fa نقش گیاه گلرنگ وحشی (Carthamus oxyacantha M.B.) در شیوه فرصت‌طلبانه استفاده از مراتع تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;">شیوه فرصت‌طلبانه، مبتنی بر استفاده از گیاهان یک‌ساله‌ای است که به‌دلیل دارا بودن بذر فراوان با حداقل شرایط ممکن در طبیعت ظاهر و دامداران از این فرصت برای تعلیف دام‌هایشان بهره‌مند می‌گردند. در این پژوهش بوم‌شناسی فردی گلرنگ وحشی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">(</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Carthamus oxyacantha </span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">M.B.</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;">) </span><span style="font-family:B Nazanin;">و </span><span style="font-family:B Nazanin;">شاخص‌های معرف کیفیت علوفه آن به عنوان گیاهی زیادشونده در مراتع زرین‌دشت استان فارس مدنظر قرار گرفت. جهت بررسی خاک رویشگاه، پروفیل</span> <span style="font-family:B Nazanin;">هایی تا عمق مؤثر ریشه دوانی گیاه حفر و برای اندازه گیری خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک به آزمایشگاه منتقل شد<strong>. </strong>به منظور تعیین درصد جوانه‌زنی و اثر تیمار دما آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی بر روی بذر گیاه انجام گردید. جهت بررسی کیفیت علوفه، شاخص‌های پروتئین‌خام،</span> <span style="font-family:B Nazanin;">هضم‌پذیری</span> <span style="font-family:B Nazanin;">ماده</span> <span style="font-family:B Nazanin;">خشک، دیواره</span> <span style="font-family:B Nazanin;">سلولی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">منهای</span> <span style="font-family:B Nazanin;">همی‌سلولز،</span> <span style="font-family:B Nazanin;">انرژی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">متابولیسمی، چربی‌خام، خاکستر در آزمایشگاه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. داده‌های این پژوهش با استفاده از برنامه آماری </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SAS</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"> آنالیز و آزمون دانکن برای مقایسه میانگین‌ها به‌کار گرفته شد. نتایج</span> <span style="font-family:B Nazanin;">نشان</span> <span style="font-family:B Nazanin;">داد این</span> <span style="font-family:B Nazanin;">گونه روی خاک‌هایی با بافت رسی- لومی، اسیدیته 9/7 و هدایت الکتریکی 1/1 دسی زیمنس بر متر، ماده آلی 88/0% و نیتروژن 26/0% رویش دارد. دمای 15 و</span> <span style="font-family:B Nazanin;">20</span> <span style="font-family:B Nazanin;">درجه</span> <span style="font-family:B Nazanin;">سانتی‌گراد</span> <span style="font-family:B Nazanin;">به‌عنوان</span> <span style="font-family:B Nazanin;">شرایط</span> <span style="font-family:B Nazanin;">بهینه</span> <span style="font-family:B Nazanin;">جوانه‌زنی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">معرفی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">گردید.</span> <span style="font-family:B Nazanin;">ارزیابی های صورت گرفته بیانگر بالاتر بودن کیفیت علوفه در مرحله رویشی بود. نتایج بیان می کند اگرچه این گیاه</span> <span style="font-family:B Nazanin;">با</span> <span style="font-family:B Nazanin;">داشتن</span> <span style="font-family:B Nazanin;">مواد</span> <span style="font-family:B Nazanin;">و</span> <span style="font-family:B Nazanin;">ترکیبات</span> <span style="font-family:B Nazanin;">شیمیایی</span> <span style="font-family:B Nazanin;">مغذی در صورت برداشت در مرحله مناسب رشد، می‌تواند به عنوان یک</span> <span style="font-family:B Nazanin;">منبع تغذیه‌ای مکمل در</span> <span style="font-family:B Nazanin;">شرایط</span> <span style="font-family:B Nazanin;">خشک</span> <span style="font-family:B Nazanin;">و</span> <span style="font-family:B Nazanin;">نیمه</span> <span style="font-family:B Nazanin;">خشک</span> <span style="font-family:B Nazanin;">برای</span> <span style="font-family:B Nazanin;">نشخوارکنندگان</span> <span style="font-family:B Nazanin;">در طول دوره‌های بحرانی کمبود علوفه مورد توجه قرار گیرد، اما از سویی دیگر با نگاهی عمیق‌تر از دیدگاه مراحل توالی، می توان این گیاه را در نقش یک گیاه پیشگام دانست. این مساله تأکیدی بر اهمیت نقش علم مرتع&shy;داری با نگرش اکولوژیکی به‌عنوان علم و هنر ایجاد تعادل در بهره&shy;برداری از اکوسیستم‌های مرتعی می‌باشد. </span> The opportunistic tacktik is based on the use of annual plants to feed the livestoke. These low environmental demanding species grow abundantly due to soil seed bank richness. This research is aimed at studying the autecology and forage quality of wild safflower (<em>Carthamus</em> <em>oxyacantha</em>&nbsp;M.B.) as increasing plant and invasive plant at three phenological stages in Zarrindasht rangeland&rsquo;s ecosystem. Soil profiles depth were different proportional to the effective depth of the roots. Then, samples were taken to the laboratory to measure physical and chemical analyses. Furthermore, the germination percentage was tested under different temperature treatment namely 10, 15, 20, 25 and 30&ordm;C using a completely randomized design. The forage quality was focused on CP, DMD, ADF, ME, EE and Ash. Duncan test and SAS software were used or comparison of the averages and data analysis respectively. The results showed that this plant grows up on clay-loam soils, acidity of 7.9, electrical conductivity of 1.1 ds/m, 0.88% organic matter, 0.26% nitrogen. Germination treatments showed that the best performance occurs at 15 and 20&ordm;C. The results demonstrated that as the age of the plants increases the forage quality of is reduced. It seems that if the plant harvests at the proper growth stage,&nbsp;it&nbsp;could&nbsp;be used in the pasture as a nutritional supplement in arid and semi-arid regions. During critical periods of forage deficiency cropping and keeping in the storage as traditional ranchers now realize and do it, could help the situation. looking at the concept&nbsp;of plant succession, the species might be a pioneer plant. &nbsp;So once more this issue emphasizes on range management with the ecological viewpoint as science and art to balance and utilize rangeland ecosystems.<br> <strong><span dir="RTL">&nbsp;</span></strong><br> &nbsp; کیفیت علوفه, اوت اکولوژی, گلرنگ وحشی (Carthamus oxyacantha M.B.), شیوه فرصت‌طلبانه. Forage quality, Autecology, Carthamus oxyacantha and Opportunistic strategy. 229 239 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-287-205&slc_lang=fa&sid=1 Zeinab Hashemi زینب هاشمی 100319475328460013531 100319475328460013531 No Department of natural resource and environment, Faculty of Agricultre, Shiraz University, Shiraz گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز Roja Safaeian روجا صفاییان Roja.safaeian@gmail.com 100319475328460013532 100319475328460013532 Yes Department of natural resource and environment, Faculty of Agricultre, Shiraz University, Shiraz گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز Gholam Abas Ghanbarian غلامعباس قنبریان 100319475328460013533 100319475328460013533 No Department of natural resource and environment, Faculty of Agricultre, Shiraz University, Shiraz گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز Seyem Mehdi Ghoryshi سید مهدی قریشی 100319475328460013534 100319475328460013534 No Department of animal science, Faculty of Agricultre, Shiraz University, Shiraz گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز