fa تعیین ارزش رجحانی گونه‌های مورد چرای گوسفند نژاد مغانی با روش شاخص انتخاب گونه در مرتع یایپاق اردبیل تخصصي Special پژوهشي Research <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بررسی</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ارزش</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">رجحانی</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گیاهان</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">می</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تواند</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مرتعدار</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">را</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ارائه</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">راهکارهای</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مدیریتی</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">جهت</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مکان‌یابی</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">علوفه</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برای</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دام‌ها،</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">انتخاب</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مناسب دام،</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">متناسب</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نوع</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">علوفه</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">موجود</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مرتع</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تعیین</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شایستگی</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مرتع</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یاری</span></span></span> <span style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دهد</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">. هدف این تحقیق بررسی و تعیین ارزش رجحانی گونه&rlm;های مرتعی برای گوسفند نژاد مغانی در مراتع کوهستانی سبلان اردبیل است. به همین منظور برای تعیین ارزش رجحانی گونه‌های مرتعی از فرمول شاخص انتخاب گونه‌ها استفاده شد. شاخص انتخاب هر گونه نسبتی است که در آن با توجه به میزان مصرف هر گونه و میزان علوفه موجود در مرتع برآورد می‌شود. اطلاعات مورد نیاز در 3 ماه فصل چرا و به مدت 4 سال (86-89) جمع آوری شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب ارزش رجحانی گونه</span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ها نشان داد که اثر مربوط به عوامل سال و اثرات متقابل ‌سال، ماه، گونه در سطح 1 درصد معنی دار است. اثر گونه بر ارزش رجحانی و انتخاب گونه توسط دام معنی‌دار نشد. ولی با توجه به متوسط شاخص رجحان گونه‌ها، گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Alopecurus textilis</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Poa trivialis</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به‌ترتیب با 05/1 و 79/0، بیشترین و کمترین شاخص رجحان را در بین گونه</span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های مورد مطالعه داشتند. مقایسه میانگین ارزش رجحانی گونه‌ها به روش دانکن نیز حاکی از اختلاف معنی دار بین سال 86 و 3 سال دیگر دارد به‌طوریکه سال 86 با شاخص 73/0، کمترین و سال 88 با شاخص 06/1، بیشترین ارزش رجحان را دارا بودند. به‌طور کلی بر اساس نتایج این مطالعه می‌توان بیان کرد که عوامل گیاهی به‌طور مستقیم و زمان چرای دام به‌طور غیرمستقیم از طریق تأثیر بر خصوصیات گیاه و همچنین تاثیر بر رفتار چرایی دام‌ها در ارزش رجحانی گونه‌های مختلف نقش دارند. </span></span> Determining preference value of forage species can help pastoralists to determine their herd composition appropriately. This study aimed to determine rangeland species preference value for Moghani sheep in mountainous rangeland of Sabalan, Ardebil Province. The species selection index was used to determine the preference value of species during three months grazing periods over four years (2007-2010). The combined analysis of variance of preference values showed that the effects of the year and the interactions between the year, month and species were significant at the 99% level. The effects of species on the preference value and livestock selection was not significant, but in regard to the mean preference value of species, <em>Alopecurus textilis</em> and <em>Poa trivialis</em> with 1.05 and 0.79 had the highest preference values among the studied species respectively. Comparison of the mean preference values of species with Duncan test revealed a significant difference between 2007 and three other years. This study revealed that preference values of the species are directly influenced by plant characteristics. Grazing time and duration also indirectly affect preference value of the species due to their impacts on plant characteristics and livestock grazing behavior.<br> &nbsp; ارزش رجحانی, شاخص انتخاب گونه, اردبیل. Preference value, Species selection index, Ardabil. 14 23 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-38&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Fayaz محمد فیاض 10031947532846006970 10031947532846006970 Yes Hassaan Yeganeh حسن یگانه yeganeh@gau.ac.ir 10031947532846006971 10031947532846006971 No Hamid Afrah هادی افراه 10031947532846006972 10031947532846006972 No Esmaiel Aliakbarzadeh Alni اسماعیل علی اکبرزاده آلنی 10031947532846006973 10031947532846006973 No Allah Verdi Noori الله وردی نوری 10031947532846006974 10031947532846006974 No Mina Bayat مینا بیات 10031947532846006975 10031947532846006975 No Mohammadjavad Mahdavi محمدجواد مهدوی 10031947532846006976 10031947532846006976 No