fa بررسی ویژگی های رویشگاهی گونه موسیر ایرانی (Allium hirtifolium Boiss.) در استان فارس تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">موسیر ایرانی (<em><span dir="LTR">A.hirtifolium </span></em><span dir="LTR">Boiss</span><span dir="LTR">.</span>) از جمله گونه&shy;&rlm;های بومی مراتع ایران است که به سبب بهره&rlm;برداری بیش از توان بوم&shy;شناسی در معرض خطر انقراض قرار گرفته است. هدف از این مطالعه، شناسایی ویژگی&shy;های رویشگاهی این گونه در استان فارس است. اطلاعات محیطی شامل موقعیت جغرافیایی، شرایط رویشگاهی، ویژگی&rlm;های توپوگرافی و ترکیب گونه&rlm;های گیاهی همراه نیز بررسی شد. برای بررسی خاک اطراف ریشه در عمق مؤثر نفوذ ریشه (12 تا 15 سانتی&shy;متر از سطح خاک) به تعداد شش پروفیل در رویشگاه ارسنجان و چهار پروفیل در رویشگاه سپیدان نمونه‌برداری شد. برای هر یک از نمونه‌های خاک، پارامتر&shy;های بافت، مواد آلی، اسیدیته، هدایت الکتریکی، درصد گچ، درصد آهک، میزان نیتروژن کل، فسفر، پتاسیم و میزان عناصر کم نیاز (<span dir="LTR">Fe</span> ، <span dir="LTR">Cu</span> ، <span dir="LTR">Zn</span> و <span dir="LTR">Mn</span>) اندازه&shy;گیری شد. مقایسه&shy; ویژگی&shy;های خاک بین دو سایت مورد بررسی، توسط آزمون <span dir="LTR">t</span> مستقل و تعیین مهمترین ویژگی&shy;های خاک رویشگاه با روش <span dir="LTR">PCA</span> انجام شد. نقشه&shy; پتانسیل رویشی گونه مذکور در محیط نرم&shy;&rlm;افزار <span dir="LTR">GIS</span> و با استفاده از ایجاد یک کوئری مکانی تهیه شد. نتایج نشان داد که بین ویژگی&shy;های خاک در دو رویشگاه مورد بررسی تفاوت معنی‌داری در سطح یک درصد وجود ندارد و این گیاه در اقلیم نیمه‌خشک سرد تا خیلی مرطوب معتدل با میانگین دمای سالانه 9 تا 17درجه سانتی‌گراد، متوسط بارش سالانه 250 تا 700 میلی‌متر، دامنه ارتفاعی 2200 تا 2600 متر از سطح دریا، بر روی سازندهای زمین&rlm;شناسی پابده-گورپی، گروه بنگستان و کواترنری و اغلب در زیراشکوب درختان بنه، کیکم و گلابی وحشی رویش دارد. همچنین فراوانی موسیر ایرانی (<em><span dir="LTR">A.hirtifolium </span></em><span dir="LTR">Boiss</span><span dir="LTR">.</span>) در رویشگاه&shy;های مورد بررسی بسیار کم ارزیابی می&rlm;&shy;شود. در نتیجه اگر برای حفاظت و نگهداری از رویشگاه&rlm;&shy;های طبیعی آن برنامه&rlm;ریزی فوری صورت نگیرد، احتمال آسیب&rlm;پذیری جدی و یا انقراض آن از عرصه&rlm;&shy;های طبیعی فارس وجود خواهد داشت.</p> <p><a name="OLE_LINK10"></a><a name="OLE_LINK9">Persian shallot (<em>Allium hirtifolium Boiss.</em>), one of Iran^&#39;s endemic medicinal rangeland species, is endangered to extinction due to over utilization. The purpose of this research is investigation and modelling of habitat and ecological characteristics of Persian shallot in Fars province of Iran. Sampling was conducted from aerial plant parts and soil of effective root zone</a> (12 to 15 Cm from soil surface), 6 samples from Arsenjan site and 4 from Sepidan. The environmental information such as geographic position, habitat conditions, topographic features and accompanying plants species were deliberated. Each soil sample after air drying was passed through a 2 mm sieveand then prepared to determining soil texture, organic matter, pH, EC, gypsum, lime, N, P, K, and micro elements (Mn, Zn, Cu and Fe). The comparing of soil characteristics among 2 sites was done through independent T test and determining the most important soil properties in relation to the plant was done through PCA. The map of regions which have potential of shallot production was made through GIS software and by creating a spatial query. The results showed that this plant is growing in cold semi-arid to very humid moderate climates with average annual temperature of 9 to 17&ordm; C, average annual precipitation of 250 to 700 millimeters, altitude ranges from 2200 to 2600 meters above sea level, the geological formations includes Pabde- Gurpi, Bangestan and Quaternary and often in understory of <em>Pistacia khinjuk</em>, <em>Acer monspessolanum</em> and <em>Pyrus syriaica </em>woodlands. In addition, the density and frequency of Persian shallot stands is assessed sorely rare in study habitats. Generally, in case of lacking emergency planning to protecting and conserving its habitats, there is the probability of extinction in Fars province.<a name="OLE_LINK10"></a><a name="OLE_LINK9">Persian shallot (<em>Allium hirtifolium Boiss.</em>), one of Iran^&#39;s endemic medicinal rangeland species, is endangered to extinction due to over utilization. The purpose of this research is investigation and modelling of habitat and ecological characteristics of Persian shallot in Fars province of Iran. Sampling was conducted from aerial plant parts and soil of effective root zone</a> (12 to 15 Cm from soil surface), 6 samples from Arsenjan site and 4 from Sepidan. The environmental information such as geographic position, habitat conditions, topographic features and accompanying plants species were deliberated. Each soil sample after air drying was passed through a 2 mm sieveand then prepared to determining soil texture, organic matter, pH, EC, gypsum, lime, N, P, K, and micro elements (Mn, Zn, Cu and Fe). The comparing of soil characteristics among 2 sites was done through independent T test and determining the most important soil properties in relation to the plant was done through PCA. The map of regions which have potential of shallot production was made through GIS software and by creating a spatial query. The results showed that this plant is growing in cold semi-arid to very humid moderate climates with average annual temperature of 9 to 17&ordm; C, average annual precipitation of 250 to 700 millimeters, altitude ranges from 2200 to 2600 meters above sea level, the geological formations includes Pabde- Gurpi, Bangestan and Quaternary and often in understory of <em>Pistacia khinjuk</em>, <em>Acer monspessolanum</em> and <em>Pyrus syriaica </em>woodlands. In addition, the density and frequency of Persian shallot stands is assessed sorely rare in study habitats. Generally, in case of lacking emergency planning to protecting and conserving its habitats, there is the probability of extinction in Fars province.</p> موسیر ایرانی, رویشگاه, انقراض, استان فارس. Persian shallot, Habitat, Geographic information system, Fars province. 282 291 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-54&slc_lang=fa&sid=1 Mahdokht Allahmoradi مهدخت اله مرادی 10031947532846002852 10031947532846002852 No University of Tehran دانشگاه تهران Gholam abbas Ghanbaryan غلامعباس قنبریان 10031947532846002853 10031947532846002853 Yes University of Shiraz دانشگاه شیراز Fataneh Ghasemi فتانه قاسمی 10031947532846002854 10031947532846002854 No University of Zabol دانشگاه زابل