fa بررسی اثر برخی عوامل اقلیم، خاک و فیزیوگرافی بر روی خصوصیات فیتوشیمیایی گیاه دارویی Ajuga chamaecistus Ging. در مراحل مختلف فنولوژیک در استان فارس تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL">گیاه</span> <span dir="RTL">مشکک سفید</span><span dir="RTL"> (</span><em>Ajuga chamaecistus</em> Ging<em>.</em><span dir="RTL">) یکی از گیاهان دارویی متعلق به خانواده نعنائیان می‌باشد. در نظر گرفتن ویژگی&rlm;های محل رویش و موقعیت گیاه در طبیعت از عمده عواملی است که می&rlm;تواند بر میزان اسانس و ترکیبات شیمیایی گیاه تأثیر زیادی داشته باشد. به منظور بررسی و توصیف عوامل اصلی اکولوژیکی مؤثر بر ترکیبات ثانویه گیاه </span><em>A. chamaecistus</em><span dir="RTL">، از چهار رویشگاه اصلی آن (اقلید، آباده، بوانات و پاسارگاد) برای مقایسه بازده اسانس و نوع ترکیب&rlm;های شیمیایی، در زمان رویشی و گلدهی، نمونه&rlm;برداری انجام شد. نمونه&rlm;ها پس از خشک کردن به روش تقطیر با آب اسانس&rlm;گیری شدند و درصد بازده اسانس چهار رویشگاه محاسبه گردیـد. تجزیـه و شناسایی ترکیب&rlm;های تشکیل دهنده اسانس به&rlm;وسیله دستگاه&rlm;های</span> GC <span dir="RTL">و</span> GC-MS <span dir="RTL">صورت گرفت. با توجه به اینکه پژوهش حاضر در دو مرحله رویشی و گلدهی بررسی شد، جهت مقایسه مراحل از آزمون </span>t<span dir="RTL"> جفتی</span><span dir="RTL"> استفاده شد. در نهایت برای</span> <span dir="RTL">تعیین</span> <span dir="RTL">ارتباط بین</span> <span dir="RTL">ترکیبات عمده گیاه</span> <span dir="RTL">و</span> <span dir="RTL">عوامل</span> <span dir="RTL">محیطی</span> <span dir="RTL">از</span> <span dir="RTL">روش</span> <span dir="RTL">تجزیه</span> <span dir="RTL">مؤلفه&rlm;های</span> <span dir="RTL">اصلی (</span>PCA<span dir="RTL">) و جهت تعیین</span> <span dir="RTL">شباهت</span> <span dir="RTL">بین</span> <span dir="RTL">مناطق</span> <span dir="RTL">از</span> <span dir="RTL">روش </span>Wards<span dir="RTL"> استفاده</span> <span dir="RTL">گردید.</span> <span dir="RTL">نتایج نشان داد که ترکیبات عمده اسانس گیاه </span><em>A. chamaecistus</em> <span dir="RTL">در شهرستان‌های آباده، اقلید، پاسارگاد و بوانات در مرحله رویشی و گلدهی شامل </span>&beta;-Pinene<span dir="RTL">، </span>Linalool<span dir="RTL">، </span>Bicyclogermacrene<span dir="RTL">، </span>Phytol<span dir="RTL">، </span>&alpha;-Pinene<span dir="RTL">، </span>&alpha;-Thujen<span dir="RTL">، </span>Caryophyllene oxide<span dir="RTL">، </span>Germacrene-D<span dir="RTL">، </span>1-Octen-3-ol<span dir="RTL">، </span>&alpha;-Bergamotene<span dir="RTL">، </span>&delta;-Cadinene<span dir="RTL"> و </span>&alpha;-Copaene <span dir="RTL">بودند. همچنین درصد بازده اسانس در مرحله گلدهی و در منطقه آباده (74/1 درصد) بیشترین مقدار، در مرحله رویشی و در شهرستان بوانات (8/0 درصد) کمترین مقدار را داشت. از بین عامل&rlm;های محیطی بافت خاک، مقدار اسیدیته (</span>pH<span dir="RTL">)، متوسط دمای سالانه، میانگین تبخیر و تعرق سالیانه و مقدار بارندگی به عنوان مؤثرترین عوامل بر خصوصیات فیتوشیمیایی گیاه مورد نظر شناسایی شدند. نتایج این مطالعه می تواند در بهره برداری پایدار و بهینه گونه </span><em>A. chamaecistus </em><span dir="RTL">از طریق انتخاب مکان و شرایط محیطی مناسب مورد استفاده قرار گیرد</span> Site characteristic is one most important factors on plants essential oil and chemical ingredients production. For evaluation of effects of ecological parameters of of <em>Ajuga chamaecistus, </em>four different sites (Eghlid, Abadeh, Bavanat and Pasargad) were selected to evaluate the essential oil and chemical ingredients in the flowering and growth time. Samples were air dried and essential oil were extracted by extracted by distillation method. Chemical identification of essential oils were done using GC and GC-MS.considering, in research was investigate at two flowring and vegetative stages, to comparison of stage was used of t-test. Finally, the relation between essential oils and environmental factors were determined using PCA. Also, wards methods was used to study the similarity among the studied sites. the results showed that the main cambinations of essence A.chamaecistus plant were &beta;-Pinene<span dir="RTL"> ، </span>Linalool<span dir="RTL">، </span>Bicyclogermacrene<span dir="RTL"> ، </span>Phytol<span dir="RTL"> ، </span>&alpha;-Pinene<span dir="RTL"> ، </span>&alpha;-Thujen<span dir="RTL"> ، </span>Caryophyllene oxide<span dir="RTL"> ، </span>Germacrene-D<span dir="RTL"> ، </span>1-Octen-3-ol <span dir="RTL">، </span>&nbsp;&alpha;-Bergamotene<span dir="RTL">، </span>&delta;-Cadinene and &alpha;-Copaene. Copaene at two flowring and vegetative stages in Abadeh,Eqlid, Pasargaf and Bavanat cities.also essence outpot percentage had the highest amount at flowring stage&nbsp; and&nbsp; in Abadeh region (%1.74), the least amount at vegetative stage and in&nbsp; Bavanat city ( %0.8) Among the environmental factors soil silt, sand, pH, average annual temperature, annual evapotranspiration and rain are the main important factors effecting <em>A. chamaecistus</em> phytochemical properties. خصوصیات فیتوشیمیایی, گیاه دارویی Ajuga chamaecistus, ترکیبات شیمیایی, تجزیه مؤلفه‌های اصلی (PCA), اسانس Phytochemical Properties, Ajuga chamaecistus, Chemical Compounds, Principal Component Analysis (PCA), Essential Oil 0 0 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1291-1&slc_lang=fa&sid=1 Abbas Tahan عباس طحان Tahan1363phd@gmail.com 100319475328460013149 100319475328460013149 No mohammad jafary محمد جعفری jafary@ut.ac.ir 100319475328460013150 100319475328460013150 No damoun Razmjoue دامون رزمجویی d.razmjoue@gmail.com 100319475328460013151 100319475328460013151 Yes seyed akbar javadi سید اکبر جوادی sadynan@yahoo.com 100319475328460013152 100319475328460013152 No