fa امکان نگهداری بذر گونۀ مرتعی چاودار کوهی .Secale montanum Guss در شرایط فراسرد (Cryopreservation) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">چاودار کوهی </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">(<em>Secale montanum </em>Guss.)</span></span></span> <span style="font-family:B Nazanin;">گیاهی چندساله است و رویشگاه آن اغلب در اراضی شیب‌دار و ارتفاعات می‌باشد. چرای مفرط و بی‌رویه دام، تبدیل مراتع به زراعت و تغییرات شدید آب و هوایی از عوامل خطرساز برای بقای این گونه می‌باشد. از آنجاییکه چرای مفرط باعث محدودیت‌ در تکمیل چرخه زندگی گیاه شده، میزان زاد‌آوری از طریق بذر در عرصه‌های طبیعی کاهش یافته و موجب حذف این گونه ارزشمند از پوشش گیاهی کشور در آینده خواهد بود. بنابراین نگهداری بلندمدت بذر گیاه این امکان را فراهم می‌سازد تا در صورت تهدید و از بین رفتن این گونه، نسبت به احیا، تکثیر و استقرار آن در عرصه‌های منابع طبیعی اقدام نمود.</span> <span style="font-family:B Nazanin;">به‌منظور بررسی امکان نگهداری بلند‌مدت بذر این گونه در شرایط فراسرد </span><span style="font-family:B Nazanin;">(</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">C</span></span></span><span style="font-family:Cambria,serif;">&deg;</span><span style="font-family:B Nazanin;">196-)</span><span style="font-family:B Nazanin;">، بذرها از رویشگاه طبیعی آن جمع‌آوری شد. </span><span style="font-family:B Nazanin;">برای ذخیره‌سازی بذر در برودت (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">C</span></span></span><span style="font-family:Cambria,serif;">&deg;</span><span style="font-family:B Nazanin;">196-) ازت مایع، از سه پیش تیمار</span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Desiccation</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> (آبگیری)،</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> PVS2 </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">&nbsp;(ویتریفیکاسیون) </span><span style="font-family:B Nazanin;">و 30 درصد</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Glycerol </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">&nbsp;همراه با شاهد، استفاده شد. بذرهای تیمار شده به مدت یک‌هفته، یک‌ ماه</span><span style="font-family:B Nazanin;"> و یک‌ سال درون ازت مایع نگهداری شدند. تعدادی از صفات مرتبط با جوانه‌زنی و استقرار بذر، بعد از خروج از ازت مایع، در شرایط آزمایشگاه، گلخانه و </span><span style="font-family:B Nazanin;">عرصه‌ </span><span style="font-family:B Nazanin;">مورد بررسی قرار گرفت. </span><span style="font-family:B Nazanin;">نتایج آزمایشگاه نشان داد که بذر چاودار کوهی قابل نگهداری در شرایط فراسرد بوده و بهترین تیمار، تیمار</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Desiccation </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">&nbsp;یا آبگیری با میانگین جوانه‌زنی 88 درصد برای یک سال ذخیره‌سازی بذر در شرایط فراسرد بود. در شرایط گلخانه و عرصه طبیعی نیز با اینکه درصد استقرار بذرهای شاهد و فراسردی بالا نبود لیکن نتایج نشان داد که بذرها در همه تیمارهای فراسردی در شرایط گلخانه و عرصه نیز مستقر شدند.</span> <em>Secale montanum</em> Guss. is a perennial grass species grown in steep slopes of high altitude of Iranian rangelands. This species is naturally reproduces by seeds. Due to over-grazing of the plant, especially before maturity and production of seed in one hand and habitat destruction, land use change, species decline and climate change puts this species at risk. Therefore, long-term storage of its seeds makes future seeding of degraded rangelands possible. To evaluate the possibility of long-term preservation of<em> Secale montanum </em>Guss<em>.</em> seeds in cryogenic conditions (-196&deg;C) seeds of the species were collected from the natural habitats. Three pre-cryopreservation treatments including PVS2, Desiccation, 30% Glycerol and Control were applied on the seeds. The treated seeds were incubated in LN (-196&deg;C) for periods of 1 week, 1 month and 1 year. Subsequently, the cryopreserved seeds were removed from the liquid nitrogen and, seed germination seed establishment and some other traits were evaluated under laboratory, greenhouse and natural habitat conditions. The results showed that seeds of the <em>Secale montanum </em>are able to tolerate cryogenic conditions. Among the pre-cryopreservation treatments, Desiccation showed the best effects with average germination rate of 88% for 1 year storage in cryogenic condition. Although seed establishment percentages of the control and cryogenic seeds under field and greenhouse conditions were not high, but the results indicated that cryogenic seeds of the various pre-cryopreservation treatments were able to establish and grow well under field and greenhouse conditions. بذر, چاودار کوهی, فراسرد, آبگیری. Seed, Secale montanum Guss., Cryopreservation, Desiccation 297 308 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-210&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Jebeli مریم جبلّی rihan2000ir@yahoo.com 100319475328460012413 100319475328460012413 Yes Medicinal Plants Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات گیاهان دارویی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Aliashraf Jafari علی‌اشرف جعفری 100319475328460012414 100319475328460012414 No Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Hamidreza Feyzi حمیدرضا فیضی 100319475328460012415 100319475328460012415 No Natural Resources and Watershed Management, Amlash اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان املش، گیلان