fa مقایسه برخی عوامل بوم‌شناختی مؤثر در انتشار گونه‌های Artemisia fragrans Willd. و Artemisia austriaca Jacq. در مراتع جنوب‌شرقی سبلان تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">هدف از انجام این مطالعه شناخت عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش دو گونه <em><span dir="LTR">Artemisia fragrans</span></em> و <em><span dir="LTR">Artemisia austriaca</span></em> در دامنه&shy;های جنوب&shy;شرقی سبلان بود. بدین&shy;منظور 140 مکان انتخاب شد و در هر مکان 5 پلات 1 متر مربعی در طول ترانسکت&shy; 40 متری به روش تصادفی- سیستماتیک مستقر و نمونه‌برداری انجام شد. در تمامی مکان&shy;ها برخی عوامل بوم‌شناختی مانند درصد سنگ و سنگریزه، خاک لخت، لاشبرگ و تراکم گونه&shy;های <em><span dir="LTR">A. fragrans</span></em> و <em><span dir="LTR">A.austriaca</span></em> اندازه‌گیری شد. نمونه&shy;برداری خاک از ابتدا، وسط و انتهای ترانسکت تا عمق 30 سانتیمتری سطح خاک صورت گرفت. سپس، برخی از خصوصیات خاک شامل اسیدیته، کربن آلی، پتاسیم، فسفر، آهک و هدایت الکتریکی و کربنات کلسیم معادل، درصد شن، رس و سیلت، تراکم گونه&shy;های مورد&shy;نظر و درصد سنگ و سنگریزه، خاک لخت، لاشبرگ نیز اندازه&shy;گیری شد. برای بررسی وجود یا عدم وجود تفاوت معنی&shy;دار بین اثر عوامل محیطی بر حضور و عدم حضور دو گونه مورد&shy;نظر، تجزیه واریانس یک&shy;طرفه انجام شد. برای مقایسه میانگین خصوصیات اندازه&shy;گیری شده از آزمون دانکن استفاده شد. برای تعیین درجه اهمیت متغیّرهای اندازه‌گیری شده در پراکنش این‌گونه&shy;ها و تأیید گروه&shy;بندی مکان‌های نمونه&shy;برداری، آنالیز تشخیص مورد استفاده قرار گرفت. با توجه به نتایج حاصل از تجزیه تشخیص، دو تابع به&shy;ترتیب 86 و 14 درصد و در مجموع 100 درصد از واریانس کل داده&shy;ها را توجیه کردند و به&shy;طورکلی 2/94 درصد موارد گروه‌بندی‌شده، به‌درستی طبقه‌بندی‌شده‌اند. در نهایت نتایج این مطالعه نشان داد که لاشبرگ، ارتفاع، بارندگی، دما و همچنین پارامترهای مربوط به خاک مانند کربن آلی، خاک لخت، سنگ و سنگریزه، پتاسیم، درصد شن، سیلت، شیب و جهت جغرافیایی مهم‌ترین عوامل مؤثر در انتشار گونه&shy;های موردمطالعه هستند.</p> <p>The purpose of this study was to identify the effects of environmental factors on distribution of<em> Artemisia fragrans </em>and <em>Artemisia austriaca </em>in southeastern rangelands of Sabalan. For this purpose, 140 sites were selected based on a random- systematic approach. The density of selected plant species were measured in five plots of 1m², established along a 40 meters transect in each site. Soil samples were collected from 0 to 30 cm of soil surface in the beginning, middle and end part of each transect and their EC, OC, K, P, Lime, pH, TNV, sand, clay and silt content were measured. Litter and bare soil percentage were also measured in each site. One way ANOVA was performed to explore the relationships between the environmental factors characteristics and presence and absence of the selected species. Duncan&#39;s test was used to compare the mean values of the measured variables. Discriminant analysis was used to determine the importance of measured variables on the distribution of <em>A. fragrans and A. austriaca</em> and grouping the sampling sites. According to the results, the two produced functions were explained 86 % and 14% of the variances. The results indicated that 94/2% of grouped sites were classified correctly. Litter, elevation, precipitation, temperature, OC, bare soil, gravel, K, sand, silt, slope and aspect were identified as the most important factors, influencing the distribution of <em>A. fragrans and A. austriaca </em>in the study area.</p> پراکنش گونه‌ها, Artemisia fragrans, Artemisia austriaca, آنالیز تشخیص, استان اردبیل. Species distribution, Artemisia fragrans, Artemisia austriaca, Discriminant analysis, Ardabil province. 129 141 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-28&slc_lang=fa&sid=1 Rdavan Ghorbani اردوان قربانی ardavanica@yahoo.com 10031947532846003160 10031947532846003160 Yes University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Masoomeh Abbasi Khalaki معصومه عباسی خالکی 10031947532846003161 10031947532846003161 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Ali Asghari علی اصغری 10031947532846003162 10031947532846003162 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Atefeh Omidi عاطفه امیدی 10031947532846003163 10031947532846003163 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Baharak Zarehesari بهارک زارع حصاری 10031947532846003164 10031947532846003164 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی