fa بررسی کارآیی شش روش تعیین وضعیت در مراتع نیمه استپی منطقه زاگرس مرکزی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">این تحقیق با هدف بررسی و مقایسه کارآیی برخی از روش‌های تعیین وضعیت مرتع شامل روش‌های چهار‌فاکتوری، چهارفاکتوری تعدیل‌شده، فرکانس، مقایسه با مرجع، استرالیایی و استرالیایی تعدیل‌شده در 7 سایت واقع در دو مکان مرتعی از رویشگاه نیمه استپی استان اصفهان انجام شد. ابتدا با توجه به وضعیت پوشش گیاهی و خاک سایت‌های مورد مطالعه و نظر سه نفر کارشناس خبره، تعداد 4 وضعیت شاهد (عالی، خوب، متوسط و ضعیف) شناسایی و در هر سایت با استفاده از روش سیستماتیک-تصادفی تعداد 30 پلات یک متر مربعی قرار داده شد و داده‌های مورد نیاز برای استفاده از روش‌های مختلف ارزیابی مراتع از جمله میزان تولید گیاهان، درصد پوشش تاجی، داده‌های مربوط به وضعیت خاک سطحی و فراوانی گونه‌های گیاهی اندازه‌گیری شد. وضعیت مرتع در تمامی این سایت‌ها با استفاده از 6 روش مورد ارزیابی، تعیین شد. برای مقایسه روش‌ها، وضعیت‌های بدست آمده از روش‌های مختلف با وضعیت‌های شاهد مقایسه و میزان تشابه نتایج در روش‌های مختلف نیز بررسی شد. روش‌هایی که اختلاف کمتری را با روش شاهد نشان دادند و همچنین نتایج ارزیابی آنها از تشابه بیشتری با سایر روش‌ها برخوردار بود، به‌عنوان روش‌های برتر انتخاب شدند. با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (<span dir="LTR">AHP</span>) و در نظر گرفتن معیارهای صحت روش، زمان اجرا، عینی بودن، راحتی کار، مناسب بودن دامنه امتیاز و تعداد پارامترها، روش‌های مورد مطالعه در نرم‌افزار <span dir="LTR">Expert choice</span> مقایسه شد. نتایج نشان داد که روش چهار فاکتوری، استرالیایی تعدیل‌شده و فرکانس روش‌های مناسبی برای بررسی وضعیت مراتع در رویشگاه‌های نیمه استپی است. همچنین روش فرکانس بهترین روش به لحاظ زمان اجرا، عینی بودن، راحتی کار و تعداد پارامترهای مورد ارزیابی است. همچنین روش استرالیایی تعدیل‌شده به لحاظ صحت روش و مناسب‌بودن دامنه امتیازات مناسبترین روش تشخیص داده شد. نداشتن روش مبنا برای ارزیابی روش‌های تعیین وضعیت مرتع از جمله مشکلات مطالعات از این نوع است.</p> <p>This study aimed to evaluate and compare the accuracy and efficiency of some range condition assessment methods including &ldquo;Four factors&rdquo;, &ldquo;Adjusted four factors&rdquo;, &ldquo;Frequency&rdquo;, &ldquo;Reference&rdquo; (proposed by Saeedfar 2002), &ldquo;Australian&rdquo; (ABCD), and &ldquo;Adjusted Australian&rdquo; in eight range sites located in two range places in Isfahan Semi- Steppe rangelands. The vegetation and soil properties of all the studied range sites were observed and their conditions classes (excellent, good, moderate and poor) were evaluated visually by 3 experts as control sites to compare with condition classes obtained by each method. A systematic random sampling method was used to collect the data in each site using 30 plots with size of one square meter each. Plant production, vegetation cover, soil surface condition and plant frequencies in all sites were assessed to utilize in the six range condition assessment methods. If majority of the methods determined one particular condition classes similarly, then it was concluded that these methods had good performances. In the next step, four criteria including accuracy, speed & ease of use, objectivity, and appropriateness of score range for determination of range condition for all methods were selected and the methods were then compared using Analytical Hierarchical Process (AHP). Expert choice software was used to perform AHP. The results indicated that in semi-steppe rangelands &ldquo;Four factors&rdquo; &ldquo;Adjusted Australian&rdquo; and &ldquo;Frequency&rdquo; methods have acceptable accuracy. AHP also determined that the &ldquo;Frequency&rdquo; was the best method in terms of objectiveness, speed and ease of use. Also the &ldquo;Adjusted Australian&rdquo; method had good performance in terms of accuracy and appropriateness of score range. The lack of objectivity to determine range site condition classes as control is among the limitations of this type of study.</p> وضعیت مرتع, ارزیابی سلسله مراتبی, فرکانس, روش چهار فاکتوری, روش استرالیایی, اصفهان. Range condition, Analytical Hierarchical Process, Frequency, “Four Factors” method, Australian (ABCD) method, Isfahan. 344 355 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-59&slc_lang=fa&sid=1 Elham Manoochehri الهام منوچهری 10031947532846002874 10031947532846002874 No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Hossein Bashari حسین بشری 10031947532846002875 10031947532846002875 Yes Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Mehdi Bassiri مهدی بصیری 10031947532846002876 10031947532846002876 No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Mostafa Saeedfar مصطفی سعیدفر 10031947532846002877 10031947532846002877 No Agriculture and Natural Resources Research Center of Isfahan Province مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان