Journal of Rangeland

fa عوامل تاثیرگذار بر توالی نسلی دامداران شهرستان خواف Factors affecting the Generational Sequence of Animal Husbandry in Khaf County تخصصي Special پژوهشي Research سابقه و هدف: دامداری به‌عنوان یکی از ارکان اصلی معیشت به‌ویژه در میان عشایر و روستاییان، نقش مهمی در تأمین نیازهای اقتصادی و غذایی جوامع دارد و اغلب به مراتع و علوفه‌ آن‌ها متکی است. اما، مسئله توالی شغلی و نسلی یکی از چالش‌های بزرگ است که تهدیدی جدی برای پایداری این صنعت به شمار می‌رود. هدف این تحقیق بررسی علل توالی نسلی و ارزیابی رضایت شغلی دامداران است تا راهکارهای موثری برای ادامه فعالیت‌های دامداری و حفظ این صنعت ارزشمند ارائه دهد و نقش مهمی در توسعه پایدار ایفا کند. مواد و روشها: این تحقیق از نوع تحقیقات توصیفی است که در شهرستان خواف، استان خراسان رضوی صورت گرفت. جهت رسیدن به اهداف پژوهش از پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته استفاده شد. روایی پرسشنامه توسط متخصصین و کارشناسان تایید شد. پایایی ابزار پژوهش با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ 80/0 محاسبه شد. در مرحله دوم جهت تکمیل پرسشنامه‌ها  از روش نمونه‌برداری خوشه‌ای استفاده شد. نه سامان‌ عرفی به صورت پراکنده از بین 52 سامان عرفی انتخاب و پرسشنامه‌ها به صورت تصادفی بین اعضای سامانهای عرفی تکمیل شد. تعداد پرسشنامه لازم با استفاده از فرمول کوکران 52 عدد تعیین شد. داده‌ها در محیط نرم‌افزار SPSS نسخه27 با استفاده از آزمون‌های توصیفی فراوانی درصدی تجزیه و تحلیل شد. نتایج: نتایج تحقیق حاضر نشان داد، دامداران منطقه اغلب دارای تحصیلات ابتدایی (6/21 درصد) هستند که بیشتر آنها (1/43 درصد)، بین 30 تا 40 سال سابقه دامداری دارند. نتایج نشان داد که شغل دامداری در خصوص 100 دامداران از والدین به ارث رسیده است. نتایج نشان داد رغبت فرزندان بهره‌برداران برای ادامه دادن حرفه دامداری متوسط تا زیاد است به طوریکه از دیدگاه 4/29 جامعه آماری این رغبت متوسط بوده و از دیدگاه 9/54 درصد جامعه آماری این رغبت بالا است. از دیدگاه بهره‌برداران برنامه‌های آموزشی -ترویجی ارگان‌های مربوطه به طور تقریبی ضعیف است. امّا تمایل بهره‌برداران برای انتقال تجارب خود زیاد است. بررسی شاخص‌های رضایت شغلی بهره‌برداران منطقه خواف نشان داد به طور تقریبی رضایت شغلی در این منطقه در سطح متوسط قرار دارد. 1/45 درصد از جامعه آماری نگاه مثبت به شغل دامداری داشتند و 1/45 درصد دامداران از جایگاه اجتماعی شغل دامداری راضی بودند. نتایج نشان داد که بین ارثی بودن شغل دامداری و تمایل به انتقال تجربیات به فرزندان رابطه مثبت و معنی‌داری وجود دارد (433/0)، به طوری که هرچه دامداری بیشتر ارثی باشد، تمایل به انتقال تجربیات نیز افزایش می‌یابد. همچنین، دیدگاه مثبت جامعه نسبت به دامداری بر تمایل دامداران به انتقال تجربیات تأثیر دارد و این رابطه نیز معنی‌دار است (507/0). در مجموع، ارثی بودن و دیدگاه جامعه نقش مهمی در تداوم انتقال تجربیات در حوزه دامداری دارند. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی میتوان نتیجه گرفت که با وجود اینکه رغبت فرزندان به ادامه شغل دامداری متوسط تا زیاد است ولی نبود امکانات مناسب و همچنین مسائل اقتصادی شغل دامداری از دلایل مهم عدم ادامه دامداری است. لذا برنامه‌ریزی‌ها توسط مراکز ذیربط باید در راستای تأمین امکانات پایه رفاهی و همچنین بهبود امنیت شغلی و درآمدی این قشر باشد. برگزاری برنامه‌های آموزشی و ترویجی برای جوانان و تشویق نیروهای جوان برای ادامه دامداری می‌تواند راهکاری دیگر برای بهبود وضعیت توالی نسلی تلقی شود.   Background and objectives: Pastoralism, as a fundamental pillar of livelihood -particularly among nomadic and rural communities-plays a vital role in ensuring economic stability and nutritional security. This livelihood largely depends on rangelands and their forage resources. However, challenges related to generational succession and employment remain significant threats to the long-term sustainability of this sector. This study aims to investigate the causes underlying generational transition and assess the job satisfaction of pastoralists, with the goal of identifying effective solutions to support the continuity of pastoral activities, preserve this valuable