fa مدلسازی بومگردی در تفرج متمرکز با استفاده از آنالیز تحلیل سلسله مراتبی و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منطقه ونایی بروجرد از استان لرستان تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">یکی از مهم&shy;ترین مراحل در برنامه&shy;ریزی تفرجی در صنعت اکوتوریسم ارزیابی و تعیین مناطق مناسب برای تفرج با توجه به توان اکولوژیکی سرزمین است. زیرا برنامه&shy;ریزی زیست‌محیطی بدون تعیین و ارزیابی توان اکولوژیکی سرزمین امکان‌پذیر نمی&shy;باشد. هدف از مطالعه حاضر مدلسازی شایستگی گردشگری متمرکز حوزه آبخیز ونایی شهرستان بروجرد در استان لرستان می‌باشد. این تحقیق در سال 1394 بصورت کتابخانه‌ای، پرسشنامه‌ای و میدانی صورت گرفت. با استفاده از سوابق کتابخانه‌ای، نظرات متخصصین و استخراج نظرات گردشگران از پرسشنامه استاندارد و نیز از طریق آنالیز تحلیل سلسله مراتبی (<span dir="LTR">AHP</span>) با نرم‌افزار <span dir="LTR">Expert Choice</span>، ابتدا عوامل موثر بر گردشگری رتبه‌بندی شدند. سپس لایه‌های اطلاعاتی و مکانی متناظر هر عامل از طریق منابع موجود مانند نقشه‌های توپوگرافی، تصاویر ماهواره‌ای، نقشه‌ها، استفاده از اطلاعات ادارات منطقه و نقشه‌های پایه مانند مدل رقومی ارتفاعی، شیب، جهت و ... در محیط نرم‌افزار <span dir="LTR">ArcGIS</span> تلفیق شدند. معیارهای مورد بررسی به دو دسته کلی فیزیکی و غیرفیزیکی تقسیم شدند. در مجموع با توجه به نوع گردشگری متمرکز 22 معیار مورد ارزیابی قرار گرفته و نقشه‌های هر کدام جداگانه در محیط نرم افزار تولید و بر اساس رتبه‌بندی با هم تلفیق شدند. نتایج آنالیز تحلیل سلسله مراتبی نشان داد که مهم‌ترین زیر معیار در معیار فیزیکی، حساسیت خاک به فرسایش است که ضریب 431/0 را به خود اختصاص داد و زیر معیارهای فاصله و اسکان هر کدام با ضریب 028/0 کم‌اهمیت‌ترین معیار بودند. همچنین نتایج نشان داد که کم اهمیت‌ترین و مهمترین زیر معیار در معیار زیستی به‌ترتیب خصوصیات جوامع و امنیت با ضرایب 033/0 و 56/0 بود. نتایج مدل نهایی نشان داد که وسعت مناطق با شایستگی بالا و نامناسب تقریبا با هم برابر هستند به نحوی که 1457 هکتار از سطح منطقه معادل 85/24 درصد در طبقه <span dir="LTR">S1</span> یا شایسته، 1751 هکتار برابر با 86/29 درصد در طبقه <span dir="LTR">S2</span>، 1200 هکتار معادل 46/20 درصد در طبقه <span dir="LTR">S3</span> و 1456 هکتار برابر با 83/24 درصد در کلاس غیرشایسته یا <span dir="LTR">N</span> قرار گرفتند. در مجموع باید گفت که شیب و کوهستانی بودن منطقه مهم‌ترین عامل محدودیت در تفرج متمرکز است و چشم‌انداز، قله‌های زیاد، تنوع گیاهی و باغات و مزارع عوامل افزایش گردشگری متمرکز می&shy;باشد. با آموزش راهنمایان محلی در مسیرهای مناسب می‌توان عامل محدودیت شیب را کم کرد.</p> <h1><span style="font-size:10px;"><span style="font-family:times new roman;">Determining the recreational appropriatness of rangeands based on their ecological potentials is vital for ecotourism management. Ecological potentials should be evaluated to achieve an appropriate ecotorism planning. This study aimed to provid a model for evaluating ecotourim suitability using GIS in Venae basin, Boroujerd County, Lorestan province, Iran. The effective sub-criteria on ecotorism suitability were identified using literature review, questioners from exporters and tourists. Analytical Hierarchy Process (AHP) was used to weight and evaluate these factors or sub-criteria on rangeland recreational appropriateness. Expret Choice software was used to conduct AHP. Digital information map, slope, aspect, satellite map and so on were overlaid by ArcGIS^&copy; software.&nbsp; The ecotourism suitability sub-criteria were categorized into two main physical and biotic criteria.&nbsp; Twenty two sub-criteria were evaluated based on the specific ecotourism type, and their spatial maps were produced and combined. According to the AHP synthesis, sensitivity to soil erosion was identified as the most important sub-criteria (with relative weight of 0.431) from physical criteria for ecotourism suitability and distance from city and camping were not identified as important sub-criteria with relative weight as low as 0.028. Security and residents charcteristics were also identified as the most and least important sub-criteria for ecotourism suitability among biotic criteria&nbsp; with relative weight of 0.56 and 0.33&nbsp; respectively. Results indicated that 1457 hectares (24.85 percent) of the study area was classified as highly suitable for eotourism (S1), 1751 hectares (29.86 percent) classified as S2, 1200 hectares (20.46 percent) classified as S3 and 1456 hectares (24.85 percent) were classified as unsuitable (N) for ecotourism purposes. In summary, the physiographic condition of the study area such as high slope and mountainous land units were identified as the most limiting factors of ecotourim suitability. Specific landscape, high mountain peaks, plant diversity, gardens, orchards and plantation were aslo identified as sub-criteria that improve ecotourim suitability in the study area. The limitation of slope sub-criteria for ecotourism suitability can be decreased by providing walking trails appropriate for tourists in the area.</span></span></h1> اکوتوریسم, معیار فیزیکی و غیر فیزیکی, چشم‌انداز, GIS, منابع آبی, بروجرد Ecotourism, Physical and non physical factors, Landscape, GIS, Water resource, Boroujerd 328 347 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-107&slc_lang=fa&sid=1 Ali Ariapour علی آریاپور aariapour@yahoo.com 10031947532846007035 10031947532846007035 Yes Boroujerd Branch, Islamic Azad University واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی Moslem Hadidi مسلم حدیدی 10031947532846007036 10031947532846007036 No Culture and Research (ACECR), Kermanshah جهاد دانشگاهی، واحد کرمانشاه Elahe Karami الهه کرمی 10031947532846007037 10031947532846007037 No Boroujerd Branch, Islamic Azad University واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی Golnaz Kheradmand گلناز خردمند 10031947532846007038 10031947532846007038 No Boroujerd Branch, Islamic Azad University واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی Masoud Godarzi مسعود گودرزی 10031947532846007039 10031947532846007039 No Boroujerd Branch, Islamic Azad University واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی