fa ارزیابی قابلیت استفاده چندمنظوره از مراتع معرف منطقه نیمه‌‌استپی کشور تخصصي Special پژوهشي Research <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">استفاده چندمنظوره از مراتع، یکی از چالش‌‌های‌‌ نوین پیش‌‌ ‌روی بهره‌‌برداران مراتع است که بر اساس آن، می‌‌توان فشار چرا در مراتع را کاهش و گام‌‌ مهمی در راستای </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">افزایش رفاه و توانمند‌‌سازی مرتعداران</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">، حفظ اکوسیستم‌‌ها و ارتقاء خدمات اکوسیستمی مرتبط با آنها، برداشت. </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">ارزیابی قابلیت مراتع منطقه نیمه‌‌‌استپی، جهت بهره‌‌برداری از گیاهان دارویی و نیز تولید علوفه، </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">در 12 رویشگاه معرف کشور (شامل </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">ارشدچمن سهند، شیوه‌‌سور منطقه مرگور ارومیه، دوش‌‌خراط گلستانکوه، درختک فریدن، علی‌‌آباد موسیری کوهرنگ، </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">ارتفاعات فریزی بینالود، خورکلات خراسان رضوی، جولادک الموت، سرعلی آباد گرگان، رینه لاریجان، اطاق‌‌سرای لاریجان و کبودچشمه سواد‌‌کوه)، انجام شد. برای این منظور، پس از </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">اندازه‌گیری پوشش گیاهی و برآورد تولید گیاهان دارویی؛ بر مبنای معیارها و شاخص‌‌های اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی؛ شایستگی هر یک از رویشگاه‌‌ها، برای بهره‌‌برداری از گیاهان دارویی مشخص شد. سپس </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;">با مقایسه طبقه شایستگی رویشگاه‌‌ها برای بهره‌‌برداری از گیاهان دارویی و طبقه شایستگی آنها برای چرای دام، در خصوص اولویت نوع استفاده از مراتع، تصمیم‌گیری شد. در مجموع 17 درصد رویشگاه‌‌ها، از نظر تمامی معیارها، غیرشایسته برای بهره‌‌برداری از گیاهان دارویی بودند. 33 درصد دارای شایستگی مطلوب، 25 درصد دارای شایستگی متوسط و 25 درصد نیز دارای شایستگی کم می‌‌باشند. نتایج تداعی‌‌کننده آن است که تمامی رویشگاه‌‌های مرتعی، غیرشایسته برای بهره‌برداری از گیاهان دارویی نمی‌‌باشند و همه آنها نیز شایسته برای بهره‌‌برداری گیاهان دارویی نیستند. این موضوع، باید در سیاست‌گذاری‌‌های مرتبط با برداشت گیاهان دارویی از مراتع مد نظر قرار گیرد و اجازه بهره‌‌برداری از گیاهان دارویی، با لحاظ نمودن شایستگی مرتع، صادر شود. در مراتع دارای پتانسیل گیاهان دارویی، می‌‌توان با کاهش تعداد دام و چرای دام مطابق با اصول اکولوژیکی؛ از گیاهان دارویی در کنار دامداری، بهره‌‌‌برداری کرد. این امر، علاوه بر جبران مسایل اقتصادی ناشی از کم کردن تعداد دام، احیای پوشش گیاهی و ارتقاء غنای گیاهان دارویی را نیز سبب خواهد شد.</span></span> Multipurpose use of rangelands is one of the new challenges facing rangeland users, according to which grazing pressure in rangelands can be reduced and an important step can be taken to increase the welfare and empowerment of rangelands, preserve ecosystems and improve ecosystem services related to them. Therefore, the present study aims to evaluate the potential of rangelands in the semi-steppe region, for the use of medicinal plants and forage production, in 12 habitats of the country (including: Arshad Chamanof&nbsp; Sahand, Shiveh Soor of Marghavar of Urmia, DoshKharat of Golestankooh, Derakhtak of Friedan, Aliabad Moshiri of Koohrang, Freeze heights of Binalood, Khoraklat of Razavi Khorsan, Joladak of Alamut, Sar Ali Abad of Gorgan, Rineh of Larijan, Otaghsara of Larijan and Kaboudcheshmeh of Savadkuh) were performed. For this purpose, after measuring the vegetation and estimating the production of medicinal plants; based on ecological, economic and social criteria and indicators; the suitability of each habitat for the use of medicinal plants was determined. Then, by comparing the suitability class of habitats for the use of medicinal plants and their suitability class for livestock grazing, a decision was made regarding the priority of the type of rangeland use. Overall; 17% of habitats, by all criteria, are unsuitable for the use of medicinal plants. 33% have good suitable, 25% have medium suitable and 25% have low suitable. The results suggest that not all rangeland habitats are suitable for the use of medicinal plants, and not all of them are suitable for the use of medicinal plants. This issue should be considered in the policies related to the harvest of medicinal plants from the rangelands, and the use of medicinal plants should be allowed, taking into account the suitability of the rangeland. In rangelands with potential for medicinal plants, it is possible to reduce the number of livestock and grazing livestock in accordance with ecological principles; he used medicinal plants along with livestock. This, in addition to compensating for the economic problems caused by reducing the number of livestock, will also restore vegetation and enhance the richness of medicinal plants. استفاده چندمنظوره, شاخص‌‌های اکولوژیکی, اقتصادی و اجتماعی, گیاهان دارویی, شایستگی مرتع. Multiple use, Eecological, economic and social indicators, Medicinal plants, Rangeland suitability. 693 707 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-246&slc_lang=fa&sid=1 Javad Motamedi جواد معتمدی 100319475328460013497 100319475328460013497 Yes Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Hossein Arzani حسین ارزانی 100319475328460013498 100319475328460013498 No Department of Arid and Mountains Regions Reclamation, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج Fatemeh Sefidkon فاطمه سفید کن 100319475328460013499 100319475328460013499 No Medicinal Plants Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Yoones Asri یونس عصری 100319475328460013500 100319475328460013500 No Botany Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات گیاهشناسی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Mehrdokht Najafpoor Navaee مهردخت نجف‌‌پور نوایی 100319475328460013501 100319475328460013501 No Medicinal Plants Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات گیاهان دارویی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Rostam Khalifezadeh رستم خلیفه‌‌زاده 100319475328460013502 100319475328460013502 No Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Mohamadreza Najibzadeh محمد رضا نجیب‌‌زاده 100319475328460013503 100319475328460013503 No Natural Resources Research Division, Agricultural and Natural Resources Research Center of East Azarbaijan, Tabriz بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، تبریز Hossein Zeinali حسین زینلی 100319475328460013504 100319475328460013504 No Natural Resources Research Division, Agricultural and Natural Resources Research Center of Esfahan, Esfahan بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، اصفهان Saied Davazdah Emami سعید دوازده امامی 100319475328460013505 100319475328460013505 No Natural Resources Research Division, Agricultural and Natural Resources Research Center of Esfahan, Esfahan بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، اصفهان Elham Fakhimi الهام فخیمی 100319475328460013506 100319475328460013506 No Natural Resources Research Division, Agricultural and Natural Resources Research Center of Chahar Mahal & Bakhtiari, Shahrekord بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی چهار محال و بختیاری، شهرکرد Majid Dashti مجید دشتی 100319475328460013507 100319475328460013507 No Natural Resources Research Division, Agricultural and Natural Resources Research Center of Khorasan Razavi, Mashhad بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، مشهد Saeid Rashvand سعید رشوند 100319475328460013508 100319475328460013508 No Natural Resources Research Division, Agricultural and Natural Resources Research Center of Ghazvin, Ghazvin, بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی قزوین، قزوین Lotfolah Parsaee لطف‌‌اله پارسایی 100319475328460013509 100319475328460013509 No Natural Resources Research Division, Agricultural and Natural Resources Research Center of Golestan, Gorghan, بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، گرگان Farhad Azhir فرهاد آژیر 100319475328460013510 100319475328460013510 No Natural Resources Research Division, Agricultural and Natural Resources Research Center of Mazanderan, Sari, بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، ساری Hassan Ghelichnia حسن قلیچ‌‌نیا 100319475328460013511 100319475328460013511 No Natural Resources Research Division, Agricultural and Natural Resources Research Center of Mazanderan, Sari, بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، ساری