fa بررسی اثر عوامل توپوگرافی بر شاخص‌های تنوع گیاهی در مراتع گرادیان ارتفاعی قزل‌اوزن شهرستان کوثر- اردبیل تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">در این تحقیق، تغییرات تنوع</span><span style="font-family:B Nazanin;">،</span><span style="font-family:B Nazanin;"> غنا، یکنواختی و غالبیت گونه‌ای گیاهان مرتعی با استفاده از شاخص‌های شانون-وینر، سیمپسون، منهینیگ، مارگالف و هیل در گرادیان ارتفاعی مراتع قزل‌اوزن تا ارتفاعات شهرستان کوثر </span><span style="font-family:B Nazanin;">در استان اردبیل بررسی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">شد. در این گرادیان ارتفاعی هشت رویشگاه از حاشیه رودخانه قزل‌اوزن تا ارتفاعات انتخاب شدند و در هر رویشگاه &nbsp;</span><span style="font-family:B Nazanin;">سه ترانسکت 100 متری مستقر شد و سپس در امتداد هر ترانسکت از 10 پلات 1 یا 25 (فقط در سایت دو) مترمربعی نمونه‌برداری شد. گونه‌ها از سطح پلات‌ها جمع‌آوری، شناسایی و فرم رویشی آن‌ها تعیین شد و در هر یک از پلات‌ها، فاکتورهای مربوط به درصد تاج پوشش و تعداد گونه‌ها ثبت شد. شاخص‌های تنوع، غنا، یکنواختی و غالبیت گونه‌ای در سطح کل گیاهان و فرم‌های رویشی محاسبه شدند و سپس برای مقایسه اختلاف در بین سایت‌ها از تجزیه واریانس یک طرفه و از آزمون دانکن برای مقایسه میانگین‌ها استفاده شد.</span> <span style="font-family:B Nazanin;">نتایج نشان داد تغییرات ارتفاع، شیب و جهت بر شاخص‌های تنوع، غنا، یکنواختی و غالبیت در سطح کل گیاهان اثر معنی‌داری داشته است، اما در سطح فرم‌های رویشی اثر ارتفاع بر فورب‌ها و گراس‌ها معنی‌دار اما بر بوته‌ها، بجز غنای منهینگ، معنی‌دار نبوده، و اثر شیب و جهات جغرافیایی نوسانات زیادی داشته است. </span><span style="font-family:B Nazanin;">نتایج مقایسه مقادیر شاخص‌ها نشان داد که بیشترین مقدار غالبیت در طبقه ارتفاعی 937-965 متر و شاخص‌های تنوع، غنا و یکنواختی در طبقه ارتفاعی 1635-1677 متر برای کل گیاهان مشاهده شد.</span> <span style="font-family:B Nazanin;">بیشترین مقدار غالبیت در طبقه شیب 30-45 درصد، شاخص‌های تنوع و یکنواختی در طبقه 45-60 درصد و غنا در طبقه 0-15 درصد مشاهد شد. همچنین بیشترین مقدار غالبیت در جهت غربی، شاخص‌های تنوع، غنا و یکنواختی در جهت شمال شرقی برای کل گیاهان مشاهده شد. به‌طور کلی می‌توان بیان کرد که به علت شدت استفاده از مراتع ارتفاعات پایین‌دست، تنوع و غنای گونه‌ای کاهش یافته، در صورتی که در ارتفاعات بالاتر به‌دلیل کاهش جمعیت دام و بهبود شرایط اقلیمی، تنوع گونه‌ای افزایش یافته است.</span> <span style="font-family:B Nazanin;">بنابراین</span> <span style="font-family:B Nazanin;">با توجه به نتایج، از تغییرات شاخص‌های تنوع گونه‌ای می‌توان به عنوان معیاری در راستای بهبود وضعیت مراتع منطقه و همچنین اتخاذ برنامه‌های مدیریتی مناسب بهره گرفت.&nbsp; </span> In this study, changes in species diversity, richness, evenness and dominance of rangeland plants were investigated using Shannon-Wiener, Simpson, Menhinick, Margalef and Hill indices in the elevation gradient from the near Ghezel Ozen river rangelands to the highlands of Kosar county in Ardabil province. In this elevation gradient, eight habitats were selected from the near of Qezel Ozen River to the highlands and three 100-meter transects were located in each habitat and then samples were collected from ten 1 or 25 m² (only on site two) along each transect. Species were collected from each plot and then identified and their plant functional types were determined and, in each plot, canopy cover percentage and density of species were recorded. Diversity, richness, evenness indices and dominance of species were calculated at the total level of plants and one-way anova and Duncan&#39;s test were used to compare the differences between the sites. The results showed that changes in elevation, slope and aspect had a significant effect on diversity, richness, evenness indices and dominance at the total level of plants, but at the level of plant functional types, elevation on forbs and grasses was not significant, but in shrubs, except Menhinick richness index, which was significant, the effect of slope and aspect had fluctuations. The results of comparing the values of the indices showed that the highest dominance was observed in the elevation class of 937-965 m and the indices of diversity, richness and evenness were observed in the elevation class of 1635-1677 m for total plants. The highest dominance was observed in slope class 30-45%, diversity and evenness indices were observed in 45-60% class and richness in 0-15% class. Moreover, the highest dominance was observed in western aspect, and diversity, richness and evenness indices were calculated in northeastern aspect for total plants. In general, it can be concluded that due to the severity of the use of low altitude rangelands, the diversity and richness of the species have decreased, while in higher altitudes, due to reduced livestock populations and improved climatic conditions, indices have mostly increased. Therefore, according to the results of this study, changes in the indices of species diversity, richness and evenness can be used as a criterion to improve the rangelands condition in the study area, as well as to adopt appropriate management plans. تاج پوشش, تراکم گیاهی, غالبیت, یکنواختی, گروه‌های عملکردی گیاهان. Canopy cover, Vegetation density, Dominance, Uniformity, Plant functional types. 551 566 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-171&slc_lang=fa&sid=1 Ardavan Ghorbani اردوان قربانی ardavanica@yahoo.com 100319475328460011585 100319475328460011585 Yes Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agricultre and natural resource, University of Mohaghegh Ardabibli, Ardabil گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Mirmilad Taheri Niari میرمیلاد طاهری نیاری 100319475328460011586 100319475328460011586 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agricultre and natural resource, University of Mohaghegh Ardabibli, Ardabil گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Mehdi Moameri مهدی معمری 100319475328460011587 100319475328460011587 No Department of Plant Sciences and Medicinal Plants, Meshgin Shahr Faculty of Agricultre, University of Mohaghegh Ardabibli, Ardabil گروه علوم گیاهی و گیاهان داروئی، دانشکده کشاورزی مشکین شهر و عضو پژوهشکده مدیریت آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Mahmood Bidar Lord محمود بیدار لرد 100319475328460011588 100319475328460011588 No Research Division of Forests, Guilan Agricultural and Natural Resources, Research and Education Center (AREEO), Rasht بخش تحقیقات جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، رشت Sahar Ghafari سحر غفاری 100319475328460011589 100319475328460011589 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agricultre and natural resource, University of Mohaghegh Ardabibli, Ardabil گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل