fa تاثیر نوع گونه بوته بر تنوع و غنا گونه‌های گیاهی موجود در ترکیب بانک بذر خاک زیراشکوب (مطالعه موردی: مراتع چنارناز شهرستان خاتم استان یزد) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">بانک بذر خاک می&shy;تواند تجدید حیات طبیعی اکوسیستم‌های مرتعی را تسهیل نماید. این بانک معمولا تحت تاثیر گونه&shy;های گیاهی موجود در محل است. تحقیق حاضر به منظور بررسی تاثیر تاج پوشش گونه&shy;های بادام کوهی</span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">(Amygdalus scoparia</span>) </span></span></span></em><em><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">،</span></span></em> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">دافنه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">(Daphne mezereum</span>)</span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> و آبنوس </span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">(Ebenus stellata</span>)</span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> برتنوع و غنا بانک بذر خاک زیر اشکوب آن&shy;ها در مراتع چنارناز شهرستان خاتم استان یزد انجام شد. پانزده پایه (تعداد تکرار) از هرکدام از گونه&shy;های چوبی انتخاب و از زیر تاج پوشش آنان یک نمونه خاک (شامل 10 عدد اوگر) از عمق 5-0 سانتی&shy;متر توسط اوگری به قطر 5 سانتی&shy;متر برداشت شد. به منظور مقایسه و به‌عنوان یک تیمار کنترل، در</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">بیرون تاج پوشش نیز نمونه‌برداری به همان روش انجام شد. تنوع و غنا بانک بذر خاک در نمونه&shy;ها، با کشت به مدت 6 ماه در گلخانه دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس اندازه‌گیری شد. غنا از طریق شمارش تعداد گونه&shy;های گیاهی به‌علاوه&shy; شاخص&shy;های مارگالف و منهینگ به‌دست آمد. تنوع از طریق شاخص&shy;های سیمسون و شانون-واینر احتساب شد. نتایج آنالیز واریانس یک‌طرفه نشان داد که به‌طور کل مقادیر میانگین شاخص&shy;های غنا</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">و تنوع در زیر تاج پوشش سه گونه&shy; چوبی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">A. scoparia</span></span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">،</span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">D. mezereum</span></span></span></span></em> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">،</span></span> <em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">E. stellata</span></span></span></span></em> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">به طور معنی&shy;داری بیشتر از بیرون تاج پوشش بود. همچنین بیشترین مقادیر شاخص&shy;های غنای مارگالف (12/2) و منهینیگ (48/1) و شاخص&shy;های تنوع شانون&shy;واینر (59/1) و سیمسون (72/) در زیر تاج پوشش</span></span> <em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">E. stellata</span></span></span></span></em> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">&nbsp;وجود داشت. نتایج این تحقیق نشان داد که تاثیر مثبت تاج پوشش گونه&shy;های اشکوب فوقانی بر بانک بذرخاک نه تنها به حضور آنها بستگی دارد، بلکه به نوع گونه در این اشکوب نیز بستگی دارد. همچنین گونه&shy;های اشکوب فوقانی شامل بوته&shy;ای‌ها و درختان دارای اهمیت زیادی است زیرا می&shy;تواند منبع مهمی از بذور در خاک زیراشکوب خود برای احیای این مراتع بشمار رود. بنابراین حفظ این گونه&shy;ها با اولویت </span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">E. stellata</span></span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"> در منطقه مورد مطالعه توصیه می&shy;گردد. </span></span> Soil seed bank can facilitate natural regeneration of rangeland ecosystems. This bank is usually influenced by local plant species. This study was conducted to investigate the effect of canopy cover of three shrubs (<em>Amygdalus scoparia</em>, <em>Daphne mezereum</em> and <em>Ebenus stellata</em>) on the diversity and richness of soil seed bank under their canopies in Chenarnaz rangelands, Khatam city, Yazd province. Fifteen individuals of each shrub were selected and one soil sample including 10 cores was taken from each sub-canopy along with a control treatment outside the canopy from 0-5 cm soil depth by auger, 5 cm in diameter. Diversity and richness of soil seed bank in soil samples were estimated using germination method in the greenhouse located in Faculty of Natural Resources, Tarbiat Modares University. Species richness was obtained by counting the number of plant species in each sample as well as the Margalef and Manhinick indices. Species diversity was calculated using the Simpson and Shannon-Weiner indices. The results of one-way ANOVA showed that the mean values of richness and diversity under the canopy of <em>A. scoparia</em>, <em>D. mezereum</em> and <em>E. stellata</em> were significantly higher than outside the canopies. The highest values of Margalef (2.12) and Manhinick (1.48) richness indices and, Simpson (0.72) and Shannon-Weiner (1.59) diversity indices were observed under the cover of <em>E. stellata</em>. We can conclude that the positive effect of upper canopies of woody plants on soil seed bank depends not only on the presence of woody species but also on the type of species in the rangelands. In addition, this canopy of woody plants is important due to its role in soil seed bank reservoir for recovery of herbaceous species with higher potential in <em>E. stellata</em>. سیمسون, مارگالف, Amygdalus scoparia, Daphne mezereum, Ebenus stellata. Simpson, Margalef, Amygdalus scoparia, Daphne mezereum, Ebenus stellata 539 550 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-169&slc_lang=fa&sid=1 Mahboobeh Hadinajad محبوبه هادی‌نژاد 100319475328460011783 100319475328460011783 No Department of Range Management, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Nour گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور Reza Erfanzadeh رضا عرفانزاده Rezaerfanzadeh@modares.ac.ir 100319475328460011784 100319475328460011784 Yes Department of Range Management, Faculty of Natural Resources and Marine Sciences, Tarbiat Modares University, Nour گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور Hasan Ghelichnia حسن قلیچ‌نیا 100319475328460011785 100319475328460011785 No Associate Professor, Forest and Rangeland Research Department, Mazandaran Agriculture and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Sari, Iran دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران،