fa اولویت‌بندی خطر چند گونه گیاهی فرصت‌طلب در مرتع بیدزرد شهرستان بهبهان با استفاده از رویکرد مدلسازی چندمتغیره تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">این تحقیق به منظور شناسایی و تحلیل اثرات برخی از گیاهان مهاجم بر اکوسیستم&shy;های مرتعی انجام گرفت. گیاه مهاجم و فرصت&shy;طلب گونه&shy;ای بومی یا غیربومی است که با ورود خود به یک منطقه قلمرو خود را گسترش داده و تنوع زیستی را تهدید کند و پیامد&shy;های نامطلوب اقتصادی و محیطی را به همراه داشته باشد. به منظور مدل&shy;سازی تحلیل خطر گیاهان مهاجم از روش تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد. عوامل مورد استفاده شامل 3 معیار اصلی و 8 زیر&shy;معیار و 5 گزینه بود. معیار&shy;های اصلی شامل معیارهای اثرات، تهاجم و پتانسیل گسترش گیاهان مهاجم بود که درمورد گونه&shy;های مورد مطالعه تحلیل شد. برای وزن&shy;دهی به معیارها و گزینه&shy;ها با فرایند تحلیل سلسله مراتبی از مقیاس زبانی برای بیان درجه اهمیت عوامل و نتایج ارزیابی پرسشنامه&shy;های توزیع شده بین کارشناسان مرتع استفاده شد. سپس نسبت سازگاری هر معیار برای بررسی صحت وزن معیارها با استفاده از نرم‌افزار </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Expert Choice</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> محاسبه شد. نتایج نشان داد که گونه&shy;های گیاهی بهمن (</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Stipa capensis</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> Thunb.</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">)<em>، </em>شکرتیغال (</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Echinops</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> <em>dichrous </em>Boiss. & Hausskn.</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">)<em>، </em>خارشتر(</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Alhagi mannifera</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> Desv.</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">)، اسپند (</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Peganum harmala </span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">L.</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">) و گلرنگ وحشی (</span><a href="http://www.theplantlist.org/tpl/record/gcc-77840"><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Carthamus&nbsp;lanatus</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">&nbsp;L.</span></span></span></a><span style="font-family:B Nazanin;">) <em>به</em> ترتیب اثرات تخریبی بیشتری داشتند. نتایج این مطالعه می&shy;تواند در راستای هدف&shy;گذاری جهت کنترل گیاهان مهاجم در اکوسیستم‌های مرتعی توسط اداره کل منابع طبیعی استفاده شود. </span> This study was conducted to identify and analyze the effects of some invasive/undesirable plants on rangeland ecosystems. To analyze the risk of invasive species presence, on livelihood of the local people, a hierarchical analysis method was used. Factors used included 3 main criteria, 8 sub-criteria and 5 options. The main criteria were impact, invasion and growth potential. A linguistic scale was used to weight the criteria and options using the hierarchical analysis process. Questionnaires distributed among rangeland experts to express the degree of importance of the factors for evaluation. To check the accuracy of the criteria, compatibility ratio of each criterion was calculated in Expert Choice software. The results showed that <em>Stipa capensis</em>, <em>Echinops dichrous</em>, <em>Alhaji mannifera,</em> <em>Peganum harmala</em> and <em>Carthamus lanatus</em> had more destructive effects, respectively. The results of this study may be used for the control of invasive plants in rangeland ecosystems. گیاه مهاجم و فرصت‌طلب, تحلیل سلسله مراتبی, اکوسیستم‌های مرتعی, مرتع بیدزرد. Invasive and opportunistic plant, Hierarchical analysis, Rangeland ecosystems, Bidzard Rangeland 643 653 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-178&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Bahadori فاطمه بهادری 100319475328460011608 100319475328460011608 No Faculty of Natural Resources, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology, دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء (ص) بهبهان، بهبهان Somayeh Dehdari سمیه دهداری 100319475328460011609 100319475328460011609 No Faculty of Natural Resources, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology, دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء (ص) بهبهان، بهبهان Fariba Noedoost فریبا نوعدوست noedoost@bkatu.ac.ir 100319475328460011610 100319475328460011610 Yes Faculty of Science, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology, دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء (ص) بهبهان، بهبهان