fa اثرات تغییر غلظت دی‌اکسید کربن، دما و رطوبت خاک بر رشد و برخی شاخص‌های فیزیولوژیکی دو گونه Agropyron trichophorum (Link) Richt و Bromus tomentellus Boiss تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در این مطالعه اثر سه متغیر اقلیمی شامل دمای هوا، غلظت دی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اکسید کربن هوا و رطوبت خاک بر رشد و برخی شاخص‌های</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;فیزیولوژیکی دو گونه&shy; &shy;مرتعی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy; <em>Bromus tomentellus</em> Boiss </span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Agropyron trichophorum</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> (Link) Richt</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، مورد بررسی قرار گرفت. برای این کار یک‌پایه‌ مادری از هرگونه جمع&shy;آوری، به صورت غیرجنسی به تعداد مورد نیاز (هرگونه 32 پایه) تکثیر و سپس تیمارهای غلظت دی&shy;اکسید کربن، دما و رطوبت خاک در دو سطح و با چهار تکرار در شرایط آزمایشگاه اعمال شدند. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت دی‌اکسید کربن از 380 به 700 میکرومول بر مول، شاخص سبزینگی (5/36)، غلظت کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">a</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (1/27)، غلظت کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">b</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (9/54) و وزن خشک اندام هوایی (4/23 درصد) افزایش یافت ولی هدایت روزنه‌ای (1/33) درصد کاهش یافت. با افزایش دمای محیط از 5</span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">20 به 5</span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">25 درجه سلسیوس هدایت روزنه‌ای (5/13)، غلظت کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">a</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (7/44)، غلظت کلرفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">b</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (2/44)، و وزن خشک اندام هوایی (5/23) درصد کاهش یافت. در اثر کمبود بارش، هدایت روزنه‌ای (41)، شاخص سبزینگی (9/32)، غلظت کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">a</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (7/56)، غلظت کلرفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">b</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> (8/54)، غلظت کارتنوئید (47)، و وزن خشک اندام هوایی (9/36 درصد) کاهش یافت. تفاوت گونه‌های مورد مطالعه از نظر صفات مورد بررسی معنی‌دار بود، به‌طوری‌که میانگین صفات شاخص سبزینگی، غلظت کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">a</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، کلروفیل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">b</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، کارتنوئید و وزن ماده‌ خشک گونه‌ </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Agropyron trichophorum</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بیشتر از گونه‌ </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bromus tomentellus</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> بود. بنابراین بر اساس شرایط پیش&shy;بینی‌شده در سناریوی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">A2</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> برای سال 2080، گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Agropyron trichophorum</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به دلیل پاسخ مثبتی که به افزایش </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">CO₂</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> نشان می&shy;دهد و به‌دلیل جبران اثرات منفی افزایش دما و کاهش رطوبت، از عملکرد بهتری نسبت به گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bromus tomentellus</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> برخوردار خواهد بود. </span></span> In this study, the effects of three climatic variables including air temperature, air carbon dioxide concentration and soil moisture investigated on growth and some physiological parameters of two main rangeland species <em>Bromus tomentellus </em>Boiss pasture and <em>Agropyron trichophorum </em>(Link) Richt. For this purpose, a rootstock from each species collected, asexually reproduced in sufficient numbers and then the treatments of carbon dioxide concentration, temperature and soil moisture were applied at two levels and four replications. The results showed that elevated carbon dioxide concentration from 380 to 700 &micro;mol mol^-1, increased SPAD value (36.5%), chlorophyll <em>a </em>concentration (27.1%), chlorophyll <em>b</em> concentration (54.9%) and shoot dry weight (23.4%), but reduced stomatal conductance (33.1%). Increasing air temperature from 20&plusmn;5 to 25&plusmn;5 &deg;C, reduced stomatal conductance, chlorophyll <em>a</em> concentration, chlorophyll <em>b</em> concentration and shoot dry weight by 13.5, 44.7, 44.2 and 23.5%, respectively. Insufficient rainfall caused to reduction of stomatal conductance (41%), SPAD value (32.9%), chlorophyll <em>a</em> concentration (56.7%), chlorophyll <em>b</em> concentration (54.8), carotenoid concentration (47.0%) and shoot dry weight (36.9%). In terms of studied traits, two rangeland species was significantly different, so that the means values of SPAD, chlorophyll <em>a</em> concentration, chlorophyll <em>b</em> concentration, carotenoid concentration and dry matter weight of <em>A. trichophorum </em>was higher than<em> B.</em> <em>tomentellus. </em>Therefore, based on forecast conditions in the A2 scenario for 2080s, the performance of <em>A. trichophorum</em> will be better due to positive response to increasing CO₂ and ameliorating the negative effects of rising temperature and decreasing rainfall. &nbsp; دی‌‌اکسید کربن, Agropyron trichophorum, Bromus tomentellus Boiss , هدایت روزنه‌ای, رنگیزه‌های فتوسنتزی. Agropyron trichophorum, Bromus tomentellus Boiss, carbon dioxide, Stomatal conductance, photosynthetic pigments 139 151 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-92&slc_lang=fa&sid=1 Ali Babaee علی بابایی 100319475328460010974 100319475328460010974 No Department of Range and Watershed Mamnagement, Faculty of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان Mohamadreza Vahabi محمدرضا وهابی 100319475328460010975 100319475328460010975 No Department of Range and Watershed Mamnagement, Faculty of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان Hamidreza Eshghizadeh حمیدرضا عشقی زاده hr.eshghizadeh@cc.iut.ac.ir 100319475328460010976 100319475328460010976 Yes Department of Range and Watershed Mamnagement, Faculty of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان Mostafa Tarkesh مصطفی ترکش اصفهانی 100319475328460010977 100319475328460010977 No Department of Range and Watershed Mamnagement, Faculty of Natural Resources, Isfahan University of Technology, Isfahan گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان