fa بررسی و مقایسه اثرات ناشی از فعالیت‌های کشاورزی بر ویژگی‌های خاک (مطالعه موردی: شهرستان خاتم) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تخریب</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اراضی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دلیل</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اثرات</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آن</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پایداری</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تولیدات</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کشاورزی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یک</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">معضل</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مهم</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">جهانی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به شمار</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">می‌رود</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">این</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مشکل</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کشورهای</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">حال</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">توسعه،</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دلیل</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بهره‌برداری</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشتر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زمین</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سبب</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">افزایش</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">جمعیت،</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">جدی‌تر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">است</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به همین منظور لازم است تا تحقیقاتی بر روی اراضی کشاورزی صورت گیرد تا برای هر منطقه مشخص گردد که آیا کشاورزی منجر به تخریب اراضی می‌شود. با</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> این هدف، شهرستان خاتم به عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب گردید و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نقشه‌های مختلف منطقه شامل نقشه خاک، طبقات ارتفاعی و کاربری اراضی به کمک نرم افزارهای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ArcGIS9.3</span></span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ENVI</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تهیه شد. چهار کاربری غالب منطقه شامل اراضی آبی تک‌کشتی&rlm;، اراضی آبی چندکشتی&rlm;، اراضی</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> باغی و اراضی مرتعی (تیمار شاهد) به عنوان تیمارهای مورد مطالعه در نظر گرفته شدند، نمونه‌برداری از خاک انجام شد و فاکتورهای تخریبی نسبت جذب سدیم، شوری و اسیدیته لایه سطحی و زیرین خاک مورد بررسی قرار گرفتند. مطالعه فاکتورها در قالب طرح پلات‌های خرد شده نشان داد که در منطقه بین تیمارها اختلاف معنی‌داری وجود دارد. مقایسه میانگین تیمارها به روش مقایسه میانگین چند دامنه‌ای دانکن برای همه‌ی فاکتورها به صورت جداگانه محاسبه شد. در مجموع پس از امتیازدهی نهایی مشخص شد که اراضی کشاورزی تک کشتی و چندکشتی به دلیل مدیریت صحیح موجب کاهش فاکتورهای تخریبی در خاک منطقه مورد مطالعه گردیده و اراضی مرتعی نیز بیشترین میزان فاکتورهای تخریبی در خاک را دارد.</span></span> Land degradation is known as an important global problem due to its influence on the sustainability of agricultural productions. This problem became more serious in developing countries due to their increasing population pressures on land and the patterns of resource use. This study aimed to evaluate the effects of agricultural activities on soil properties and land degradation in Khatam City, Yazd province. Soil, elevation and land use maps were produced using ArcGIS9.3 and ENVI software. Four dominant land use classes in the study area were mono-culture irrigated land, multi-culture irrigated land, orchard lands and rangelands (control treatment). Soil samples were collected and their SAR, salinity and acidity in surface and sub-soil layers were measured. Evaluating the factors in a split plot design showed that there is significant differences between soil properties in various land uses.&nbsp; Results indicated that mono-culture and multi-culture agriculture lands were less disturbed compared to the other land uses due to their appropriate management condition. The soil properties of rangeland were in poor condition and may cause desertification in future. فعالیت‌های کشاورزی, تخریب اراضی, اراضی مرتعی, اراضی زراعی. Agriculture activities, Land degradation, Rangelands, Agricultural lands. 232 241 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-54&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Khosravi حسن خسروی hakhosravi@ut.ac.ir 10031947532846007158 10031947532846007158 Yes Gholamreza Zehtabian غلامرضا زهتابیان 10031947532846007159 10031947532846007159 No Ali Azareh علی آذره 10031947532846007160 10031947532846007160 No Hamed Eskandari حامد اسکندری دامنه 10031947532846007161 10031947532846007161 No