fa مقایسه برخی ویژگی‌های گیاهی در دو سایت چرایی حیات وحش و دام اهلی (مطالعه موردی: مراتع دشت کالمند- بهادران استان یزد) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">با توجه به تأثیر نوع دام چرا کننده بر تغییرات پوشش گیاهی و اهمیت شناخت خصوصیات پوشش گیاهی در اداره صحیح اکوسیستم‌های مرتعی، تحقیق حاضر به مقایسه برخی شاخص‌های گیاهی و فرم‌های رویشی مختلف در دو سایت چرایی حیات وحش و دام اهلی در مراتع دشتی کالمند-بهادران استان یزد پرداخته است. به این منظور پس از تعیین منطقه رویشی در دو بخش برای مطالعه متغیرهای پوشش گیاهی از روش تصادفی سیستماتیک استفاده شد. در داخل هر یک از مناطق مورد بررسی، 10 ترانسکت 100 متری به‌طور تصادفی و تعداد 3 پلات 2 متر مربعی بر روی هر ترانسکت، در مجموع 30 پلات به صورت سیستماتیک قرار گرفت. در داخل هر پلات و در امتداد هر ترانسکت، کلاس خوشخوراکی گونه‌های گیاهی موجود، فرم رویشی، درصد پوشش، تعداد، فراوانی، بیوماس انداز‌گیری شد. نتایج نشان داد که درصد پوشش گونه غالب <em><span dir="LTR">Artemisia sieberi</span></em>، گیاهان کلاس <span dir="LTR">II</span> و بوته‌ای‌ها در سطح یک درصد و گندمیان در سطح 5 درصد در سایت چرایی دام &shy;اهلی افزایش معنی‌داری داشته است. بیوماس کل گونه غالب (<span dir="LTR">gr</span>22/135)، درصد پوشش گیاهان کلاس <span dir="LTR">III</span> (6%) و پهن‌برگان علفی (3%) در سایت چرایی حیات وحش افزایش معنی‌داری را نشان داد، در حالی‌که مقدار این پارامترها در منطقه چرایی دام اهلی به‌ترتیب <span dir="LTR">gr</span>19/69، 4% و 9/0% بود (01/0<span dir="LTR">p <</span>). تولید و تراکم پهن‌برگان از قبیل <em><span dir="LTR">Stachys</span></em> <em><span dir="LTR">inflata</span></em> و <em><span dir="LTR">Scorzonera</span></em> <em><span dir="LTR">sp.</span></em> (01/0<span dir="LTR">p <</span>) و تولید گندمیان مانند <em><span dir="LTR">Stipa</span></em> <em><span dir="LTR">barbata</span></em> و <em><span dir="LTR">Boissiera</span></em> <em><span dir="LTR">squarrosa</span></em> (05/0<span dir="LTR">p <</span>) و تراکم آنها (01/0<span dir="LTR">p <</span>) در منطقه تحت چرای آهو به‌صورت معنی&shy;داری بیشتر از منطقه تحت چرای دام اهلی بود، بنابراین برای مدیریت پوشش گیاهی در چنین مناطقی در صورتی‌که شرایط پرورش دام‌های وحشی فراهم شود، شاید بتوان مدیریت بهتری در خصوص پوشش گیاهی اعمال کرد.</p> <p>Range managers need to consider the impacts of herbivores on vegetation characteristics for achieving a sound management for rangelands. This study compared some plant indices and life forms between two range sites under livestock and wildlife grazing in Kalmand-Bahadoran plain in Yazd province. Systematic random sampling was used to collect vegetation data in these range sites. Ten transects of 100 meters length were established in each site randomly, and 3 plots of 2 m² were placed on each transect systematically. Frequency and biomass of plant species as well as plant life forms and canopy cover percentages were measured in each plot and palatability of each plant emprically was recorded. According to the results, the percentage cover of <em>Artemisia sieberi, </em>frequancy of the species with moderate palatability (Class II) and shrub species were increased significantly (&alpha=0.01) in livestock grazed site. Grass species were also increased in this site significantly (&alpha=0.05). Total biomass of the dominant species and percentage cover of the plants with low palatability (Class III) and forbs were increased significantly in the sites under wildlife grazing. In range site grazed by wildlife, the production and density of forb species such as <em>Stachys</em> <em>inflata </em>and<em> Scorzonera sp.</em> were increased significantly (&alpha=0.01) compared with livestock grazed site<em>.</em> The <em>Stipa barbata</em> and <em>Boissiera</em> <em>squarrosa</em> production and density were also significantly higher in wildlife grazed site. Therefore it can be concluded that wildlife grazing improve vegetation condition with their positive impacts on rangelands vegetation.</p> شاخص گیاهی, فرم‌های رویشی, حیات وحش, دام اهلی, کالمند-بهادران, یزد. Plant index, Life forms, Wildlife, Livestock, Kalmand-Bahadoran, Yazd. 316 329 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-57&slc_lang=fa&sid=1 Samira Hossein jafari سمیرا حسین جعفری 10031947532846002865 10031947532846002865 Yes Agricultural Science and Natural Resources University of Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mohammadreza Tatian محمدرضا طاطیان 10031947532846002866 10031947532846002866 No Agricultural Science and Natural Resources University of Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Reza Tamartash رضا تمرتاش 10031947532846002867 10031947532846002867 No Agricultural Science and Natural Resources University of Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Aliakbar Karimian علی اکبر کریمیان 10031947532846002868 10031947532846002868 No University of Yazd دانشگاه یزد