Journal of Rangeland

fa بررسی تغییرات نفوذپذیری و ارزیابی مدل‌های آن در تیپ‌های گیاهی مختلف (مطالعه موردی: حوزه آبخیز الشتر، لرستان) Infiltration change assessment in different vegetation types (Case study: Aleshtar watershed, Lorestan provience) تخصصي Special پژوهشي Research نفوذ آب به خاک مهمترین منبع تامینکننده آب برای حیات گیاهان میباشد و نقش اساسی در کنترل آبهای سطحی و زیرزمینی دارد. هدف این تحقیق بررسی تغییرات نفوذپذیری در تیپهای گیاهی Annual Grass-Astragalus rhodoseminus، Astragalus ecbatanus-Euphorbia denticulata، Quercus brantii و Annual Grass مختلف و مدلسازی نفوذپذیری آنها میباشد. در این تحقیق از استوانههای مضاعف برای اندازهگیری نفوذ استفاده گردید. در هر تیپ گیاهی سه نمونه برداشت گردید و شاخصهای نفوذپذیری و برخی ویژگیهای خاک مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. از آزمون ANOVA برای بررسی تغییرات و از رابطه همبستگی پیرسون برای بررسی روابط نفوذ با پارامترهای خاکی استفاده شد. همچنین عملکرد مدلهای گرین-آمپت اصلاح شده، فیلیپ، کوستیاکوف، حفاظت خاک آمریکا و هورتون در برآورد نفوذپذیری مورد ارزیابی قرار گرفت و از معیارهای سنجش خطای ضریب ناش-سایتکلیف، ریشه میانگین مربعات خطا، ضریب کارایی و غیره برای انتخاب بهترین مدل استفاده شد. نتایج نشان داد که از فاکتورهای خاکی مورد بررسی، تنها سیلت تفاوت معنیدار در تیپهای مختلف نشان داد و اگر چه میزان نفوذپذیری تفاوت معنیداری نشان نداد ولی مقدار متوسط نفوذ در تیپ Astragalus ecbatanus-Euphorbia denticulata برابر با cm/h 4/14، بیشترین و در تیپ Annual Grass-Astragalus rhodoseminus برابر با cm/h 25/6، کمترین مقدار بود که تفاوت 3/2 برابری را نشان میدهد. همچنین نتایج همبستگی نشان داد که نفوذ بیشترین رابطه را با تخلخل دارد. نتایج مقایسه مدلها نشان داد که مدل گرین-آمپت اصلاح شده  در تیپهای Annual Grass-Astragalus rhodoseminus، Astragalus ecbatanus-Euphorbia denticulata، Quercus brantii و Annual Grass بهترتیب با ضریب کارایی 7/92، 5/94، 6/97 و 6/88 درصد از صحت قابل قبولی نسبت به دیگر مدلها برخوردار بود که می‌توان از این مدل برای کمیسازی مقدار نفوذ و همچنین تخمین میزان رواناب در این تیپ‌های گیاهی استفاده کرد. نتایج حاکی از تغییرپذیری نفوذ در تیپهای گیاهی مختلف مراتع میباشد که میبایست در مدیریت بهتر این عرصهها برای تغذیه سفرههای آب زیرزمینی مدنظر قرار گیرد. Infiltration of water into the soil is a pant water supply key process. It has also an essential role in controlling surface runoff and groundwater. The objective of this study is to investigate and model the infiltration rate in different vegetation types (Annual Grass- Astragalus rhodoseminus, Astragalus ecbatanus- Euphorbia denticulata, Quercus brantii, Annual Grass). Infiltration rate was measured by double ring infiltrometer (DRI). Three samples were taken from each vegetation type, and infiltration indices and some soil characteristics were measured. One-way ANOVA was used to test the changes in infiltration indices and soil characteristics of different vegetation types and the Pearson correlation coefficient was used to test the relationships between infiltration rates and soil parameters. The performance of Kostiakov, Philip, Horton, Soil Conservation Service (SCS) and modified Green–Ampt models were evaluated by statistical criteria such as Nash-Sutcliffe (NS), efficiency coefficient (EF), root-mean-square error (RMSE), etc. The results showed that silty soil is not similar  in different vegetation types. Although the infiltration did not show a significant difference in the vegetation types, the average infiltration rate in the Astragalus ecbatanus- Euphorbia denticulata type was equal to 14.4 cm/h, as the highest and the lowest value was observed in the Annual Grass-Astragalus rhodoseminus type with 6.25 cm/h, so that the former is 2.3 times larger than latter. Correlation results showed that infiltration has the highest relationship with porosity. The modeling result suggests that the modified Green–Ampt has a very high performance for estimating the infiltration rate in Annual Grass- Astragalus rhodoseminus, Astragalus ecbatanus- Euphorbia denticulata, Quercus brantii, annual Grass types with EF of 0.976, 0.945, 0.886, and 0.927, respectively. The results indicate that the infiltration varies in the different vegetation types that should be considered in the management of ground water rechage. استان لرستان, گون, دابل رینگ, ویژگی خاک, گندمیان یکساله, مدل گرین آمپت. Lorestan province, Astragalus, Double Ring Infiltrometer (DRI), Soil characteristic, Annual grass, Green–Ampt model. 477 493 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-224&slc_lang=fa&sid=1 Shokoofeh Hassaanvand شکوفه حسنوند 100319475328460012904 100319475328460012904 No Department of Range and Watershed Management Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Lorestan University, Khorramabad گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد Alireza Sepahvand علیرضا سپه‌وند sepahvand.a@lu.ac.ir 100319475328460012905 100319475328460012905 Yes Department of Range and Watershed Management Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Lorestan University, Khorramabad گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد Farajolah Tarnian فرج اله ترنیان 100319475328460012906 100319475328460012906 No Department of Range and Watershed Management Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Lorestan University, Khorramabad گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد Parvin Sihak پروین سیهاک 100319475328460012907 100319475328460012907 No Shoolini University, Solan, Himachal Pradesh گروه مهندسی عمران، دانشگاه شولینی، سولان، هیماچال پرادش