fa پایش پوشش گیاهی مراتع نیمه استپی استان اردبیل (مطالعه موردی : مراتع آق داغ منطقه خلخال) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مراتع به لحاظ تأمین علوفه مورد استفاده دام، حفاظت آب، خاک و خدمات دیگری که به جامعه می&shy;دهند، از منابع طبیعی کم‌هزینه و پراهمیت می&shy;باشد، که شناخت دوره&shy;ای از وضعیت این اراضی و مدیریت اصولی آن ضروری می‌سازد. بر همین اساس پایش پوشش </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مرتع ییلاقی آق‌داغ خلخال </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در استان اردبیل</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از سال 1387 تا 1391 انجام </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شد</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در ابتدا با استفاده از منابع در دسترس، رویشگاه‌های عمده منطقه تعیین و بعد در هر رویشگاه یک منطقه معرف برای آماربرداری انتخاب شد. سپس در هر منطقه معرف عوامل مربوط به پوشش تاجی، تراکم و فراوانی و در طول 3 ترانسکت500 متری در30 پلات (5/1&times; 5/1 متری) و همچنین رطوبت و کربن آلی سطح خاک اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که در یک دوره چهار ساله، متناسب با تغییرات بارندگی و دمای محیط، تحت شرایط مدیریت بومی اعمال شده، </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گندمیان دایمی نقش اصلی در روند تغییرات پوشش گیاهی داشتند. به‌طوری که تغییرات در گندمیان چندساله از جمله</span></span> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Agropyron cristatum </span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">(L.)Gaertn<em>.</em></span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bromus tomentellus </span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Boiss<em>.</em></span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Festuca ovina</span></span></span></em> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">L.</span></span></span> &nbsp;<span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Trin. Ex Domin</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span></em> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Koeleria caucasica</span></span></span></em> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">معنی</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:tahoma,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دار بوده ولی در پوشش بوته&shy;ای&shy;ها بطئی و غیرمعنی‌دار بوده است. تغییرات کربن آلی خاک روندی کند و بطئی داشته است. تغییرات پوشش خاک با توجه به ثبات نسبی پوشش سنگ و سنگریزه و لاشبرگ، تابع تغییرات پوشش تاجی کل بوده است. نتایج حاصل از بررسی، روند تغییرات سال به سال در پوشش گیاهی، تغییرات سال به سال اقلیمی و رطوبت خاک و نیز چگونگی وضعیت فرسایش خاک می&shy;تواند به‌عنوان راهنمای مناسبی برای تصحیح روش</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:tahoma,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">های فعلی مدیریت این اکوسیستم‌های مرتعی مورد استفاده&nbsp; قرار گیرد.</span></span><br> &nbsp; Rangeland ecosystems have important role in providing forage for animals, conserving soil and water and offer other services to society, hence their management and assessment have high priority. This study aimed to monitor vegetation changes in semi-Steppe regions of Aghdagh-Khalkhal in Ardabil province. The canopy cover, density and abundance of plant species were measured using 30 plots of 1.5 by 1.5 m2, placed along the established 500 m permanent transects in range key area. Soil moisture and organic carbon were also measured in the plots. The results showed that the plant parameters of <em>Agropyron cristatum</em>, <em>Bromus tomentellus</em>, <em>Festuca ovina</em> and <em>Koeleria caucasica</em> were changed significantly over a four-years period based on the changes in climate variables. The frequencies of shrub species were not changed significantly. Soil organic carbon content varied slowly during this study. Land cover changes is mainly due to plant cover as litter cover, rock and gravel cover percentage remained rather unchanged. Monitoring changes in vegetation and soil condition in a yearly basis can be used efficiently by range managers to conserve rangeland ecosystems.<br> &nbsp; پویایی پوشش گیاهی, روند تغییرات, وضعیت مرتع, تاج پوشش, خلخال, اردبیل Vegetation Dynamics, Trend, Range condition, Canopy cover, Khalkhal , Ardabil. 283 293 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-17&slc_lang=fa&sid=1 Jaber Sharifi جابر شریفی Sharifnia.j@gmail.com 10031947532846007372 10031947532846007372 Yes Amrali Shahmoradi امرعلی شاهمرادی 10031947532846007373 10031947532846007373 No Alahverdi Nouri الله ویردی نوری 10031947532846007374 10031947532846007374 No Dolat Azimi Motem دولت محمدی 10031947532846007375 10031947532846007375 No