fa ارزیابی اقتصادی تأثیر اکوسیستم مرتع بر حفظ برخی عناصر غذایی مهم خاک (مطالعه موردی: مراتع مغان) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">خاک یکی از عناصر مهم تشکیل‌دهنده اکوسیستم‌های مرتعی است که تامین کننده منبع غذایی و رطوبت برای گیاهان مرتعی می‌باشد. مراتع به‌عنوان منابع طبیعی تجدیدپذیر، دارای نقش‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی می‌باشند که، به شرط</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برنامه&shy;ریزی معقول و منطقی همراه با مدیریت مناسب، این منابع می‌توانند در امر توسعه پایدار محیطی مؤثر واقع شوند.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> برای کمی‌نمودن اثرات اقتصادی</span></span><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> زیست‌محیطی شدت استفاده از مراتع و فهم عواقب استفاده نامعقول از آن بر روی اکوسیستم‌های مرتعی هنوز کاستی‌ها و چالش‌های زیادی </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">وجود دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی اقتصادی تأثیر اکوسیستم مرتع بر حفظ برخی عناصر غذایی مهم خاک با تأکید بر عناصر نیتروژن (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">N</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)، فسفر (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و پتاسیم (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">K</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)در مراتع مغان انجام گرفت. برای این کار ابتدا دو مرتع با مدیریت خوب و مدیریت بد انتخاب شد. تعداد 31 نمونه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">خاک</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برای هر مرتع به روش</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تصادفی سیستماتیک</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">استقرار ترانسکت برداشت شد. نمونه&shy;های خاک جهت اندازه&shy;گیری مقادیر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">N, P, K</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به آزمایشگاه منتقل گردید. مقدار فرسایش منطقه 7/14 تن بر هکتار در سال و همچنین مساحت مراتع منطقه 115000 هکتار به دست آمد. تجزیه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تحلیل</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آماری</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پژوهش</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">منظور مقایسه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مقادیر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">عناصر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">غذایی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مورد</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نظر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دو</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مرتع</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روش</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آزمون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;t </span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">غیر جفتی انجام گرفت</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">همچنین رگرسیون</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">لجستیک</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">منظور</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تعیین</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">تابع</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">احتمال</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">آسیب</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مرتع</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">اجرا</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شد.</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نهایت</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ارزش&shy;گذاری اقتصادی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">عناصر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">غذایی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مورد</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نظر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روش</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هزینه</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">جایگزینی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">انجام</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شد. نتایج پژوهش نشان داد قیمت</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">عناصر</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">غذایی</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هدررفته</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ازای</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مساحت</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">منطقه مورد مطالعه 18448875000000 ریال</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">می باشد.</span></span> The soil is the main component of rangeland ecosystem that provides minerals and moisture for plant growth. Rangeland ecosystems as a renewable source have various economic, social and environmental influences. More understanding of economic and environmental consequences of severe grazing is required to prevent rangeland degradation. This study aimed to evaluate economic values of rangeland ecosystems in preserving soil nutrient elements such as N, P, K in Moghan rangelands. Two rangeland sites with good and poor management histories were selected and 31 soil samples were collected randomly in each site and their N, P and K elements were measured in soil laboratory. Results indicated that erosion in the study area with the size of 115000 hectares was 14.7 ton per hectare per a year. Unpaired t-test was used to compare the nutrients in both sites and logistic regression was performed to determine the likelihood of rangeland degradation and hazards. Replacement cost method was used to evaluate economic values of soil nutrients in the sites. Results revealed that the nutrients lost by soil erosion valued 18448875000000 Rials in the study area.<br> &nbsp; مدیریت مرتع, خاک, ارزش‌گذاری, مغان. Rangeland management, Soil, Valuation, Moghan. 499 510 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-34&slc_lang=fa&sid=1 Farshad Keivan Behjou فرشاد کیوان بهجو farshad.keivan@gmail.com 10031947532846006950 10031947532846006950 Yes University of Mohaghegh Ardabili Morteza Firouzi Asl مرتضی فیروزی اصل 10031947532846006951 10031947532846006951 No University of Mohaghegh Ardabili