Journal of Rangeland

fa بررسی اثر نوع دام چراکننده بر پوشش گیاهی و خاک با استفاده از روش تجزیه و تحلیل چند متغیره Investigating the Effect of Grazing Animal Type on Vegetation and Soil using Multivariate Analysis Method تخصصي Special پژوهشي Research با توجه به تاثیر نوع دام چراکننده بر تغییرات پوشش گیاهی و خاک و اهمیت و لزوم شناخت روابط بین این عوامل بومشناختی در اداره صحیح اکوسیستم های مرتعی، این تحقیق به بررسی تغییرات ترکیب گیاهی و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک تحت دو رژیم چرایی دام اهلی (گوسفند و بز) و وحشی (آهو) در مراتع دشتی کالمند- بهادران استان یزد پرداخته است. بنابراین پس از تعیین مناطق رویشی، نمونهبرداری از پوشش گیاهی و خاک در هر یک از این مناطق به روش تصادفی سیستماتیک، با استفاده از 10 ترانسکت 100 متری بهطور تصادفی و قرار دادن 3 پلات 2 متر مربعی بر روی هر ترانسکت به صورت سیستماتیک صورت گرفت. تجزیه و تحلیل دادهها به وسیله نرم افزار CANOCO4 انجام شد. نتایج آنالیز RDA نشان داد که دو تیمار یعنی دام اهلی و حیات وحش محور اول را تحت تأثیر قرار دادند. گونه هایی از قبیل Colchicum kotschyi،Stachys inflata ، Iris songarica، Lolium rigidum، Boissiera squarrosa، Noae mucronata و Astragalus sp. همچنین درصد سنگ و سنگریزه در منطقه چرایی حیات وحش افزایش یافتند. در مقابل گونههایی مانند Echinops sp.، Scorzonera sp.،Launea acantodes، Zygophyllum eurypterum، Stipa barbata وPeganum harmala و درصد خاک و لاشبرگ در منطقه دام اهلی حضور بیشتری یافتهاند. گونه غالب Artemisia sieberi و گونههای Lactuca sp. و Cousinia sp. تحت تأثیر چرای دام اهلی و حیات وحش قرار نگرفت. از بین عوامل خاکی بافت و رطوبت و تا حدودی کربن آلی کمتر نسبت به نوع چرا در دو منطقه واکنش نشان داده اند، در حالی که EC، pH، درصد آهک و وزن مخصوص ظاهری در منطقه تحت چرای دام اهلی مقادیر بیشتری را به خود اختصاص دادند. با توجه به تغییرات بهوجود آمده در خاک و پوشش گیاهی منطقه، چرای حیات وحش با اثرات مثبتی همراه بوده است که مدیریت اعمال شده در این بخش میتواند در بهبود شرایط در منطقه چرای دام اهلی مد نظر قرار گیرد. Vegetation and soil characteristics are highly affected by herbivores and exploring these relationships is essential for rangeland management. This study aimed to compare the plant composition and physico-chemical soil properties under livestock (sheep and goat) and wildlife (deer) grazing regimes in Kalmand-Bahadoran plain rangelands of Yazd province. A random-systematic method was used to collect the data from 10 randomly established transects with 100 meters lengths and 3 plots of 2 m2 were placed on each transect. CANOCO4 software was used to analyze the collected data. According to the results, livestock and wildlife grazing were identified as the most responsible factors, describing the sites places along the first axis of Redundancy analysis (RDA) plot. The frequency of some species such as Colchicum kotschyi, Stachys inflata, Iris songarica, Lolium rigidum, Boissiera squarrosa, Noaeae mucronata, Astragalus sp. and also stone percentage increased in the sites grazed by wildlifes. On the other hand, the frequency of  Echinops sp., Scorzonera sp., Launaea acantodes,  Zygophyllum eurypterum, Stipa barbata, Peganum harmala, litter and bare soil percentage raised in the sites grazed by livestock. livestock and wildlife grazing did not have any significant effects on the frequency of Artemisia sieberi as a dominant species, Lactuca sp. and Cousinia sp. Soil texture, soil moisture and soil organic carbon content did not varied significantly in the two studied areas but some soil characteristics such as EC, pH, TNV and soil bulk density were higher in the sites grazed by livestock than the other site. Wildlife grazing resulted to some positive changes in soil characteristics and vegetation composition, therefore it can be concluded that similar management practices experienced in sites grazed by wildlife can enhance the range condition of other sites. گروه های بوم شناختی, مولفه های چند متغیره, پوشش گیاهی, خاک, استان یزد. Ecological groups, Principal components analysis, Vegetation, Soil, Yazd province 192 200 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-51&slc_lang=fa&sid=1 Samira Hossein Jafari سمیرا حسین جعفری 10031947532846002808 10031947532846002808 Yes Agricultural Science and Natural Resources University Of Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mohammadreza Tatian محمدرضا طاطیان 10031947532846002809 10031947532846002809 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Reza Tamartash رضا تمرتاش 10031947532846002810 10031947532846002810 No دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Aliakbar Karimian علی اکبر کریمیان 10031947532846002811 10031947532846002811 No University of Yazd دانشگاه یزد