Journal of Rangeland

fa بررسی تغییرات برخی از پارامترهای کمی، مورفولوژی و فیزیولوژی گل ماهور اروپایی در طبقات متنوع ارتفاعی رویشگاه هزارجریب Investigation on changes in some quantitative, morphological and physiological parameters of (Verbascum thapsus) in various elevation classes in Hezar Jarib تخصصي Special پژوهشي Research سابقه و هدف: شناخت گیاهان دارویی بومی کشور و یا گیاهانی که با شرایط اقلیمی ایران سازگار شده‌اند، جهت بررسی امکان تولید و فرآوری آنها در سطوح وسیع، جزء اولین گامهایی است که میتواند برای استفاده مطلوب از این گیاهان برداشته شود. لذا در این بررسی، گیاه دارویی گل ماهور اروپایی (Verbascum thapsus) مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش: هدف از پژوهش حاضر مطالعه تغییرات اکولوژیکی، موفولوژیکی و فیتوشیمیایی گل ماهور اروپایی در چهار دامنه ارتفاعی 1300-1700-2100-2500 با شیب و جهت یکسان می‌باشد. بدین منظور، پس از جمع آوری برگ (سه تکرار از هر بوته) گل ماهور و خشک نمودن در محیط آزمایشگاه، عصاره گیاه مورد مطالعه، با استفاده از روش خیساندن استخراج شده و اندازه‌گیری ویژگی‌های فیتوشیمیایی مانند فنل کل، فلاونویید کل، موسیلاژ، ساپونین و فعالیت آنتی‌اکسیدانی براساس روش‌های استاندارد شیمیایی مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. همچنین تغییرات تراکم، تاج پوشش، تولید هر پایه گیاه برحسب گرم در مترمربع، زادآوری (اندازه گیری تعداد نهالهای جوان در واحد سطح)، قطر یقه و طول و عرض برگ گونه‌ها در ارتفاعات مختلف نیز ارزیابی گردید. نتایج: نتایج نشان داد که ارتفاع از سطح دریا بر میزان ترکیبات فنلی، فلاونوییدی، موسیلاژ و فعالیت آنتی‌اکسیدانی اثرات معنی‌داری (P<0.01) دارد، به طوریکه بیشترین میزان فنل کل (28/116 میلی‌گرم معادل گالیک اسید بر گرم وزن خشک) و فلاونویید کل (24/13 میلی‌گرم معادل کوئرستین بر گرم وزن خشک) در ارتفاع 2500 متری، فعالیت آنتی‌اکسیدانی به روش DPPH (31/45 درصد) در ارتفاع 2100 متری، فعالیت آنتی‌اکسیدانی به روش IC50 (47/82 میلی‌گرم بر میلی لیتر) در ارتفاع 2500 متری و بالاترین درصد موسیلاژ در ارتفاع 1700 متری مشاهده شد اما بر میزان ساپونین گل ماهور اروپایی (P>0.05) اثر معنی‌داری نشان نداد. در رابطه با ویژگی‌های اکولوژیکی نیز، در همه‌ی صفات اکولوژیکی اندازه‌گیری شده به جز طول و عرض برگ گل ماهور در ارتفاعات مورد مطالعه  (P<0.05)تفاوت معنی‌داری وجود دارد. بطوریکه براساس این نتایج بالاترین میزان تراکم با مقدار  63/0 پایه در متر مربع در ارتفاع  2500 متری، بالاترین درصد پوشش با مقدار  83/9 درصد در ارتفاع 1300 متری مشاهده شد. نتیجه‌گیری: نتایج این تحقیق گویای آن است که عامل ارتفاع از سطح دریا بر برخی از خصوصیات مورفولوژی و فیزیولوژی این گیاه موثر بوده و در صورتیکه هدف برداشت درصد بالاتری از ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی و آنتی‌اکسیدانی گیاه باشد، جمع آوری این گیاه از ارتفاع 1700 متر به بالا توصیه می شود.   Background and purpose: Identifying local medicinal plants being adapted to the climate of Iran, studying the possibility of their production and processing on a large scale, is one of the first steps can be taken for optimal use of such plants. Therefore, in this study, Verbascum thapsus was investigated. Methodology: The aim of this study is to study the ecological, morphological and phytochemical changes of this plant in four altitude ranges of 1300- 1700- 2100- 2500 with the same slope and direction. Accordingly, after collecting leaves (three repetitions of each plant) of Verbascum thapsus and drying in the laboratory, the plant extract was extracted using soaking method then phytochemical properties such as total phenol, total flavonoids, mucilage, saponin, and antioxidant activity were measured according to standard methods. Also, density changes, canopy cover, production of each plant based on grams per square meter, regeneration (measuring the number of young seedlings per unit area), diameter and leaf length and width of species at different heights were also evaluated. Results: The results showed that altitude had significant effects (P<0.01) on phenolic, flavonoid, mucilage and antioxidant activity. So that The highest amount of total phenol (116.28 mg gallic acid per gram of dry weight) and total flavonoids (13.24 mg quercetin per gram of dry weight) at an altitude of 2500 m, antioxidant activity by DPPH method (45.31%) at an altitude of 2100 meters, antioxidant activity by IC50 method (82.47 mg / ml) at an altitude of 2500 meters, The highest percentage of mucilage was observed at an altitude of 1700 m, but did not show a significant effect on the amount of saponin in Verbascum thapsus  (P>0.05). Regarding ecological characteristics, there is a significant difference among all ecological traits measured except the length and width of leaves at the level of 5% (P<0.05). According to these results, the highest density, at a value of 0.63 base in square meter at an altitude of 2500 meters, the highest percentage of coverage, 9.83 percent at an altitude of 1300 meters, the highest production, 19.43 at an altitude of 2500 meters, the highest reproduction, 0.4 number per square meter at an altitude of 2100 meters, The highest collar diameter, 9.4 cm at a height of 1300 meters was observed. Conclusion: The results of this study indicate that the altitude factor is effective on some morphological and physiological characteristics of this plant. If to harvest a higher percentage of phenolic, flavonoid and antioxidant compounds is considered, collection of this plant from an altitude of 1700 meters is highly recommended.   گل ماهور, فنل, فلاونوئید, آنتی اکسیدان, موسیلاژ Verbascum thapsus, phenol, flavonoids, antioxidants, mucilage 108 123 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1326-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Baghari زهرا باقری arezoo.b1369@yahoo.com 100319475328460014540 100319475328460014540 Yes Department of Rangeland Sciences, Faculty of Rangeland, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه علوم مرتع، دانشکده مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Mohamad Rahim Forouzeh محمد رحیم فروزه rfroozeh@yahoo.com 100319475328460014541 100319475328460014541 No Department of Rangeland Sciences, Faculty of Rangeland, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه علوم مرتع، دانشکده مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Masoumeh Mazandarani معصومه مازندرانی mazandarani@gmail.com 100319475328460014542 100319475328460014542 No Department of Biology, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University of Gorgan, Gorgan گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی گرگان Hoda Shahiri هدی شهیری shahiri.hoda@gmail.com 100319475328460014543 100319475328460014543 No Department of Food Industry, Faculty of Food Industry, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه صنایع غذایی، دانشکده صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Sadegh Atashi صادق آتشی sadeghatashi@gmail.com 100319475328460014544 100319475328460014544 No Department of Horticulture, Faculty of Plant Production, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه علوم باغبانی، دانشکده تولیدات گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان