوسط در یک حالت انتقالی قرار دارد که بایستی سریعا با انجام پروژه های اصلاحی از تغییرات منفی و بدون بازگشت جلوگیری گردد. نتایج این مطالعه </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">می‌تواند به مدیران کمک کند تا حد آستانه تغییرات شرایط اکولوژیکی را شناسایی کنند</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span></span></p> Understanding the effects of gazing on vegetation structure and soil characteristics is important in managing rangeland ecosystems. This study aimed to investigate the plant crown cover and composition changes as well as soil characteristics along a grazing gradient in Kalahroud Steppe rangeland- Isfahan province. The study area was stratified into three sites with respect to distance from village and watering points, including heavily grazed sites (<1 km), moderately grazed sites (1 to 2 km) and slightly grazed sites (> 2 km). Six transects with 150 meters lengths were established in each site. Vegetation characteristics were studied in 15 plots (1&times;1.5 m²), placed along each transect. 25 soil samples were collected randomly from the placed plots and Caco₃, K, Na, saturated percentage, pH, electrical conductivity and organic carbon contents of samples were measured. Analysis of variance, cluster analysis and non-metric multidimensional scaling techniques were used to analyze the data and explore the relationships of soil and vegetation characteristics along the grazing gradient. According to the results, <em>Artemisia sieberi</em> percentage cover and frequency was decreased while these indices for <em>Peganum harmala</em> increased as grazing intensities increased in the study area. <em>Anabasis aphylla</em> indices were not differed significantly in all the various grazing intensities. Soil Na, Caco₃ and EC were higher significantly in sites under greater grazing intensity while K, SP and OC were lower (&alpha; = 5%). Results suggest that moderately grazed sites represent a transitional status in rangeland vegetation and soil dynamics and immediate management action is required to reverse unwanted and hazardous permanent changes. The result of present research can be especially applied to identify ecological thresholds in Steppe rangeland ecosystems.<br> &nbsp; پوشش‌گیاهی, خصوصیات خاک, شدت چرا,تجزیه‌ و تحلیل خوشه‌ای, اصفهان Vegetation cover, Soil characteristics, Grazing intensity, Cluster analysis, Isfahan 106 115 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-130-4&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad-Javad Ebrahimi محمد جواد ابراهیمی mj.ebrahimi1369@yahoo.com 10031947532846006804 10031947532846006804 Yes Isfahan University of Technology Hossein Bashari حسین بشری 10031947532846006805 10031947532846006805 No Isfahan University of Technology Mehdi Bassiri مهدی بصیری 10031947532846006806 10031947532846006806 No Isfahan University of Technology Massoud Borhani مسعود برهانی 10031947532846006807 10031947532846006807 No Research Center for Agriculture and Natural Resources مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان Abdolreza Mohajeri عبدالرضا مهاجری 10031947532846006808 10031947532846006808 No Range and Watershed Organization in Isfahan Province اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری اصفهان