fa مقایسه‌ شاخصه‌های کمی و کیفی اسانس استحصالی از اندام‌های متفاوت گیاه دارویی خوشاریزه‌ کوهستانی (Echinophora cinerea Boiss.) در شهرستان دنا تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در پژوهش حاضر به بررسی مؤلفه‌های کمی و کیفی روغن فرار حاصله از اندام‌های مختلف گیاه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Echinophora cinerea </span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Boiss</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span></em><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> پرداخته شد. بدین منظور، پس از جمع‌آوری اندام رویشی گیاه مورد مطالعه از رویشگاه طبیعی آن در منطقه گردنه بیژن واقع در شهرستان دنا در استان کهگیلویه و بویراحمد، تفکیک اندام‌های گیاهی و سپس خشک نمودن در محیط آزمایشگاه، اسانس موجود، به روش تقطیر با آب استخراج ‌شده و سپس اجزاء شیمیایی آن‌ها، با بهره‌گیری از دستگاه‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">GC-FID</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;GC/MS</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> جداسازی و شناسایی شدند.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان داد که میزان بازدهی اسانس حاصله از دو تیمار گل و ساقه مشابه یکدیگر و بیش از نمونه‌ برگ می‌باشد درحالی‌که بیشینه‌ تعداد اجزاء شیمیایی موجود در اسانس نمونه برگ‌ها ملاحظه گردید. </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از نظر کیفی نیز تفاوت‌های قابل&shy;توجهی به چشم می‌خورد اما در مجموع، در همه تیمارهای مورد ارزیابی، چهار ترکیب فارنسول<2</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">,</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">3- دی هیدرو->، کارواکرول، اولئیک اسید و ژرانیول </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">به‌عنوان شاخص معرفی می&shy;گردند. شایان ذکر است که در مقایسه میان اجزاء ترپنی، سهم حضور مونوترپن&shy;های حاوی اکسیژن در تیمار ساقه </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و سزکویی‌ترپن&shy;های حاوی اکسیژن در تیمارهای برگ و گل، غالب بودند.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> لذا برای استفاده مطلوب از همه خواص روغن معطر موجود در گیاه دارویی خوشاریزه کوهستانی، ترکیب گل، برگ و ساقه توصیه‌شده و قدر مسلم نمی‌توان قائل به تمایز و ارجحیت در میان اسانس حاصله از سه اندام متفاوت گیاه مورد مطالعه گردید.</span></span><br> &nbsp; This study aimed to investigate the quantitative and qualitative characteristics of essential oils from various parts of <em>Echinophora cinerea</em> Boiss. Samples were collected from the species in Gadane Bijan rangelands in Dena region, Kohgiloyeh and Boyer-Ahmad province. Leaves, stems and flowers of the samples were separated and air dried in laboratory. Distillation method was used to extract the essence of the samples. GC-FID and GC/MS devices were used to detect various chemical components of the samples. Results showed that flowers and stems contained the same amount of the essence, much higher than leaves of the species. On the other hand leaves essence had more number of chemical components. The qualitative characteristics of various parts of the species varied considerably. Farnesol <2, 3-dihydro->, Carvacrol, Carvacrol, Oleic acid and Geraniol were identified as appropriate indicators for evaluating essential oil quality of the species. Comparing Terpene components revealed that although Oxygenate Monoterpenes were dominant in stem, leaf and flowers of the species had highest Oxygenate Sesquiterpenes contents. Overall, it can be recommended to extract essential oils from a combination of various parts of <em>E. cinerea</em> as no parts have distinct advantage compared to other parts.<br> &nbsp; اسانس, Echinophora cinerea Boiss., دنا, فارنسول2,3- دی هیدرو. Essential oil, Echinophora cinerea Boiss., Dena , Farnesol 2, 3-dihydro. 274 282 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-16&slc_lang=fa&sid=1 Esfandyar Jahantab اسفندیار جهانتاب e.jahantab@yahoo.com 10031947532846007545 10031947532846007545 Yes Mohanna Deylamsalehi مهنّا دیلم صالحی 10031947532846007546 10031947532846007546 No Rezvan Karami Borzabadi رضوان کرمی برزآبادی 10031947532846007547 10031947532846007547 No Alireza Motavalizadeh Kakhky علیرضا متولی زاده کاخکی 10031947532846007548 10031947532846007548 No Ferdos Ansari فردوس انصاری 10031947532846007549 10031947532846007549 No Sina Shakoori سینا شکوری 10031947532846007550 10031947532846007550 No