fa گسترش سرخس عقابی و پاسخ آن به خصوصیات خاک در مراتع ییلاقی بندپی بابل، استان مازندران تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">سرخس عقابی (</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Pteridium aquilinum</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;">) در قاره&shy;های مختلف جهان و </span><span style="font-family:B Nazanin;">نیز </span><span style="font-family:B Nazanin;">در ایران در ناحیه رویشی هیرکانی پراکنش دارد. </span><span style="font-family:B Nazanin;">گسترش این گیاه مشکلاتی را در مدیریت جنگل، مرتع و اراضی کشاورزی ایجاد می&shy;کند. با توجه به نفوذ این گیاه به مراتع ییلاقی در بندپی بابل در استان مازندران، این تحقیق به وضعیت گسترش این گیاه و دامنه تحمل آن به خصوصیات خاک پرداخته است. اندازه&shy;گیری </span><span style="font-family:B Nazanin;">درصد تاج پوشش، تراکم، ارتفاع و زی‌توده</span><span style="font-family:B Nazanin;"> سرخس عقابی و نمونه&shy;گیری خاک در چهار تیپ گیاهی منطقه شامل جنگل</span><span style="font-family:B Nazanin;"> راش</span><span style="font-family:B Nazanin;">، دو تیپ مرتع مشجر و علفزار انجام شد. نتایج نشان داد که سرخس عقابی توانسته در منطقه </span><span style="font-family:B Nazanin;">میانگین تاج پوشش بین 50 تا 75 درصد، میانگین تراکم 12 تا 37 پایه در مترمربع، و میانگین ارتفاع 50 تا 90 سانتی متر را ایجاد نماید. این گیاه در یک فصل رویش توانایی تولید 4 تا 7 تن زی‌توده هوایی در هکتار را داشته است. به‌جز ارتفاع اندام هوایی سایر خصوصیات گیاه به‌طور معنی&shy;داری در توده&shy;های این گیاه در علفزار بیشتر از مراتع مشجر و جنگل بوده است. خاک </span><span style="font-family:B Nazanin;">مناطق تحت هجوم سرخس عقابی نسبت به مراتع منطقه که هنوز گیاه در آنها گسترش نیافته به‌طور معنی&shy;داری دارای ماده آلی، ازت </span><span style="font-family:B Nazanin;">و هدایت الکتریکی بیشتر اما اسیدیته کمتر بودند. سرخس عقابی در شرایط اسیدی و مرطوب خاک دارای&nbsp; بهینه بوده است. در مدیریت مراتع منطقه باید به کنترل این گیاه اقدام نمود تا گسترش آن موجب بلا استفاده ماندن سطح وسیعی از مراتع منطقه نگردد.</span><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"></span></span></span></strong> <em>Pteridium aquilinum</em> which wildly could be found in different continents, is common in Hycanian region of Iran. This weeds species can cause problems in rangeland, agriculture and forest management. As this species is encroaching into mountainous rangelands, this study assesses the <em>P. aquilinum</em> presence and its edaphic niches in summer rangelands of Bandpay, Babol, Mazandaran province, Iran. The vegetation cover, density, height, and biomass besides the soil were sampled in four invaded sites including forest, two shrublands, and one grassland. The results showed that the species had a mean cover of 50 to 75%, mean density of 12 to 37 stands/m², mean stand height of 50 to 90 cm, and mean above-ground biomass of 4 to 7 tons/ha. All measured variables in invaded grasslands except frond height were significantly greater than that in invaded shrublands and forest. Invaded areas had significantly greater organic matter, N, and EC and less pH than that in not invaded rangelands. <em>P. aquilinum</em> showed an optimum in acidic soil with high moisture. Control of this species should be a part of management otherwise the spread of this species could lead to further land abandonment. سرخس عقابی, منحنی پاسخ, تهاجم‌پذیری, هجوم زیستی. Bracken fern, Species response curve, Invisibility, Biological invasion. 448 459 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-222&slc_lang=fa&sid=1 Rahman Adabi رحمان ادبی فیروزجایی 100319475328460012896 100319475328460012896 No Department of Range Management, Faculty of Natural Resources, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری Jamshid Ghorbani جمشید قربانی j.ghorbani@sanru.ac.ir 100319475328460012897 100319475328460012897 Yes Department of Range Management, Faculty of Natural Resources, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری Seyed Hassan Zali سیدحسن زالی 100319475328460012898 100319475328460012898 No Department of Range Management, Faculty of Natural Resources, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری