fa ویژگی‌های جوانه‌زنی بذر ماشک متنوع (Vicia variabilis Grossh.) در پاسخ به دما و تنش خشکی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">این پژوهش با هدف بررسی ویژگی&shy;های جوانه&shy;زنی بذر ماشک گل&shy;متنوع </span></span></span><em><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">(</span></span></span></em><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Vicia variabilis </span></span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Grossh<em>.</em></span></span></span></span><em><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">)</span></span></span></em> <span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در پاسخ به سطوح مختلف خشکی و دما در دو فاز آزمایشگاهی و گلخانه&shy;ای انجام گرفت. در آزمایشگاه به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار انجام شد. تیمارها شامل 7 سطح دمایی، 5 سطح خشکی و تیمار بدون تنش (شاهد) انجام شد. در گلخانه در قالب طرح کاملاً تصادفی چهار تیمار شامل شاهد (بدون آبیاری)، آبیاری&shy; از کاشت تا&nbsp; 15 اردیبهشت، آبیاری از کاشت تا 30 اردیبهشت، آبیاری از کاشت تا پایان دوره رشد اجرا شد. نتایج نشان داد بیشترین درصد جوانه&shy;زنی در تیمار شاهد رخ داد. در دمای </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">˚</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">35 هیچ بذری جوانه نزد. بالاترین سرعت جوانه&shy;زنی در دمای </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">˚</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">20 مشاهده شد (71/12 بذر در روز) و با کاهش پتانسیل آب، سرعت جوانه&shy;زنی کاهش یافت و به 19/0 بذر در روز رسید. کمترین زمان جوانه&shy;زنی متعلق به تیمار شاهد در دمای </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">˚</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">20 بود (81/3 روز) که با مقدار آن&nbsp; در تیمارهای پتانسیل آب سطوح اول و دوم همین دما و همچنین شاهد دمای </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">˚</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">15 (71/4 روز) اختلاف معنی&shy;داری نداشت. بیشترین مقدار طول ریشه&shy;چه (52/15 میلی&shy;متر)، طول ساقه&shy;چه (37/31 میلی&shy;متر) و شاخص بنیه بذر (3288/0) در دمای </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">˚</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">15 مشاهده گردید. بر اساس نتایج کشت گلدانی در ابتدای کشت، آبیاری باعث افزایش چشمگیر درصد جوانه&shy;زنی شد و همچنین آبیاری تا 15 اردیبهشت برای زنده&shy;مانی بذرهای جوانه&shy;زده و رشد گیاه تا پایان دوره رویشی کافی است. نتایج این تحقیق می&shy;تواند در برنامه&shy;های اصلاح مراتع، مدنظر قرار گیرد.</span></span></span> This research was conducted to investigate the characteristics of <em>Vicia variabilis</em> Grossh seed germination in response to different levels of dryness and temperature in two phases of laboratory and greenhouse. The research was done as a factorial based on a completely randomized design with four replications. The treatments consisted of 7 temperature levels, five levels of drought treatment and non-stress treatment (control). In a greenhouse trial, a completely randomized design was applied to four treatments including control (without irrigation), irrigation from planting until May 5, and irrigation from planting until May 20, irrigation from planting until the end of growth period. The results showed in all temperature treatments, the highest percentage of germination was observed in control. By decreasing the water potential from the control to -1Mpa, the percentage of germination decreased. Seed germination at 15 and 20 &deg;C were observed at all the water potential levels. Germination did not occure at 35 &deg;C. The highest rate of germination (12.71 seed/day) was observed at 20 &deg;C, and with decreasing water potential, the rate of germination decreased (0.19 seed/day). Among all the treatments of the water potential and temperature levels, the highest germination rate was in 20 &deg;C for the control treatment (3.81 day) which did not show significant difference with its amount in the first and second levels of the temperature (20&deg;C), as well as at 15 &deg;C (4.71 day). The highest radicle length (30.37 mm), shoot length (31.37 mm) and seed vigor index (0.3288) were observed at 15 &deg;C. Based on the results of pot culture at the beginning of the cultivation, irrigation significantly increased the percentage of germination. This irrigation was sufficient for 50 days for the survival of germinated seeds and plant growth until the end of the vegetative period. The results of this research can be considered in rangeland rehabilitation projects.<br> &nbsp; خانواده پروانه‌آسا, گیاهچه, تنش دما و خشکی, مرتع‌کاری. Papilionaceae, Temperature and drought stress, Rangeland Planting, Seedling. 48 61 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-41&slc_lang=fa&sid=1 Mahtab Gorgin Karaji مهتاب گرگین کرجی m.gurgin@gmail.com 10031947532846006984 10031947532846006984 Yes Mohammadreza Vahabi محمد رضا وهابی 10031947532846006985 10031947532846006985 No Adel Siosemardeh عادل سی و سه مرده 10031947532846006986 10031947532846006986 No Farzad Hosseinpanahi فرزاد حسین پناهی 10031947532846006987 10031947532846006987 No Hamidreza Eshghizadeh حمیدرضا عشقی زاده 10031947532846006988 10031947532846006988 No Mehdi Bassiri مهدی بصیری اصفهانی 10031947532846006989 10031947532846006989 No