fa مقایسه عملکرد مراتع با دو روش تحلیل عملکرد چشم‌انداز و سلامت مرتع (مطالعه موردی: مراتع میدانک، شهرستان فریدونشهر) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="color:red;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شناسایی روش مناسب برای ارزیابی عملکرد مراتع به تشخیص میزان تخریب و تفسیر چگونگی تغییرات کمک می</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:red;">&shy;</span></span><span style="color:red;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کند. هدف </span></span></span><span style="color:red;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">این </span></span></span><span style="color:red;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مطالعه، تعیین شاخص&shy;های ساختاری و ویژگی&shy;های عملکردی مراتع وضعیت&shy;های مختلف سلامت با استفاده از روش تحلیل عملکرد چشم&shy;انداز (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:red;">Landscape Function Analysis</span></span><span style="color:red;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) بود. با استفاده</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> از روش نمونه‌برداری تصادفی طبقه‌بندی‌شده بر مبنای فاصله از روستا و فشار چرایی، تعداد 4 مکان مرتعی شامل <span style="color:red;">یک</span> مرتع قرق شده (منطقه مرجع) و <span style="color:red;">سه مرتع</span> با شدت&shy;های مختلف چرا در منطقه میدانک، شهرستان فریدونشهر انتخاب گردید. در هر مکان مرتعی کاربرگ</span></span><span dir="LTR">&shy;</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های ارزیابی سلامت مرتع براساس انحراف از منطقه مرجع اکولوژیک <span style="color:red;">در خردادماه سال 1394</span> تکمیل گردید. ابتدا توان رویشگاه در منطقه مرجع بررسی، سپس درجه انحراف 17 شاخص سلامت مرتع در قالب سه ویژگی پایداری خاک و رویشگاه، عملکرد هیدرولوژیک و سلامت موجودات زنده نسبت به این منطقه امتیازدهی شد. <span style="color:red;">در هر مکان مرتعی تعداد 9 ترانسکت 30 متری به‌طور تصادفی در جهت شیب غالب منطقه مستقر و انواع لکه&shy;های اکولوژیک موجود شناسایی و طول، عرض و فضای بین لکه&shy;ها ثبت گردید. همچنین، در هر نوع لکه اکولوژیک واقع در هر ترانسکت با 3 تکرار تعداد 11 شاخص خاک سطحی طبق دستورالعمل روش </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:red;">LFA</span></span><span style="color:red;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> امتیازدهی و ویژگی&shy;های عملکردی خاک سطحی در این مناطق تعیین گردید.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در روش سلامت مرتع، طبقه نهایی سلامت در مکان مرتعی با شدت چرایی سبک &laquo;سالم&raquo; ارزیابی شد. میزان انحراف شاخص&shy;های سلامت مرتع در مکان مرتعی با شدت چرای متوسط نسبت به منطقه مرجع در طبقه متوسط بود و درجه سلامت نهایی آن &laquo;در معرض خطر&raquo; ارزیابی شد. در مکان مرتعی &nbsp;با چرای شدید، درجه انحراف اغلب شاخص&shy;ها از منطقه مرجع در طبقه حاد تا نسبتاً حاد بود که سلامت نهایی این مرتع &laquo;ناسالم&raquo; ارزیابی گردید. براساس نتایج، اکثر ویژگی&shy;های ساختاری (طول لکه&shy;ها، سطح کل لکه، شاخص سطح لکه، درصد پوشش و درصد خاک لخت) و عملکردی (پایداری خاک، نفوذپذیری و چرخه مواد غذایی) <span style="color:red;">بین مراتع با وضعیت‌های &laquo;سالم و ناسالم&raquo; تفاوت معنی‌داری داشتند (%5 </span></span></span><span style="color:red;"><span style="font-family:calibri light,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">=</span></span></span> <span style="color:red;"><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&alpha;</span></span></span><span style="color:red;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> اما بین وضعیت&shy; سلامت مراتع در معرض خطر با مراتع سالم و ناسالم تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. <span style="color:red;">مطالعه اخیر نشان داد که نوع مدیریت به‌طور قابل</span></span></span> <span style="color:red;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">‌ملاحظه‌ای بر عملکرد سطحی خاک و وضعیت سلامت مرتع تأثیر دارد. &nbsp;</span></span></span> Identifying the most appropriate method to assess the functional status of rangelands can assist managers to evaluate degradation and appropriately interpret changes in the ecosystems. This study aimed to determine the structure and function characteristics of range places with various range health classes using Landscape Function Analysis (LFA). A stratified random sampling method was used based on distance from villages and watering points to select four range places, including grazing excluded area (as reference) and three range places with various grazing intensities in Meidanak, Fereidoonshar, Isfahan. Range health status was assessed in the reference area and the variations of the 17 measured indicators in each range places from reference area condition were used to obtain three ecosystem function indices including soil and site stability, hydrologic function, and integrity of the biotic community of each range place in May 2015. Nine transects with 30 m length were established randomly in each range place along the overall slope. The length and width of all the ecological patch types and the length of inter-patch were measured along the established transects. Eleven soil surface indicators with three replications were measured in each patch and inter-patch areas to calculate the stability, infiltration and nutrient cycling of the range places. According to the results, range health conditions of range places with low, moderate and high grazing pressure were assessed as &quot;healthy&quot;, &ldquo;at risk&rdquo; and &quot;unhealthy&quot;, respectively. Although most of the structural indices (patch length, total patch area, patch area index, cover percentage, and bare soil percentage) and functional indices (stability, infiltration and nutrient cycling) in &quot;health&quot; and &quot;unhealthy&quot; range places sites varied significantly (&alpha; = 5%), these indices did not differ significantly between &quot;at risk&quot; with &quot;unhealthy&quot; and &quot;healthy&quot; range places. The results of this study highlighted the influence of grazing management on soil surface function and range health status. ساختار اکوسیستم, عملکرد اکوسیستم, تحلیل عملکرد چشم‌انداز, سلامت مرتع, مراتع نیمه استپی Ecosystem structure, Ecosystem function, Landscape function analysis (LFA), Rangeland health, Semi-steppe rangelands. 242 254 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-55&slc_lang=fa&sid=1 Azita Molaeinasab آزیتا مولایی نسب 10031947532846007162 10031947532846007162 No Hossein Bashari حسین بشری hbashari@cc.iut.ac.ir 10031947532846007163 10031947532846007163 Yes Mostafa Tarkesh Esfahani مصطفی ترکش اصفهانی 10031947532846007164 10031947532846007164 No