fa ارزیابی قابلیت دستورالعمل طبقه بندی شایستگی مرتع برای چرای گوسفند در مراتع کوهستانی هندوان آذربایجان غربی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">روش&shy;های متفاوتی به منظور تعیین شایستگی مراتع از جنبه&shy;های مختلف ارائه شده است. روش عامل محدود کننده فائو، رایج&shy;ترین روش می&shy;باشد. تعیین شایستگی مرتع با این روش به جهت تعدد عوامل و اینکه در برخی از موارد نیاز به عملیات آزمایشگاهی دارد، زمان&shy;بر بوده و امکان قابلیت کاربرد آن توسط تمامی کارشناسان وجود ندارد. از اینرو ضرورت داشت دستورالعملی بدین منظور پیشنهاد گردد که ضمن علمی بودن، ساده و کم هزینه باشد. بر اساس دستورالعمل پیشنهادی، شایستگی مرتع برای چرای دام، از تلفیق سه معیار پوشش گیاهی (20 امتیاز)، آب (15 امتیاز) و فرسایش خاک (15 امتیاز) حاصل می&shy;شود. به&shy;منظور ارزیابی قابلیت دستورالعمل طبقه&shy;بندی شایستگی مرتع برای چرای گوسفند، پژوهش حاضر در مراتع کوهستانی هندوان انجام و نتایج حاصل از تعیین شایستگی تیپ&shy;های گیاهی بر مبنای دستورالعمل پیشنهادی با نتایج حاصل از عامل محدودکننده روش فائو توسط آزمون غیر پارامتری ویلکاکسون مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان داد که در هر دو روش، تولید علوفه محدودیت بیشتری برای شایستگی ایجاد کرده و حساسیت خاک به فرسایش در درجه دوم اهمیت قرار دارد. ضمن اینکه تفاوت معنی&shy;داری بین دو روش از نظر طبقات شایستگی نهایی وجود ندارد. بنابراین دستورالعمل پیشنهادی، قادر به شناسایی و تفکیک مناطق مستعد و غیر مستعد از نظر چرای دام می&shy;باشد و کارایی آن در مقایسه با روش فائو با توجه به صرفه&shy;جویی در هزینه و سادگی، قابل توجه است. این دستورالعمل کارشناسان را قادر خواهد ساخت که در هنگام تهیه طرح&shy;های مرتعداری با روشی ساده و کاربردی در عرصه به تناسب استفاده از مراتع جهت چرای دام پی&shy;ببرند.</p> <p>Various methods have been proposed for determining rangeland suitability from different aspects. Although FAO&rsquo;s method is the most widespread approach for determining rangeland suitability, it is very time consuming, not convenient and field and laboratory data hungry. Accordingly, it was necessary to devise a scientific, simple and cost-effective guideline for range mangers to assess rangeland suitability. The new proposed guideline for assessing range suitability from animal grazing aspect consists of three criteria of vegetation (20 points), water (15points), and soil (15points). This study aimed to evaluate this guideline in Hendovan mountainous region. The non-parametric Wilcoxon Test was used to compare the results obtained from this guideline with the findings gained by the FAO&rsquo;s method. According to the results, forage production and the sensitivity of soil to erosion was identified as the most limiting factor for the grazing suitability in the both models.&nbsp; Moreover, there was not any significant difference between the two methods regarding the levels of suitability. Therefore, it can be concluded that the proposed guideline is an appropriate method for recognizing and dividing the suitable and unsuitable areas for animal grazing. Furthermore, the cost-effectiveness, time saving, simplicity and efficiency of the proposed model are remarkable in comparison with FAO&rsquo;s method. This guideline will assist range experts in making &quot;rangeland management plans&quot; to achieve a sound grazing management.</p> شایستگی مرتع, چرای دام, مراتع کوهستانی هندوان, آذربایجان غربی. Rangeland suitability, Animal grazing, Mountainous rangelands of Hendovan, West Azarbaijan 164 177 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-49&slc_lang=fa&sid=1 Javad Motamedi جواد معتمدی 10031947532846002803 10031947532846002803 Yes Urmia University دانشگاه ارومیه Saeideh Toopchizadegan سعیده توپچی زادگان 10031947532846002804 10031947532846002804 No Urmia University دانشگاه ارومیه