Journal of Rangeland

fa بررسی پتانسیل حاشیه راه‌ها به عنوان رویشگاه گیاهان جاذب زنبور عسل در اکوسیستم‌های نیمه-خشک سربیژن، استان کرمان Evaluation of roadsides potentials as habitat for attractive honey bee plants in semi-arid ecosystems of Sarbijan, Kerman province تخصصي Special پژوهشي Research با توجه به نقش متقابل گیاهان و گرده افشانهایی مانند زنبورعسل در پایداری اکوسیستم‌ها نیاز است برنامههای مدیریتی در جهت توسعه گیاهان دارای جذابیت زیاد برای گرده افشانها باشد. در این مطالعه به منظور بررسی تغییر تنوع گونههای مورد علاقه زنبور عسل تحت تاثیر راهسازی، پوشش گیاهی در دو منطقه حاشیه راههای آسفالت و خاکی و فاصله از راه‌ها در داخل 180 پلات  در مراتع نیمه‌خشک سربیژن برداشت شد. 45 گونه مشاهده شد که از نظر جذابیت برای زنبور عسل27 درصد در کلاس عالی، 31 درصد در کلاس خوب، 24 درصد در کلاس متوسط و 18 درصد در کلاس ضعیف قرار دارند. از نظر منبع تغذیه 71 درصد آنها از نظر تولید گرده و شهد برای زنبور عسل مهم هستند 20 درصد از نظر تولید شهد و 9 درصد از نظر تولید گرده مهم هستند. بررسی تنوع گونهای در طبقات مختلف جذابیت برای زنبور عسل نشان داد که در حاشیه  راههای آسفالت و خاکی بیشترین تنوع متعلق به کلاسهای خوب و عالی بودند اگرچه در منطقه فاصله از راهها بیشتر تنوع متعلق به کلاس متوسط بود. تراکم گونهها در طبقات جذابیت عالی و خوب در حاشیه راه‌ها و فاصله‌ها از راه‌ها اختلاف معنیداری داشتند. ترکیب گیاهی در حاشیه راهها تغییر کرده بود بهطوری که بوتهها بهطور معنیداری کاهش و علفیها به‌طور معنیداری در حاشیه راه‌ها افزایش یافتند (p<0.05) که نسبت به بوتهها در جذب زنبور عسل موفقتر هستند. به‌طور کلی حاشیه راه‌ها به‌ویژه راه‌های آسفالت مناطق مناسبی برای توسعه گیاهان موردعلاقه زنبور عسل هستند و میتوانند در کوتاه مدت برای استفاده زنبورداری در منطقه در نظر گرفته شوند. Due to the role of interaction between pollinator such as bees and plants in sustainability of ecosystems, management plans should be directed toward developing plants with bee attraction. In this study, vegetation was sampled within 180 plots on roadsides (asphalt and dirt roads) and within specific distances in semi-arid Sarbijan rangelands. As analysis showed forty-six species were found to be attractive, with 27% in excellent class, 31% in the good class, 24% in the middle class, and 18% in the poor class. In terms of nutrition source, 71 percent of them are important for bee pollen and nectar, 20 percent for nectar production, and 9 percent for pollen production. Examination of species diversity in different classes of bee attraction showed that most of the diversity belonged to excellent and good classes on the margins of the asphalt and dirt roads; although middle class was higher on the areas far from roads. The vegetation composition was altered along the roads so that the bushes were significantly reduced and the herbs significantly increased at roadside (p <0.05). Herbs were more successful than bushes in attracting bees, but some species such as Alhaji and Peganum are invasive species that threaten native species. In general, roads particularly asphalt roads, are suitable areas for the development of honey bee plants and can be considered for beekeeping use in the area in the short term. گرده‌افشانی, زنبور عسل, مناطق نیمه‌خشک, راه آسفالت. Pollination, Honey Bees, Semi-arid ecosystem, Asphalt road. 338 352 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-155&slc_lang=fa&sid=1 Azam Khosravi Mashizi اعظم خسروی مشیزی 100319475328460011266 100319475328460011266 Yes Department of natural resource, Faculty of natural resource, University of Jiroft, Jiroft گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت Mohsen Sherafatmand محسن شرافتمندراد 100319475328460011267 100319475328460011267 No Department of natural resource, Faculty of natural resource, University of Jiroft, Jiroft گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت Esfadyar Jahantab اسفندیار جهانتاب e.jahantab@yahoo.com 100319475328460011268 100319475328460011268 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agriculture, Fasa University, Fasa گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فسا، فسا