industry, and contribute to sustainable development. Methodology: This descriptive study was conducted in Khaf County, Razavi Khorasan Province, Iran. A researcher-designed questionnaire was developed, whose content validity was confirmed by field experts. Reliability analysis using Cronbach’s alpha yielded a coefficient of 0.80, indicating acceptable internal consistency. For data collection, cluster sampling was employed: nine rangeland units were selected from a total of 52, and questionnaires were randomly administered to members within these units. The required sample size was determined using Cochran’s formula, resulting in 52 respondents. Data analysis was performed using SPSS version 27, utilizing descriptive statistics including frequency distributions and percentages. Results: The majority of pastoralists in the study region held an elementary-level education (21.6%), and a significant proportion (43.1%) reported 30 to 40 years of pastoral experience. Livestock farming was inherited from parents in 100% of respondents’ cases. The interest of pastoralists’ children in continuing the profession ranged from moderate to high: 29.4% of respondents perceived moderate interest, while 54.9% reported high interest. Educational and extension programs provided by relevant organizations were generally assessed as weak. Nonetheless, pastoralists demonstrated a strong willingness to transmit their knowledge and experience to younger generations. Job satisfaction measures indicated an overall moderate level of satisfaction in Khaf; 45.1% of respondents expressed a positive outlook toward pastoralism, and an equal proportion were satisfied with the social status of the profession. Statistical analysis revealed a positive and significant correlation between the heritability of livestock farming and the willingness to transfer experiences to the next generation (correlation coefficient = 0.433, p < 0.05), suggesting that stronger familial inheritance is associated with a greater propensity for knowledge sharing. Furthermore, favorable societal attitudes towards livestock farming significantly influenced pastoralists’ willingness to share knowledge (correlation coefficient = 0.507, p < 0.01). Collectively, both heritability and societal perceptions play critical roles in promoting continued knowledge transfer within pastoral communities. Conclusion: Although the younger generation exhibits moderate to high interest in continuing pastoralism, insufficient infrastructure and economic challenges constitute major obstacles to sustained engagement in the profession. Therefore, strategic planning by relevant institutions should prioritize the provision of essential welfare services and the enhancement of job and income security for pastoralists. Additionally, implementing targeted training and extension programs for youth, alongside initiatives to encourage young individuals to pursue pastoral livelihoods, could further support generational continuity and the sustainable development of this sector.   دامداری, بهره‌براداران, رضایت شغلی, مرتع Livestock Farming, Beneficiaries, Job Satisfaction, Rangeland 195 207 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-117-7&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Barani حسین بارانی baranihossein@yahoo.com 100319475328460018714 100319475328460018714 No Department of Range Management, Faculty of Range and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan گروه مدیریت مرتع، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Vahid Karimian وحید کریمیان v.karimian@yu.ac.ir 100319475328460018715 100319475328460018715 Yes Department of Nature Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Yasouj University, Yasouj گروه مهندسی طبیت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج