Journal of Rangeland

fa معرفی پرایمینگ مناسب بذور Astragalus kahircus برای اصلاح و احیاء مراتع استان یزد Introduction of Suitable Priming of Astragalus kahiricus Seeds for Improvement and Rehabilitation of Rangelands in Yazd Province تخصصي Special پژوهشي Research سابقه و هدف: گون‌ها از نظر دارویی، علوفه‌ای و اقتصادی در ایران دارای اهمیت فراوانی هستند. گونه Astragalus kahiricus یکی از گونه‌های گون بومی و سازگار در شن‌زارهای ایران است که به لحاظ تحمل شرایط خاص اکولوژیکی و نیز ارزش تغذیه‌ای و حفاظت خاک بالا از اهمیت زیادی برخوردار است، بسیاری از گونه‌های گیاهی علیرغم بومی بودن در مراحل اولیه جوانه‌زنی خشک شده و برخی دیگر مراحل اولیه رشد رویشی را سپری و سپس خشک می‌شوند. یکی از راه‌کارهای حل این مشکل که می‌تواند به بهبود رشد رویشی و استقرار بهتر گونه‌ها در محیط‌های طبیعی کمک کند، عمل پرایمینگ بذور است. تیمار پرایمینگ باعث کوتاه شدن زمان کاشت تا سبز شدن و حفاظت بذرها از عوامل زنده و غیرزنده در مرحله بحرانی استقرار گیاهچه می‌شود. هدف از این پژوهش تعیین تأثیر تیمارهای پرایمینگ بر شاخص‌های رشد و عملکرد گونه A.kahiricus است.  مواد و روش‌ها: در این تحقیق اثر هیدروپرایمینگ، اسموپرایمینگ و هورمون پرایمینگ بر فاکتورهای ارتفاع، درصد پوشش، تولید، میزان پرولین و کربوهیدرات گونه گون شنی مورد بررسی قرار گرفت. بذرهای سه اکوتیپ ساغند، رباط پشت بادام و رباط خان تحت تیمارهای مختلف شامل هیدروپرایمینگ (آب مقطر)، هورمون پرایمینگ (اسید جیبرلیک: 125 و 250 ppm، اسید سالسیلیک: 100 و 200 mg/l و اسید اسکوربیک: 100 و 200 mM) و اسموپرایمینگ (نیترات پتاسیم: 4/0 درصد) به صورت جداگانه پرایم شدند. آزمایش به صورت کرت‌های خرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در پنج تکرار انجام شد. نتایج: بررسی نتایج گویای معنی‌دار بودن اثر پرایمینگ بر میزان کربوهیدرات، پوشش، تولید و ارتفاع گونه Astragalus kahiriqus در سطح خطای یک درصد بود. ویژگی‌های مورد بررسی بذرهایی که در معرض انواع پرایمینگ قرار گرفته بودند در مقایسه با بذرهای شاهد اختلاف معنی‌داری با یکدیگر داشتند. بر اساس نتایج، بیشترین ارتفاع گیاه با (26 سانتیمتر) و تولید علوفه (65 گرم بر متر مربع) در جمعیت ساغند با استفاده از تیمار اسید جیبرلیک 250 (ppm) مشاهده شد. بیشترین میزان کربوهیدرات 34 (g/100g FW) مربوط به جیبرلیک اسید 250 در منطقه رباط پشت بادام و بیشترین میزان پرولین 3 (Mm/g FW) در جمعیت رباط پشت بادام مربوط به اسید اسکوربیک 100 و 200 به‌دست آمد. بیشترین میزان درصد پوشش (27 درصد) در جمعیت ساغند با اعمال تیمار اسیدجیبرلیک 250 ppm گزارش گردید. نتایج حاصل از این تحقیق، نشان داد بهترین عملکرد و نتیجه برای بذرکاری مستقیم گونه A. Kahiricus و همچنین احیا مراتع خشک تخریب شده، تیمار پرایم اسید جیبرلیک 250 ppm به همراه خراش‌دهی بذر است. نتیجه‌گیری: افزایش سرعت جذب آب و متابولیسم در بذرهای پرایم شده سبب بهبود جوانه‌زنی و بهبود یکنواختی فیزیولوزیکی طبیعی جوانه‌ها و در نتیجه بهبود عملکرد گونه Astragalus kahiriqus گردیده است. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده در این پژوهش، تیمار پرایمینگ بذر گون شنی (Astragalus kahiricus) با استفاده از هورمون جیبرلیک اسید به میزان 250 ppm به طور معنی‌داری سبب بهبود شاخص‌های رشد و نمو گیاهچه‌ها از جمله افزایش ارتفاع، پوشش، تولید بیوماس و محتوای کربوهیدرات گردید. این یافته‌ها حاکی از آن است که کاربرد این تیمارها می‌تواند به‌عنوان روشی کارآمد جهت افزایش موفقیت استقرار و بهبود عملکرد این گونه علوفه‌ای ارزشمند در شرایط تنش‌زای محیطی، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، مورد توجه قرار گیرد.   Background and objectives: Astragalus species are of considerable importance in Iran due to their uses in medicine, livestock fodder, and contribution to the national economy. Among these, Astragalus kahiricus is a native and well-adapted species thriving in the arid sandy regions of the country. Its resilience to harsh environmental conditions, combined with its nutritional value and ability to protect soil, makes it particularly valuable. However, many A. kahiricus populations suffer from poor establishment, often failing to progress beyond early vegetative stages and ultimately drying out. Seed priming offers a promising approach to overcome these challenges by accelerating germination and enhancing seedling tolerance to biotic and abiotic stresses during critical developmental phases. This study aimed to evaluate the effects of various priming treatments on the growth and performance of A. kahiricus. Methodology: The experiment assessed the impacts of hydropriming, osmopriming, and hormone priming on key performance indicators including plant height, ground cover percentage, biomass production, proline content, and carbohydrate content of A. kahiricus. Seeds from three geographically distinct ecotypes - Saghand, Robat Pusht Badam, and Robat Khan - were subjected to the following priming treatments: hydropriming with distilled water; hormone priming with gibberellic acid (GA3) at 125 and 250 ppm, salicylic acid at 100 and 200 mg/L, and ascorbic acid at 100 and 200 mM; and osmopriming with potassium nitrate at 0.4%. The experimental design was a split-plot arrangement within a randomized complete block design (RCBD) with five replications. Results: Statistical analysis indicated significant effects of priming treatments (p<0.01) on carbohydrate content, ground cover percentage, biomass production, and plant height. All primed seeds outperformed the untreated controls across measured parameters. The Saghand ecotype treated with 250 ppm gibberellic acid showed the greatest plant height (26 cm) and biomass production (65 g/m²). The highest carbohydrate concentration (34 g/100 g fresh weight) was recorded in the Robat Pusht Badam ecotype treated with 250 ppm GA3, while the Robat Khan ecotype primed with ascorbic acid (100 and 200 mM) exhibited the highest proline content (3 mM/g fresh weight). Additionally, the Saghand ecotype achieved the highest ground cover percentage (27%) under 250 ppm GA3 treatment. Overall, gibberellic acid priming at 250 ppm, combined with seed scarification, was identified as the most effective strategy for optimizing direct seeding and restoration of degraded dryland pastures using A. kahiricus. Conclusion: Priming treatments enhanced water uptake and metabolic activity in seeds, resulting in improved germination performance and greater physiological uniformity among seedlings. Specifically, gibberellic acid priming at 250 ppm significantly promoted seedling growth indices -including height, ground cover, biomass accumulation, and carbohydrate content- in Astragalus kahiricus. These findings suggest that seed priming, particularly with gibberellic acid, is an effective and practical technique to enhance establishment success and biomass yield of this valuable forage species under the stressful conditions typical of arid and semi-arid environments.   بذر, پوشش, ارتفاع, پرولین, کربوهیدرات, Astragalus kahiricus Seed, Vegetation Cover, Plant Height, Proline, Carbohydrate, Astragalus kahiricus 161 178 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-2825-1&slc_lang=fa&sid=1 Saeedeh Nateghi سعیده ناطقی saeedehnateghi@yahoo.com 100319475328460018707 100319475328460018707 No Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Mina Bayat مینا بیات bayat10539.m@gmail.com 100319475328460018708 100319475328460018708 No Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Mahshid Souri مهشید سوری souri.mahsa@gmail.com 100319475328460018709 100319475328460018709 Yes Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران