fa تاثیر شدت‌های مختلف چرایی بر بیوماس اندام هوایی و زیر زمینی گونه Bromus tomentellus Bioss درمنطقه حفاظت شده بیجار تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; این مطالعه به منظور تعیین رابطه بیوماس اندام هوایی و اندام زیر زمینی و ارزیابی تأثیر شدت‌های چرای دام بر کمیت بیوماس گونه &nbsp;<em><span dir="LTR">Bromus tomentellus</span></em>در منطقه حفاظت شده (قرق) و مناطق همجوار در شهرستان بیجار استان کردستان انجام شد. پس از تعیین سه منطقه نمونه&shy;‌برداری به عنوان تیمارهای مختلف چرای دام (در مجاورت یکدیگر) و با در نظر گرفتن خصوصیات توپوگرافی یکسان تیمارها، نمونه&shy;‌برداری از پوشش گیاهی در هر سه تیمار به روش تصادفی- سیستماتیک در قالب 20 پلات یک متر مربعی و در طول 2 ترانسکت عمود بر یکدیگر به طول 100 متر انجام شد. به منظور تعیین رابطه احتمالی میان وزن بیوماس اندام هوایی و اندام زیرزمینی در هر یک از تیمارها، از رگرسیون خطی ساده استفاده شد. مقایسه داده‌ها در سه تیمار از طریق تجزیه واریانس یک طرفه و آزمون دانکن با استفاده از نرم&shy;افزار <span dir="LTR">SPSS</span> انجام شد. نتایج نشان داد که رابطه رگرسیونی معنی‌داری بین بیوماس اندام هوایی و اندام زیرزمینی این گونه در تیمارهای مختلف برقرار است. افزایش شدت چرای دام منجر به کاهش معنی‌دار بیوماس اندام هوایی، اندام زیرزمینی و بیوماس کل گونه مورد ارزیابی گردیده است. بدین ترتیب که چرای متوسط و چرای سنگین نسبت به قرق (چرا نشده) به ترتیب معادل 37 و 80 درصد بیوماس اندام زیر زمینی را کاهش داده‌اند. از طرفی میزان متوسط بیوماس کل در تیمارهای قرق، چرای متوسط و چرای سنگین به ترتیب معادل 839، 75/488 و 88/132 کیلوگرم در هکتار برآورد شده است. هم‌چنین با افزایش شدت چرای دام سهم نسبی اندام هوایی کاهش و بر سهم نسبی اندام زیرزمینی افزوده شده است. سهم نسبی بیوماس اندام هوایی از بیوماس کل در تیمارهای قرق، چرای متوسط و چرای سنگین به ترتیب 97/54، 42/61 و 34/64 درصد و سهم اندام زیرزمینی 03/45، 58/38 و 66/35 درصد برآورد گردید. به&shy;طور کلی شدت‌های مختلف چرای دام کاهش محسوسی بر بیوماس اندام هوایی و بیوماس اندام زیرزمینی گونه مذکور داشته‌اند، بنابراین توجه مدیران اکوسیستم‌های مرتعی را در جهت حفاظت خاک و جلوگیری از قهقرای این گونه مهم مرتعی ضروری می‌سازد.</p> <p style="margin-left:.3pt">This study aimed to evaluate the effects of various grazing intensities including non-grazing (as control site), moderate grazing and heavy grazing on aboveground and belowground biomass of <em>Bromus tomentellus</em> in Bijar protected area- Kordestan province. Regression techniques were used to assess the relationships of aboveground and belowground biomass of the species, and one-way ANOVA and Duncan&#39;s test were used to compare all the treatments. According to the results, there was a linear relationship between aboveground and underground biomass in the different treatments. Increasing grazing intensity leads to a significant reduction in aboveground, belowground and total biomass of the plant species. The species biomass in moderatly and heavily grazed sites declined 37% and 80% respectively in compare with the control. <span dir="RTL">&rlm;&rlm;&rlm;&rlm;&rlm;&rlm;</span>The average&nbsp; total biomass in the control, moderately and heavily grazed sites were estimated 839, 488.75 and 132.88 kg/ha respectively. The relative contribution of aboveground and belowground biomass of the species were decreased and increased respectively as the grazing intensities were increased. The relative contribution of aboveground biomass in the control, moderately and heavily grazed sites were 54.97%, 61.42% and 64.34% respectively. The relative contribution of belowground biomass in the control, moderately and heavily grazed sites were 45.03%, 38.58% and 35.66% respectively<span dir="RTL">.</span> The results of this study highlight the importance of controlling the grazing intensities to prevent soil erosion and losing the valuable plant species.</p> شدت چرا, Bromus tomentellus, بیوماس اندام هوایی, بیوماس اندام زیرزمینی, بیجار. Grazing intensity, Bromus tomentellus, aboveground biomass, biomass underground biomass, Bijar 116 126 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-45&slc_lang=fa&sid=1 Hamed Joneidi حامد جنیدی جعفری 10031947532846002792 10031947532846002792 Yes University of Kurdestan دانشگاه کردستان Somayeh Amani سمیه امانی 10031947532846002793 10031947532846002793 No University of Kurdestan دانشگاه کردستان Parviz Karami پرویز کرمی 10031947532846002794 10031947532846002794 No University of Kurdestan دانشگاه کردستان