Journal of Rangeland

fa محاسبه تعداد نمونه لازم برای برآورد فیتومس Atriplex canescens (Pursh) Nutt. به روش غیرمستقیم Calculation of the number of required samples to estimate Atriplex canescens (Pursh) Nutt phytomass, in an indirect method تخصصي Special كاربردي Applicable سابقه و هدف: با توجه به سطح وسیع مراتع ایران و محدودیت زمان و بودجه، برآورد مستقیم تولید از طریق تعداد زیاد نمونه میسر نیست. از این رو روشهای غیرمستقیم مثل برآورد فیتومس از روی ابعاد گیاه یکی از روشهای پیشنهادی توسط پژوهشگران علوم مرتع است. مسئلهای که وجود دارد این است که چه تعداد پایه میبایست قطع شود تا به معادله معتبری دست یابیم؟ از این رو پژوهش حاضر ضمن تعیین حداقل نمونه لازم برای روش قطع و توزین با استفاده از آنالیز توان، تاثیر اندازه نمونه را بر نتایج آزمونهای همبستگی و رگرسیون بررسی میکند. <a name="_Hlk148812441">مواد و روش‌ها:</a> پژوهش حاضر در مناطق چهارگانه پروژه ترسیب کربن حسین‌آباد سربیشه، استان خراسان جنوبی انجام شد. نمونهبرداری در زمان رشد کامل Atriplex canescens (Pursh) Nutt. به عنوان گیاه شاخص کاشته شده در این پروژه انجام شد. برای محاسبه تعداد پایه مورد نیاز، نمونهبرداری اولیه (10 پایه) انجام شد. بدین منظور، در هر ردیف، به صورت تصادفی، یک پایه آتریپلکس انتخاب و ابعاد آن با متر اندازهگیری شد. سپس برای برآورد فیتومس، کل بخش هوایی گیاه قطع شد. پس از خشک شدن در محیط سایه، فیتومس بخش هوایی به صورت کیلوگرم محاسبه شد. آزمون همبستگی جهت بررسی شدت و جهت رابطه بین ابعاد گیاه و فیتومس و آزمون رگرسیون جهت تعیین معادله انجام شد. با داشتن 4 عامل اندازه اثر، توان مدنظر آزمایش (60 درصد و 80 درصد)، سطح معنیداری 05/0 و فرضیه مقابل، اندازه نمونه لازم توسط بستههای R محاسبه شد. همچنین در پژوهش حاضر، تعداد نمونه لازم به روش ترسیمی نیز تعیین شد. پس از مشخص شدن تعداد نمونه مورد نیاز، نمونهبرداری مجدداً انجام شد و تعداد نمونه به 20 و 30 نمونه افزایش یافت. به منظور بررسی دقت نمونهبرداری، از معیار ضریب تغییرات (CV) استفاده شد. پس از آزمون رگرسیون، برای انتخاب بهترین مدل، از معیارهای R2، AIC، BIC و.... استفاده شد. نتایج: نتایج پژوهش حاضر نشان میدهد که در 10 پایه اولیه، بین ارتفاع و فیتومس آتریپلکس همبستگی معنیداری وجود ندارد (r = 0.45, t(8) = 1.42, p > 0.05 (2-tailed)). با افزایش تعداد پایه به 20 و 30 عدد، ضریب همبستگی بین دو متغیر معنیدار شده است (r = 0.67, t(18) = 3.84, p < 0.01 (2-tailed)) و (r = 0.62, t(28) = 4.15, p < 0.01 (2-tailed)). نتایج نشان میدهد که با افزایش تعداد پایه، توان آزمون همبستگی و رگرسیون به همان میزان افزایش پیدا میکند (توان آزمون همبستگی ترتیب: 27/0، 93/0 و 99/0 و توان آزمون رگرسیون به‌ترتیب: 29/0، 97/0 و 98/0). نتیجه آزمون هاروی-کولیر نشان میدهد که رابطه خطی بین ارتفاع و فیتومس گیاه در دادههای 20 پایه اولیه معنیدار است (p > 0.05). اما رابطه خطی بین ارتفاع و فیتومس در کل 30 پایه معنیدار نیست (p < 0.05). نتایج نشان میدهد که برای رسیدن به توان 60 درصد و 80 درصد، به‌ترتیب حداقل حدود 23 تا 36 پایه مورد نیاز است. نتایج نشان میدهد که دقت نمونهبرداری در اندازهگیری ارتفاع گیاه، بیشتر از فیتومس بوده است، همچنین با افزایش تعداد دفعات نمونهبرداری، دقت نمونهبرداری کاهش یافته است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان میدهد که توان آزمون همبستگی و رگرسیون 10 پایه کمتر از 50 درصد است. طبق قرارداد، مطالعات با توان کمتر از 50/0 درصد معمولاً نباید انجام شود. از این رو، تعداد 10 پایه تحت هیچ شرایطی توصیه نمیشود. نتایج نشان میدهد که با افزایش تعداد نمونه، ضریب تغییرات ارتفاع و فیتومس گیاه افزایش و دقت نمونهبرداری کاهش پیدا میکند. در پژوهشهای علوم مرتع، به‌ویژه نمونه‌برداریهای میدانی، با افزایش تعداد نمونه، پژوهشگر خسته شده و تخمینها و برداشتهای بعدی با دقت کمتری انجام میشود. نتیجه پژوهش حاضر نشان میدهد که با استفاده از روش ترسیمی نمیتوان تعداد نمونه لازم برای برآورد فیتومس آتریپلکس را تعیین کرد.   Background and objectives: Due to the extensive area of rangelands and constraints in time and cost, direct estimation of rangeland production through plot sampling becomes impractical. Therefore, indirect methods, such as estimating phytomass from plant dimensions, have been proposed. However, determining the optimal sample size for the clipping and weighing method poses a challenge. This study aimed to determine the minimum required sample size for this method and explore its impact on correlation and regression tests. Methodology: The study was conducted in four areas within the carbon sequestration project of Hossein Abad Sarbisheh, South Khorasan Province. Sampling was carried out during the full growth period of Atriplex canescens (Pursh) Nutt, a key plant species in the project. Initial sampling involved 10 samples to calculate the required sample size. A random individual of Atriplex was selected in each row, and its dimensions were measured. The entire aerial part of the plant was then clipped to estimate phytomass, which was subsequently weighed after drying. Correlation and regression tests were conducted to assess the relationship between plant dimensions and phytomass. Sample size was determined using power analysis with effect size, test power (60% and 80%), significant level of 0.05, and alternative hypothesis. The sample size was also determined through the drawing method. Subsequent samplings were conducted with increased sample sizes of 20 and 30. Coefficient of variation (CV) was used to evaluate sampling accuracy, and various model selection criteria were employed after regression analysis. Results: Initial sampling of 10 samples showed no significant correlation between height and phytomass of Atriplex (R = 0.45, t (8) = 1.42, p > 0.05 (2-tailed)). However, with increased sample sizes of 20 and 30, significant correlations were observed (R = 0.67, t (18) = 3.84, p < 0.01 (2-tailed)) and (R = 0.62, t (28) = 4.15, p < 0.01 (2-tailed)), respectively. The power of correlation and regression tests increased with larger sample sizes (correlation test power: 0.27, 0.93, and 0.99; regression test power: 0.29, 0.97, and 0.98, respectively). Harvey-Collier test indicated significant linear relationship between height and phytomass in the data of 20 samples (p > 0.05), but not in 30 samples (p < 0.05). A sample size of 23 to 36 was recommended to achieve 60% and 80% power. Sampling accuracy in plant height measurement was higher than phytomass, and it decreased as the number of samples increased. Conclusion: The power of correlation and regression tests from 10 initial samples was found to be less than 0.50%, which is generally not recommended for conducting studies. The study suggests that using 10 samples is not advisable. Additionally, increasing sample size led to higher coefficient of variation (CV) for height and phytomass, indicating reduced sampling accuracy. In rangeland research, fatigue and decreased precision in subsequent estimations and samplings were observed. The drawing method was found insufficient in determining the required sample size for estimating Atriplex phytomass.   آتریپلکس, ابعاد گیاه, اندازه نمونه, توان آزمون, تولید علوفه Atriplex, Plant Dimensions, Sample Size, Power Analysis, Forage Production 550 569 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-224-10&slc_lang=fa&sid=1 Moslem Rostampour مسلم رستم پور rostampour@birjand.ac.ir 100319475328460017144 100319475328460017144 Yes Department of Rangeland and Watershed Management and Research Group of Drought and Climate Change, Faculty of Natural Resources and Environment, University of Birjand, Birjand گروه مرتع و آبخیزداری و عضو گروه پژوهشی خشکسالی و تغییر اقلیم، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند