fa تاثیر فاصله از آبراهه بر تنوع‌‌ گونه‌‌ای و گرو‌‌ه‌‌های عملکردی ‌‌گیاهی در مراتع ‌‌کوهستانی عنبران چای، اردبیل تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">جوامع‌‌ گیاهی حاشیه آبراهه‌‌ها در مناطق نیمه‌‌‌خشک کوهستانی، نقش حیاتی در فرآیندهای ‌‌اکولوژیکی و خدمات اکوسیستم‌‌ها دارند. در این پژوهش، تغییرات تنوع و ترکیب‌‌ گیاهی در فواصل مختلف از آبراهه و دامنه‌‌های آن، مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور، 15 زیرحوزه با تنوعی از مساحت و طول آبراهه، در دو جهت‌‌ شمالی و جنوبی، در مراتع کوهستانی عنبران چای اردبیل، انتخاب شد. با استقرار 20 </span><span style="font-family:B Nazanin;">پلات یک متر مربعی در هر زیرحوزه، </span><span style="font-family:B Nazanin;">اقدام به آماربرداری از پوشش گیاهی در فواصل مختلف از آبراهه (25-0، 50-25 و 75-50 متر)، در فصل رویش سال 1396 شد. با گروه‌‌بندی گونه‌‌ها در قالب گروه‌‌های علمکردی و محاسبه تنوع گونه‌‌ای، مقایسه آماری پارامترها توسط آزمون تی تست و تجزیه واریانس یک‌‌‌‌‌طرفه، انجام شد. نتایج نشان داد؛ فاصله دوم (50- 25 متر) نسبت به فواصل اول (25-0 متر) و سوم (75-50 متر) از آبراهه، دارای تنوع بالایی می‌‌باشد که بر نظریه حداکثر تنوع گونه‌‌ای در شرایط آشوب متوسط محیطی، دلالت دارد. در این ارتباط برای فواصل اول تا سوم، مقدار شاخص‌ تنوع‌‌ گونه‌‌ای شانون- وینر، 38/1، 40/1 و 39/1 بدست آمد. دامنه‌‌های ‌‌شمالی به‌‌‌دلیل برخورداری از رطوبت بالا، دارای تنوع بیشتری (45/1) نسبت به دامنه‌‌های جنوبی (30/1) هستند. نتایج نشان داد اگر هدف از مدیریت‌ ‌مرتع، تعیین اولویت فواصل مختلف از آبراهه برای انجام عملیات ‌‌بیولوژیک همزمان با عملیات ‌‌مکانیکی آبخیزداری باشد، باید احیاء بستر آبراهه و فاصله اول از آبراهه و همچنین فاصله سوم از آبراهه یعنی فاصله منتهی به خط‌الراس، در اولویت قرار گیرد. زیرا تنوع‌‌ گونه‌‌ای در این فواصل، از مطلوبیت کمتری نسبت به فاصله دوم از آبراهه، برخوردار است. بر همین اساس، استفاده از گونه‌‌های علفی و به‌طورکلی، فورب‌‌های چندساله، توصیه می‌‌گردد.</span><span style="font-family:B Nazanin;"></span> The plant communities locating at the margins of the waterways play a vital role in the ecological processes and ecosystem services in the semi-arid mountainous regions. In this study, variations of plant diversity and composition at different distances from the waterway and its slope aspects were investigated. For this purpose, 15 sub-basins with a variety of area and length of waterway, in both northern and southern directions, were selected in the mountainous rangelands of Anbaran Chai. For measurements 20 plots of 1m² in each sub-basin were established and vegetations were surveyed. Different distances from the waterway (0-25, 25-50 and 50-75 m) were selected for the measurements in the growing season in 2017. By grouping the species into scientific groups and calculating species diversity, statistical comparison of the parameters was performed by one-way ANOVA and t-test. The results showed that the highest diversity happens at the second distance group (25-50 m).This put emphasis on the hypothesis of occurring maximum diversity in the medium environmental disturbance conditions. In this regard, Shannon-Wiener species diversity index values ​​were 1.38, 1.40 and 1.39 for first to third distances, respectively. Northern slopes are more diverse (1.45) than southern slopes (1.30) due to high humidity. The results suggests that if the goal of range management is to prioritize the area on the basis biological practices emphasis should be put on the first and third distances from the waterway.<br> <br> &nbsp; آبراهه, تنوع‌‌ گونه‌‌ای, شکل ‌‌زیستی, عنبران, فرم رویشی. Waterway, Species diversity, Life form, Anbaran, Plant form. 240 255 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-206&slc_lang=fa&sid=1 Javad Motamedi جواد معتمدی motamedi@rifr-ac.ir 100319475328460012397 100319475328460012397 Yes Rangeland Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Esmaeil Sheidai Karkaj اسماعیل شیدای ‌‌کرکج 100319475328460012398 100319475328460012398 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Urmia University, Urmia گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع ‌‌طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه Afrooz Dargahi افروز درگاهی 100319475328460012399 100319475328460012399 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Urmia University, Urmia گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع ‌‌طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه