fa بررسی تأثیر قرق در تغییرات پوشش گیاهی و احیاء گونه‌های شاخص مطلوبیت مرتع در استان اردبیل تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">بررسی تاثیر قرق در تغییرات پوشش گیاهی و وضعیت مرتع در سه منطقه معرف مرتعی استان اردبیل (ارشق، صائین و سردول) طی سال‌های 1385-1377 انجام گرفت. در این تحقیق تغییرات ترکیب گونه<span dir="LTR">&shy;</span>ای و برخی شاخص<span dir="LTR">&shy;</span>های پوشش گیاهی مرتع (گروه‌های گیاهی، تراکم و تولید علوفه) در دو سطح قرق و خارج قرق به مدت ده سال مورد بررسی قرار گرفت. عامل مربوط به پوشش گیاهی شامل: درصد پوشش تاجی کل و به تفکیک گونه&shy;ها و تولید علوفه با استفاده از کوادرات یک متری مربعی برآورد شد. برای مقایسه تغییرات پوشش تاجی گونه‌های دایمی بین سال‌های بررسی و بین داخل و خارج قرق به‌صورت تجزیه مرکب در محیط <span dir="LTR">SPSS</span> صورت پذیرفت و مقایسه میانگین در سطح احتمال خطاء 05/0 به‌روش دانکن انجام گرفت. نتایج نشان داد که میانگین پوشش تاجی گونه‌های دایمی در داخل و خارج قرق در بین سال‌های ارزیابی اختلاف معنی‌داری در سطح 1 درصد خطاء وجود داشت (01/0> <span dir="LTR">p</span>) و گونه‌های کم‌شونده مانند <em><span dir="LTR">Astragalus brachyodontus</span></em> و <em><span dir="LTR">Astragalus lilacinus</span></em> در سال 85 نسبت به سال 77 در داخل قرق بیشتر شده ولی گیاهان زیادشونده مانند&nbsp; <em><span dir="LTR">Helichrysum plicantum</span></em><em>، </em><em><span dir="LTR">Bupleurum&nbsp; leucocladum</span></em><em>، </em><em><span dir="LTR">Centaurea virgata</span></em><em>، </em><em><span dir="LTR">Galium</span></em><span dir="LTR"> <em>verum</em>&nbsp; L</span><em>،&nbsp; </em>&nbsp;<em><span dir="LTR">Geum&nbsp; rivula</span></em>عموماٌ کاهش یافتند، کیفیت علوفه نیز از نظر کلاس <span dir="LTR">I</span>، <span dir="LTR">II</span> و <span dir="LTR">III</span>&nbsp; با اعمال قرق بهتر گردیده و سهم گیاهان کلاس<span dir="LTR">I</span> &nbsp;در تولید افزایش داشتند و تولید علوفه نیز از 300 کیلوگرم به 700 کیلوگرم علوفه خشک در هکتار افزایش داشتند.</p> <p>The effects of grazing on vegetation and range conditions were investigated in Arshaq, Saiin and Sardul rangelands in Ardebil province over the past 9 years (1998 to 2006).) The vegetation composition, plant functional groups, biomass, species diversity and richness of ungrazed and grazed areas were compared. Plants canopy cover and forage production were measured using one square meter quadrats. According to the results, the average canopy cover of perennial species in the grazed and ungrazed areas were significantly different (<em>P</em> <0.01). Although the frequency of decreaser species such as <em>Astragalus brachyodontus</em> and <em>Astragalus lilacinus</em> were increased inside the exclosure, <em>increaser species such as Helichrysum plicantum<span dir="RTL">،</span> Bupleurum&nbsp; leucocladum, Centaurea virgate, Galium</em> <em>verum</em>&nbsp; and<em>&nbsp; Geum&nbsp; rivula were </em>declined in this area compared to the grazed site. Forage quality of plant species were more appropriate in the ungrazed area compared to the grazed area. Forage production has been increased from 300 to 700 kg dry matter per hectare due to protecting from livestock grazing.&nbsp;</p> مراتع نیمه استپی, ‌ قرق, پوشش تاجی گیاهی, تولید علوفه, اردبیل Rangelands, Exclosure, Canopy cover, Forage production, Ardabil. 376 386 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-40-3&slc_lang=fa&sid=1 Jaeber Sharifi جابر شریفی Sharifnia.j@gmail.com 10031947532846006727 10031947532846006727 Yes عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و تریج کشاورزی-ایران Morteza Akbarzadeh مرتضی اکبرزاده 10031947532846006728 10031947532846006728 No موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور