Journal of Rangeland

fa بررسی گرده افشانی گونه های گون (Astragalus spp.) در مراتع کرسنک، چهارمحال و بختیاری Investigating Pollination of Astragalus spp. Species in Karsanak rangelands, Chaharmahal and Bakhtiari Province تخصصي Special پژوهشي Research سابقه و هدف: گردهافشانی تعاملی با یک تاریخ تکاملی طولانی است که نقش مهمی بر موفقیت باروری گیاهان دارد. بدون گردهافشانها، بسیاری از گیاهان نمیتوانند تولیدمثل داشته باشند. گونههای گون بزرگترین جنس از گیاهان گلدار جهان و شامل 18 درصد کل فلور کشور هستند که اطلاعات کمی در مورد بیولوژی تولیدمثلی این گونها وجود دارد، این در حالی است که بسیاری از جنسهای این گونهها در مناطق جغرافیایی مختلف، نادر هستند و گردهافشانهای خاص خود را دارند. هدف از این تحقیق بررسی گردهافشانی برخی از گونههای گون نادر و فراوان به منظور ارزیابی عوامل موثر بر روی نادر بودن گونها است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه گردهافشانی 6 گونه گون علفی شامل سه فرم رویشی علفی نادر (As. caraganae، As. heterophyllus و As. holopsilus) و سه فرم رویشی علفی فراوان (As. angustiflorus، As. curvirostris و As. effusus) و 6 گونه گون بوتهای شامل سه فرم رویشی بوتهای نادر (As. cephalanthus، As. camphylanthus و As. cemerinus) و سه فرم رویشی بوتهای فراوان (As. verus، As. susianus و As. rhodosemius) بر اساس مقایسه ویژگیهای فنولوژیکی گیاه شامل حداکثر ارتفاع گیاه، زمان گلدهی، تعداد کل گلهای تولیدی، طول عمر گل و مجموعه بذر تولیدی بین گونههای گون نادر و فراوان مورد بررسی قرار گرفت. برای هر گونه مورد مطالعه تعداد بیست پایه برای نمونهبرداری انتخاب شد و به مدت 15 دقیقه برای هر کدام تعداد دفعات بازدید حشرات گردهافشان ثبت شد. جهت تعیین ارتباط بین عمل گردهافشانها با نادر و فراوان بودن گونههای گون، مجموعه بذر تولیدی گونهها مورد مقایسه قرار گرفتند و در پایان میانگین کل داده‌ها با روش تجزیه واریانس یکطرفه در قالب طرح کاملا تصادفی مورد آزمون مقایسه میانگین قرار گرفتند. نتایج: نمونهبرداری از گونههای گون نادر و فراوان در مجموع منجر به شناسایی 9 گونه زنبور گردهافشان (Apis melifera، Megachili sp، Osmia sp، Eucera sp، Andrena sp، Anthophora sp، Xylocopa sp، Bombus zonatus و Bombus armeniacus) از سه خانواده (Apidae، Megachilidae و Andrenidae) شد. در مورد گونههای گون علفی نتایج بدست آمده نشان داد بیشترین تعداد گل و بیشترین تعداد گردهافشان (گونه As. effusus)، حداکثر ارتفاع گیاه (گونه As. angustiflorus)، بیشترین توده بذر (گونههای As. angustiflorus و As. effusus) و کمترین ارتفاع گیاه و نیز کمترین تعداد گل (گونه As. curvirostris) مربوط به گونههای گون فراوان بود. گونههای گون علفی (نادر و فراوان) از نظر فصل گلدهی تفاوتی با هم نداشتند ولی طول عمر گل در گونههای گون نادر (گونه As. heterophyllus) بیشتر بود. نتایج نتایج بدست آمده از گونههای گون بوتهای نشان داد بیشترین تعداد گل و بیشترین تعداد گردهافشان (گونه As. rhodosemius)، حداکثر ارتفاع گیاه (گونه As. susianus) و بیشترین توده بذر (گونه As. Verus) مربوط به گونههای گون فراوان بود. و کمترین تعداد گل، گردهافشان و ارتفاع گیاه (گونه As. cemerinus) مربوط به گونههای گون نادر بود. از نظر فصل گلدهی گونههای نادر (فصل بهار) و فراوان (فصل تابستان) متفاوت بودند و طول عمر گل در گونههای گون نادر (گونههای As. Camphylanthus و As. Cephalanthus) بیشتر بود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که در گونههای همجنس و با فرم رویشی مشابه، هر اندازه تعداد گلها زیادتر باشند و این گونهها ارتفاع بزرگتری داشته باشند باعث جذب گردهافشانهای بیشتری میشوند که در نهایت منجر به توده بذر تولیدی بیشتر در گونه مورد نظر میگردد. علاوهبر آن، این احتمال وجود دارد که گونههای همجنس برای کاهش رقابت در جذب گونههای گردهافشان، زمان گلدهی خود را تغییر دادهاند و هر میزان فاصله این تفاوت زمانی نسبت به زمان گلدهی اکثریت گونهها بیشتر باشد موفقیت گونه مورد نظر نیز بیشتر میباشد.   Background and objectives: It is an interactive pollination with a long evolutionary history that plays an important role in the success of plant fertility. Without pollinators, many plants cannot reproduce. Astragalus species are the largest genus of flowering plants in the world and comprise 18% of the total flora of the country. Little is known about the reproductive biology of these species, although many genera of these species are rare in different geographical areas and have their own pollinators. The purpose of this study was to investigate the pollination of some rare and common species of astragalus in order to evaluate the factors affecting the rarity of the species. Methodology: In this study, pollination of 6 herbaceous astragalus species including three rare herbaceous species (As. Caraganae, As. Heterophyllus and As. Holopsilus) and three common herbaceous species (As. Angustiflorus, As. Curvirostris and As. Effusus) and 6 shrub astragalus species includes three rare shrub species (As. Cephalanthus, As. Camphylanthus and As. Cemerinus) and three common shrub species (As. Verus, As. Susianus and As. Rhodosemius) based on comparison of phenological characteristics of the plant including maximum plant height, flowering time, total number of flowers produced, flower longevity and seed set produced between rare and common astragalus species were studied. For each plant studied, twenty stands were selected for sampling and the number of pollinating insect visits was recorded for 15 minutes for each. To determine the relationship between pollinator action and the rarity and common of astragalus species, the seed sets produced by the species were compared. Finally, the mean of all data was tested by one-way analysis of variance in a completely randomized design. Results: Sampling of rare and common astragalus species led to the identification of a total of 9 species of pollinating bees (Apis melifera, Megachili sp, Osmia sp, Eucera sp, Andrena sp, Anthophora sp, Xylocopa sp, Bombus zonatus and Bombus armeniacus) belonging to three family (Apidae, Megachilidae and Andrenidae). The results of herbaceous astragalus species showed the highest number of flowers and the highest number of pollinators (As. Effusus species), maximum plant height (As. Angustiflorus species), the highest seed mass (As. Angustiflorus and As. Effusus species) and the lowest plant height and the lowest number of flowers (As. Curvirostris) belonged to common astragalus species. Herbaceous astragalus species (rare and common) were not different in terms of flowering season, but flower longevity was longer in rare astragalus species (As. Heterophyllus). The results of shrub astragalus species showed that the highest number of flowers and the highest number of pollinators (As. Rhodosemius species), the maximum plant height (As. Susianus species) and the highest seed mass (As. Verus species) belonged to the common astragalus species. The lowest number of flowers, pollinators and plant height (As. Cemerinus) belonged to rare astragalus species. In terms of flowering season, rare (spring) and common (summer) species were different and flower life was longer in rare species (As. Camphylanthus and As. Cephalanthus). Conclusion: The results showed that in homogenous species with similar vegetative form, the larger the number of flowers and the higher the height of these species, the more pollinators are attracted, which ultimately leads to more seed mass production in the species. In addition, it is possible that homosexual species have changed their flowering time to reduce competition in attracting pollinating species, and the greater the distance between this time difference compared to the flowering time of most species, the greater the success of the species.   زنبورهای گرده افشان, حشرات بازدید کننده, اندازه جمعیت, تولید مثل, انقراض گونه ای Pollinoters bees, Visitor insects, Population size, Reproduction, Species extinction 396 412 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1385-1&slc_lang=fa&sid=1 Iraj Rahimi ایرج رحیمی irajrahimi93@gmail.com 100319475328460014494 100319475328460014494 Yes Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resource and Earth Science, Shahrekord University, Shahrekord گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد Esmaeil Asadi اسماعیل اسدی asadi-es@sku.ac.ir 100319475328460014495 100319475328460014495 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resource and Earth Science, Shahrekord University, Shahrekord گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد Pejman Tahmasbi پژمان طهماسبی pejman.tahmasebi@nres.sku.ac.ir 100319475328460014496 100319475328460014496 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resource and Earth Science, Shahrekord University, Shahrekord گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد Alireza Monfared علیرضا منفرد alirezamonfared1@yahoo.com 100319475328460014497 100319475328460014497 No Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج Ali Abbasi Soorki علی عباسی سورکی Aabasi59@yahoo.com 100319475328460014498 100319475328460014498 No Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد