Journal of Rangeland

fa ارزیابی گونه‌های گیاهی مقاوم به فلزات سنگین در مناطق نفت خیز (مطالعه موردی: پازنان گچساران) Evaluating tolerance of plants species to heavy metals in oil polluted region (Case study: Pazanan Gachsaran) تخصصي Special پژوهشي Research هدف از تحقیق حاضر شناسایی و ارزیابی گونههای گیاهی مقاوم به فلزات سنگین در منطقه نفتخیز پازنان گچساران بود. از مرکز آلودگی، سه محدوده 0 تا 500 متر، 500 تا 1000 متر و 1000 متر تا 1500 انتخاب گردید. در هر محدوده، 30 پلات 2× 2 مستقر و ویژگیهای پوشش گیاهی برداشت شد و 15 نمونه خاک، از منطقه جمعآوری شد. برای اندازهگیری فلزات سنگین سرب و نیکل از دستگاه ICP-OES استفاده شد. شاخصهای TF، BCF و BAC جهت ارزیابی توانمندی گیاهان استفاده گردید. در منطقه 24 گونه گیاهی از 12 خانواده جمع آوری و شناسایی شد. نتایج حاصل از مقایسه میانگین نشان داد بین غلظت کل سرب و تبادلی خاک، غلظت نیکل کل و تبادلی خاک، در محدودههای مورد بررسی اختلاف معنیداری وجود داشت. گونههای Xanthium spinosum L. ، ‌Alhagi camelorum، Sinapis arvensis L.، Calotropis procera L.، Stipagrostis plomusa‌،Avena fatua L.  و Cynodon dactylon دارای خاصیت بیشاندوزی از طریق گیاهاستخراجی برای سرب، همچنین گونههای Stipagrostis plomusa، Calotropis procera L.، Xanthium spinosum L.، Centaurea iberica، Sinapis arvensis L.‌، Stipa capensis و Cynodon dactylon دارای خاصیت بیشاندوزی از طریق گیاهاستخراجی برای نیکل میباشند. براساس نتایج فوق، برخی از گونههای فوق مانند Stipagrostis plomusa، Calotropis procera L. و Sinapis arvensis L. را میتوان به عنوان انباشتگر فلزات سرب و نیکل استفاده نمود و در تحقیقات بعدی آنها را برای گیاه‌پالایی خاک‌های آلوده به سرب و نیکل  انتخاب نمود. The purpose of this study was to investigate the tolerance of various plant species to heavy metals in oil polluted region of Pazanan Gachsaran. Three zones with various distances from highly polluted area were selected including 0 to 500 m, 500 to 1000 m and 1000 to 1500 m from pollution sources. Thirty plots of 2×2 were established in each transect and their vegetation characteristics were measured. Fifteen soil samples were collected and ICP- OES Instrument was used to measure Ni and Pb contents. Translocation Factor, Bio Concentration Factor and Biological Accumulation Coefficient indicators were used to evaluate the potential of 24 plant species from 12 families to absorb heavy metals.  Results showed that the concentration of total and exchangeable soil Pb and Ni varied significantly between the various pollution zones. Xanthium   spinosum L. ، Alhagi camelorum، Sinapis arvensis L.، Calotropis procera L.، Stipagrostis plumosa ،Avena fatua L  and  Cynodon dactylon have Hyperaccumulator characteristics  for  Pb absorption Stipagrostis plumosa، Calotropis procera L.،  Xanthium spinosum L.،   Centaurea iberica،  Sinapis arvensis L. ،  Stipa capensis  and Cynodon dactylon were  identified as plant species with high accumulating potential  for Ni. According to the results, some plant such as Stipagrostis plumosa، Calotropis procera L. and Sinapis arvensis L. have high potential for phytoremedation purposes and can be recommended in soil, contaminated soil containing Ni and Pb. مناطق نفت‌خیز, فلزات سنگین, گونه‌های گیاهی, پازنان گچساران Oil producing regions, Heavy metals, Plants species, Pazanan Gachsaran 409 425 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-40-6&slc_lang=fa&sid=1 Esfandiyar Jahantab اسفندیار جهانتاب 10031947532846006740 10031947532846006740 No دانشگاه تهران Mohammad jafari محمد جعفری jafary@ut.ac.ir 10031947532846006741 10031947532846006741 Yes دانشگاه تهران Babak Motasharezadeh بابک متشرع‌زاد 10031947532846006742 10031947532846006742 No دانشگاه تهران Ali Tavili علی طویلی 10031947532846006743 10031947532846006743 No دانشگاه تهران Nosratallah Zargham نصرت الله ضرغام 10031947532846006744 10031947532846006744 No دانشگاه تهران