fa تحلیل و پایش خشکسالی با استفاده از شاخص پوشش گیاهی NDVI (مطالعه موردی: حوضه غرب تالاب جازموریان) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">خشکسالی یک رخداد طبیعی تکرارشونده و موقتی است که منجر به وارد آمدن خسارت‌های زیادی به زندگی انسان و اکوسیستم‌های طبیعی می‌شود. در این تحقیق، از شاخص بارش استاندارد شده (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) برای ارزیابی خشکسالی‌ها استفاده شد. برای این منظور از آمار ماهانه 15 ایستگاه باران‌سنجی در حوضه غرب تالاب جازموریان استفاده شد و شاخص‌های خشکسالی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MATLAB</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> محاسبه شدند. سپس نقشه پهنه‌‌بندی مربوط به آن‌ها در دوره‌های مختلف با استفاده از نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ArcGIS</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تهیه شد. همچنین از تصاویر ماهواره‌ای تراسنجنده مودیس </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MOD13A2</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، نقشه شاخص پوشش گیاهی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">NDVI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> برای بازه زمانی 2015-2000 تهیه گردید. سپس همبستگی بین آن‌ها از طریق ضریب همبستگی پیرسون مورد مطالعه قرار گرفت. بررسی شاخص خشکسالی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> نشان داد که بیشترین میزان خشکسالی مربوط به سال‌‌های 2007، 2008، 2009 و نیز 2014 بود. نتایج آزمون روند من-‌کندال در ایستگاه‌های هواشناسی حاکی از وجود روند افزایشی معنی‌دار در ایستگاه حسین‌آباد، صالح‌آباد است، در حالی که در سایر ایستگاه‌ها این روند معنی‌دار نمی‌باشد. نتایج حاصل از شاخص </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">NDVI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> نیز نشان‌دهنده وجود روند تغییرات این شاخص در سال‌های مختلف می‌باشد. به‌طوری که کلاس 1/0-0 در این بازه زمانی روند کاهشی داشته<strong>، </strong>کلاس‌‌های 2/0-1/0 ، 3/0-2/0 و 4/0-3/0 روند افزایشی را نشان داده‌اند، کلاس بزرگتر از 4/0 نیز روند کاهشی داشته است. همچنین با توجه به نتایج حاصل از ضریب همبستگی پیرسون، بیشترین میزان همبستگی بین شاخص‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">NDVI</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در ایستگاه‌های میانده و دشت‌کوچ وجود داشت و کمترین همبستگی نیز مربوط به ایستگاه‌های </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">فتح آباد اسفندقه</span></span><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کهنک شیبانی</span></span><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کراد دلفارد، قلعه ریگی و تنگ سرگز</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بود. </span></span> Drought is a recurrent and temporary natural occurrence causing a great damage to human life and natural ecosystems. In this research, the standardized precipitation index (SPI) was used to assess drought. For this purpose, monthly statistics of 15 meteorological station were used and SPI were calculated using MATLAB software in the Jazmourian wetland. Then, their maps were provided in different periods using ArcGIS software. The NDVI map was prepared using MODIS satellite imagery (MOD13A2) for the period of 2000-2015. Then correlation between them was studied by Pearson correlation coefficient. Based on the SPI results the highest droughts have occurred in 2007, 2008, 2009 and 2014. The results of Man-Kendal trend test at meteorological stations showed that there was a significant increase in Hoseinabad Salehabad station, while in other stations the trend was not significant. The NDVI trend has changed in different years. The classes of 0-0.1 and >0.4 have decreased during this time interval, but the classes of 0.1-0.2, 0.2-0.3, and 0.3-0.4 showed an increasing trend. According to the results of Pearson correlation coefficient, the highest correlation was found between SPI and NDVI at Miandeh, Dashtkoch and Cherigan stations and the lowest correlation was found in the stations of FathAbad Esfandaghe, Kahnak Shibani, Kerad Dalfard and Tang Sargaz. خشکسالی هواشناسی, شاخص NDVI, ضریب همبستگی پیرسون, آزمون روند من-‌کندال, حوضه غرب تالاب جازموریان. Meteorological Drought, NDVI Index, Pearson Correlation Coefficient, Man-Kendal Trend Test, Jazmourian Wetland. 461 475 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-110&slc_lang=fa&sid=1 Hadi Eskandari Damaneh هادی اسکندری دامنه 100319475328460011044 100319475328460011044 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resource, University of Hormozgan, Bandarabbas گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس Hamed Eskandari Damaneh حامد اسکندری دامنه 100319475328460011045 100319475328460011045 No Department of Arid and Mountains Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج Hassan Khosravi حسن خسروی hakhosravi@ut.ac.ir 100319475328460011046 100319475328460011046 Yes Department of Arid and Mountains Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج Hamid Gholami حمید غلامی 100319475328460011047 100319475328460011047 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resource, University of Hormozgan, Bandarabbas گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس