fa پاسخ‌های مرفولوژی و فنولوژی Stipa turkestanica Melica persica و Elymus elongatus به تغییرات میکروکلیما در فصل رویش تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">پاسخ های مرفولوژی وفنولوژی سه گونه گندمی مرتعی&nbsp; <em><span dir="LTR">Stipa turkestanica</span></em> <em><span dir="LTR">Melica</span></em>&nbsp; <em><span dir="LTR">persica</span></em><span dir="LTR">,</span> و<em><span dir="LTR">Elymus</span></em> <em><span dir="LTR">elongatus</span></em> &nbsp;به کاهش رطوبت و افزایش دمای هوا و خاک زیراشکوب در طی یک فصل رویش در مراتع دهبار شهرستان بینالود بررسی شد. به فاصله هر 10-14 روز وقوع پدیده های فنولوژیکی ثبت شد. در پنج مرحله از فصل رویش، رطوبت و دمای خاک، رطوبت برگ و دمای هوا در زیر اشکوب هر سه گونه بررسی شد. دو گونه بومی <em><span dir="LTR">M</span></em><em><span dir="LTR">.&nbsp; </span></em><em><span dir="LTR">persica</span></em> و <em><span dir="LTR">S. turkestanica</span></em> دوره گلدهی و بذردهی خود را از اوایل خرداد آغاز کرده و در انتهای خرداد به اتمام رسانیدند. گونه گندمی غیربومی <em><span dir="LTR">E. elongatus</span></em> از اواسط اردیبهشت وارد گلدهی شد و تا ابتدای مرداد به مرحله رسیدگی کامل بذر رسید. چرخه فتوسنتزی چهارکربنه و دارا بودن برگ و ساقه کمتر باعث حفظ رطوبت بیشتر برگ در <em><span dir="LTR">M.&nbsp; persica</span></em> شد، درحالی که سایه‌اندازی بیشتر تاج گیاه <em><span dir="LTR">E. elongatus</span></em> منجر به حفظ رطوبت خاک زیراشکوب شد. از آغاز تا پایان فصل رویش، برای هر سه گیاه رطوبت خاک تا 90 و رطوبت برگ تا 70 درصد کاهش ولی دمای هوا و خاک 10 و 15 درصد افزایش یافتند.&nbsp; تحت خشکی شدید تابستان، بیشترین کاهش تعداد و طول برگ در گیاه <em><span dir="LTR">Melica</span></em>&nbsp; (40%) و کمترین مقدار &nbsp;(12%) در <em><span dir="LTR">Elymus</span></em> مشاهده شد. نتیجه‌گیری، گیاه غیر بومی <em><span dir="LTR">Elymus</span></em> از نظر تولید علوفه و مقاومت بخشکی برای منطقه دهبار مناسب است. بهترین زمان چرای دام از هر سه گونه گندمی در این مرتع ابتدای خرداد تا نیمه تیرماه توصیه می&shy;شود.</p> <p>Phonological and morphological responses of three rangeland grasses <em>Stipa turkestanica, Melica persica </em>and<em> Elymus elongantus</em> were studied to the understory soil moisture reduction and temperature increase, within a growth season in Dehbar rangelands, Binalud, northeast Iran. Phenological events were recorded by doing field visits every 10-14 days. Soil moisture and temperature, leaf moisture and air temperature were measured under canopy of the grass species, five times during the growing season. Native species <em>M. persica&nbsp; </em>and <em>S. turkestanica </em>started their flowering in Mid-May and finished the seed ripening stage at Mid-June. Introduced <em>E. elongatus</em> started its flowering stage from early May and finished the seed ripening stage at mid-July. The C₄ photosynthetic pathway and fewer leaf and stems led to a lower reduction in leaf moisture of <em>M. persica</em>. In contrast, a dense canopy for <em>E. elongatus </em>led to soil moisture conservation. From beginning till the end of growth season, 90 and 7 percent moisture reductions were respectively found in leaves and understory soil of the studied species. For the same time, 10 and 15 percent increases were respectively found in the understory soil and air temperatures.&nbsp; Under the intense summer drought, higher reduction in leaf length and number was found for <em>M. persica</em> (40%) but lower value (12%) for <em>E. elongatus</em>. According to our findings, the introduced grass <em>E. elongatus</em> can be a suitable species for Dehbar rangelands both in terms of forage production and drought resistance. Proper time for livestock grazing from all three species in Dehbar ragelands is suggested from late May till early July.</p> سازگاری خشکی, مراحل رشد, گندمیان بومی, گونه‌های غیر بومی. drought adaptation, growth stages, introduced species, microclimate, soil moisture, air temperature 257 267 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-101&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Khodashenas Sioki مریم خداشناس سیوکی 10031947532846007015 10031947532846007015 No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی Mohammad Farzam محمد فرزام 10031947532846007016 10031947532846007016 Yes Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی Parvaneh Abrishamchi پروانه ابریشم چی 10031947532846007017 10031947532846007017 No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی