Journal of Rangeland

fa تغییرات تنوع گونه‌ای و گروه‌های گیاهی در ارتباط با شدت‌های مختلف چرای دام در مراتع نیمه‌استپی زاگرس مرکزی Species diversity and plant groups changes under different grazing intensities in semi-steppe rangelands of Central Zagros تخصصي Special پژوهشي Research مدیریت پایدار چرای دام در اکوسیستمهای مرتعی مستلزم درک جامعی از پویایی پوشش گیاهی و پاسخ آنها به شدتهای چرایی به منظور تشخیص علل تغییر ترکیب و جوامع گیاهی است. در این تحقیق به منظور بررسی پاسخ پوشش گیاهی به شدتهای مختلف چرای دام، از شاخصهای طول عمر، فرم رویشی، فرم زیستی، تیرههای گیاهی و کلاس خوشخوراکی برای گروههای کارکردی و همچنین شاخصهای تنوع، غنا و یکنواختی (شاخصهای سیمپسون و شانون- وینر و شاخصهای مارگالف و منهینیک) استفاده شد. مطالعه در چهار شدت چرایی (چرای سنگین، متوسط، سبک و بدون چرا یا قرق) در مراتع نیمهاستپی منطقه کرسنک و بارده در استان چهارمحال و بختیاری صورت گرفت. نمونهگیری در نقاط معرف و همگن هر یک از شدتهای چرایی به صورت تصادفی- منظم و با ثبت درصد تاج پوشش گونههای گیاهی در 240 پلات انجام گردید. نتایج حاکی از این است که با افزایش شدت چرای دام، شاخصهای تنوع گونهای و غنای مارگالف کاهش یافتند، اما شاخص منهنیک و یکنواختی در منطقه با چرای سنگین بیشتر بود. در بین تیرههای گیاهی مورد بررسی، افزایش شدت چرا موجب افزایش درصد تاج پوشش تیرههایChenopodiaceae  و Euphorbiaceae و کاهش درصد تاج پوشش تیرههای Poaceae، Fabaceae،Asteraceae  و Apiaceae شد. به غیر از شاخصهایی همچون چندسالهها، همیکریپتوفیتها و گندمیان چندساله که کاهش معنیداری را از منطقه مرجع به بحرانی نشان دادند، مقایسه اکثر گروههای کارکردی نیز حاکی از کاهش درصد تاج پوشش آنها با افزایش شدت چرا بود. علاوه بر این، از دیگر نتایج این تحقیق میتوان به کاهش گیاهان با خوشخوراکی کلاس I و II از منطقه قرق به منطقه با چرای سنگین اشاره کرد. با توجه به تأثیر پذیرفتن برخی شاخصها و گروه‌های گیاهی از نقطه نظر احیای اکولوژی و حفظ تنوع گیاهی، اصـلاح روشهای بهرهبرداری و مدیریتی در مراتع منطقه توصیه میشود. For sustainable management of livestock grazing in rangeland ecosystems, comprehensive understanding of vegetation dynamics and their response to grazing intensities is necessary. This will help for   identifying causes of changes in composition and vegetation communities. In this study, life span, vegetative form, life form, plant families and palatability classes as functional groups, and diversity, richness and evenness indices were used in investigation of vegetation response to different grazing intensities. The study was conducted under four grazing intensities (non, light, medium and heavy) in semi-steppe rangeland of Karsank and Bardeh, Chaharmahal & Bakhtiari province, Iran. Sampling was made at representative and homogeneous areas of each grazing intensity by random-systematic method and canopy cover of plant species were measured in 240 plots. The results showed that increasing grazing intensity, species diversity and richness according to margalef indices are decreased.  Under the same condition menhinick and evenness indices showed higher number for species diversity and richness. Among the studied plant families, by increasing grazing intensity the canopy cover of Chenopodiaceae and Euphorbiaceae increased and the canopy cover of Poaceae, Fabaceae, Asteraceae and Apiaceae decreased. Except perennials, hemicryptophytes and perennial grass, showed a significant reduction from the reference area to the critical one. Comparison of most functional groups also indicated reduction in their canopy cover percentage at higher grazing intensity. Reduction of plants of class I and II of palatability is seen from non to heavily grazed area. شاخص‌های تنوع و غنای گونه‌ای, شدت چرا, کلاس خوشخوراکی, مراتع کرسنک و بارده, زاگرس مرکزی. Diversity and richness indices, Grazing intensity, Palatability class, Karsank and Bardeh rangelands, Central Zagros. 609 621 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-175&slc_lang=fa&sid=1 پرویز غلامی gholami.parviz@gmail.com 100319475328460011597 100319475328460011597 Yes Department of Range Management, Faculty of Natural Resources, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری Hamze Ali Shirmardi حمزه‌علی شیرمردی 100319475328460011598 100319475328460011598 No Research Division of Natural Resources, Chaharmahal and Bakhtiari Agricultural and Natural Resources Research and Education Center (AREEO), Shahrekord بخش منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد Nategh Lashgari Sanami ناطق لشکری صنمی 100319475328460011599 100319475328460011599 No Department of Range Management, Faculty of Natural Resources, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، سار