fa تغییرات در ترکیب شیمیایی و ارزش غذایی چهار گونه بوته‌ای شورپسند در سه مرحله رشد فنولوژیکی (مطالعه موردی: مراتع حاشیه کویر میقان اراک) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">شوره&shy;زارهای مرطوب و اراضی حاشیه کویرهای ایران هم به&shy;لحاظ کمی و هم به&shy;لحاظ کیفی نقش مهمی در تأمین علوفه دام ایفا می&shy;نمایند. در تحقیق حاضر کیفیت علوفه چهار گونه شورپسند (هالوفیت) و مقاوم به شوری شامل&nbsp; <em><span dir="LTR">Atriplex verrucifera </span></em>&nbsp;<em><span dir="LTR">,</span></em> <em><span dir="LTR">, Halocnemum strobilaceum , Haloxylon persicum</span></em><em>و </em><em><span dir="LTR">, Nitraria schoberi</span></em> در مراتع شورروی حاشیه کویر میقان اراک (استان مرکزی) در سه مرحله فنولوژیکی رشد رویشی، گلدهی و رسیدن بذر مورد بررسی قرار گرفت. شاخص&shy;های کیفیت علوفه شامل ماده خشک<span dir="LTR">(DM) </span>، پروتئین خام <span dir="LTR">(CP)</span> ، دیواره سلولی منهای همی<span dir="LTR">&shy;</span>سلولز<span dir="LTR">(ADF) </span>&nbsp;و دیواره سلولی<span dir="LTR">(NDF) </span>&nbsp;فسفر <span dir="LTR">(P)</span>، ماده خشک قابل&shy;هضم<span dir="LTR">(DMD) </span>، خاکستر خام <span dir="LTR">(Ash)</span>، مصرف ماده خشک <span dir="LTR">(DMI)</span> و ارزش نسبی علوفه <span dir="LTR">(RFV)</span> با روشهای استاندارد اندازه&shy;گیری شد. نتایج بدست آمده نشان داد که اثر شاخص&shy;های کیفیت علوفه بین چهار گونه و نیز مراحل رشد فنولوژیکی اختلاف معنی&shy;داری از نظر آماری در سطح %1 دارند. ضمناً بر طبق آزمون مقایسه میانگین دانکن اثر متقابل گونه گیاهی و مرحله رشد نیز بر روی تمامی این شاخص&shy;ها به&shy;لحاظ آماری معنی&shy;دار بود. در اکثر گونه‌ها با پیشرفت مرحله فنولوژیکی، از میزان پروتئین خام کاسته و بر میزان <span dir="LTR">ADF</span> و <span dir="LTR">&nbsp;NDF</span>افزوده شد. گونه قره&shy;داغ دارای بیشترین میزان پروتئین خام در مرحله رویشی (42/32 درصد) و تاغ دارای کمترین پروتئین در مرحله بذردهی (06/11 درصد) بوده است. بیشترین ارزش نسبی علوفه در گونه قره&shy;داغ (77/529) و کمترین آن در مقایسه با بقیه گونه&shy;ها، در گونه آتریپلکس (4/217) محاسبه شده است. در مجموع، با وجود کیفیت علوفه نسبتاً مناسب این گونه&shy;ها، استفاده از مکمل&shy;های غذایی و عناصری مانند فسفر برای دام در این منطقه ضروری به&shy;نظر می&shy;رسد.</p> <p>Saline areas and marginal rangelands of some playas in Iran have important role to supply forage for livestock. This study was conducted to compare forage quality of four native halophyte and salt tolerant species including: <em>Atriplex verruciferum, Halocnemum strobilaceum, Haloxylon persicum and Nitraria schoberi</em>, collected from Meighan saline rangelands near Arak (Markazi province)<em><span dir="RTL">.</span></em> Edible parts of aerial biomass of the species were collected in three phonological stages (vegetative growth, full flowering and seed ripening). Forage quality indices such as Crude Protein (CP), Dry Matter Digestibility (DMD), Dry Matter Intake (DMI), Metabolizable Energy (ME), Acid Detergent Fiber (ADF), Neutral Detergent Fiber (NDF) and Phosphorus (P) contents of the plant samples were measured. The results showed that the forage quality were different significantly between the species and various phonological stages (<em>p</em> <0.01). According to Duncan mean separation test, the interaction effects of phonological stages and plant species on quality indices were also significant. In most of species, the CP, DMD and ME were decreased with progressing phonological stages while ADF and NDF increased. <em>Nitraria schoberi</em> had the highest CP (32.42%) in vegetative stage while <em>Haloxylon persicum</em> had the lowest CP (11.06%) in seed ripening stage. The Relative Feeding Values of <em>Nitraria schoberi</em> &nbsp;and <em>Atriplex verruciferum</em> were exhibited the highest and lowest values respectively (RFV=529.77 versus RFV=217.4). &nbsp;Overall results indicated that, although the forage qualities of these halophytes species are promising, supplementary feeding especially phosphorus is required for livestock feeding.</p> ارزش غذایی, مراحل فنولوژیکی, هالوفیت, ارزش غذایی نسبی و تالاب بیابانی میغان Nutritive value, Phenological stages, Halophyte, Relative feeding value, Mighan desert wetland 41 52 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-82&slc_lang=fa&sid=1 Abbas Ahmadi عباس احمدی a-ahmadi@iau-arak.ac.ir 10031947532846003252 10031947532846003252 Yes Islamic Azad University, Arak Branch دانشگاه آزاد اسلامی اراک Masood Gomaryan مسعود گماریان 10031947532846003253 10031947532846003253 No Islamic Azad University, Arak Branch دانشگاه آزاد اسلامی اراک Hamid Toranjzar حمید ترنج زر 10031947532846003254 10031947532846003254 No Islamic Azad University, Arak Branch دانشگاه آزاد اسلامی اراک Hossein Ahmadloo حسین احمدلو 10031947532846003255 10031947532846003255 No Islamic Azad University, Arak Branch دانشگاه آزاد اسلامی اراک