Journal of Rangeland

fa تعیین ترکیب بهینه منابع درآمدی مراتع با استفاده از مدل برنامه ریزی خطی (مطالعه موردی: مراتع دشت، گرمه) Causal analysis of factors influencing pasture management (Case study: pastures of Kermanshah province) تخصصي Special پژوهشي Research سابقه و هدف: استفاده بیرویه از مراتع، علاوه بر تسریع در روند تخریب، کاهش ارزش این منابع را به دنبال دارد که در نهایت منجر به کاهش درآمد بهرهبرداران میشود. بنابراین در توسعه پایدار مراتع رعایت استفاده بهینه جهت تامین معیشت بهرهبرداران در محدودههای عرفی بدون آسیب رساندن به توان اکولوژیک آنها برای نسلهای آتی ضروری است. بهینهسازی یکی از روشهای تخصیص منابع محسوب میشود که در آن فعالیتهای مختلف یا کاربریهای اراضی به واحدهای خاصی اختصاص داده میشود. هدف از این مطالعه تدوین الگوی بهینه بهرهبرداری با در نظرگرفتن حداکثرسازی درآمد در مراتع میباشد. مواد و روش ها: پژوهش حاضر در مراتع دشت از توابع شهرستان گرمه در استان خراسان شمالی انجام شد. اطلاعات موردنیاز از طریق مصاحبه حضوری با بهرهبرداران به روش نمونه گیری اتفاقی جمع‌آوری شد و چند بهرهبردار نماینده با توجه به مقدار سرمایه در دسترس انتخاب شد. سپس برای هر یک، ترکیب بهینه منابع درآمدی با استفاده از مدل برنامهریزی تعیین گردید. سپس بین مدلهای ارائه شده و همچنین الگوهای فعلی مقایسه صورت گرفت. مدل برنامهریزی استفاده شده در مطالعه حاضر یک مدل برنامهریزی خطی برای تعیین الگوی بهینه منابع درامدی (بهرهبرداری) بود. تعداد سه متغیر تصمیم که هر یک از آنها مربوط به سهم اختصاص یافته به هر یک از بهرهبرداری‌ها (دامداری، زنبورداری و پرورش گیاهان دارویی) است در نظر گرفته شد. همچنین محدودیتها شامل محدودیتهای مربوط به سرمایه، نیروی کار و آب میباشد. در این مدل هدف حداکثر کردن درآمد خالص خانوار (ارزش کلیه تولیدات نهایی منهای ارزش کلیه نهاده‌های تولید) می‌باشد. در این تحقیق درآمد کل خانوار و حداکثر کردن این درآمد به عنوان سنجه رفاه در تابع هدف انتخاب شد. این مدل به وسیله نرم افزار LINDO حل شد و بدین ترتیب الگوهای برنامهریزی خطی برای تمام بهرهبرداران نماینده سامان عرفی دشت در نرم افزار LINDO  به اجرا درآمد. نتایج: با مقایسه الگوهای بهینه بهرهبرداری و الگوهای مورد استفاده بهرهبرداران نماینده، ملاحضه میشود فعالیت زنبورداری در الگوهای بهینه افزایش و فعالیت دامداری از الگوها خارج شده است. بدین معنی که بیشترین سود از فعالیت زنبورداری حاصل میگردد و بهرهبرداران برای تأمین بازدهیهای مورد نظر ملزم به لحاظ کردن فعالیت زنبورداری در الگوی خود هستند. بر این اساس عمده توانایی بهرهبرداران در تغییر ترکیب بر روی فعالیت زنبورداری متمرکز میشود. بدین معنی که بهرهبرداران برای تأمین بازدهیهای مورد نظر ملزم به لحاظ کردن فعالیت زنبورداری در الگوی خود هستند. همچنین، نتایج حاصل از الگوهای برنامهریزی خطی در نرم افزار LINDO   نشان میدهد که بازده الگوی بهینه در مدل 1  به 66396630 تومان افزایش یافت که نسبت به مقدار بازده الگوی فعلی که 36574460 تومان می باشد 54/81 درصد افزایش نشان می‌دهد. بازده الگوی بهینه در مدل 2 به 83901190 تومان افزایش یافت که نسبت به مقدار بازده الگوی فعلی که 49039940 تومان می‌باشد09/71 درصد افزایش نشان می‌دهد. بازده الگوی بهینه در مدل 3 به  131284200 تومان افزایش یافت که نسبت به مقدار بازده الگوی فعلی که  808913008 تومان می باشد  3/62 درصد افزایش نشان می‌دهد. بازده الگوی بهینه در مدل 4 به 144865400تومان افزایش یافت که نسبت به مقدار بازده الگوی فعلی که 98070390 تومان می باشد 72/47 درصد افزایش نشان می‌دهد. بازده الگوی بهینه نیز در مدل 5  به 18228890تومان افزایش یافت که نسبت به مقدار بازده الگوی فعلی که 113704800 تومان می باشد 32/60 درصد افزایش نشان می‌دهد نتیجه گیری: بهینهسازی نشان داد که بیشترین سود از فعالیت زنبورداری حاصل گردید و برای کل بهرهبرداران نماینده، فعالیت دامداری از الگو خارج شده است. با توجه به نتایج، مدل بهینه اقدام به افزایش فعالیت زنبورداری نمود تا بر این اساس، بیشینهسازی درآمد انجام گیرد. تغییر در نوع بهرهبرداری از مراتع و بهینهسازی آن، بدون اعمال برنامههای مدیریتی و استفاده بر اساس استعداد و پتانسیل نمیتواند منجر به افزایش درآمد شود. Background: Rangelands and forest lands are crucial components of natural resources, and their preservation is essential for the survival of human societies. The improper use of land can lead to the devaluation and destruction of these resources, resulting in a decrease in the income of users. Hence, sustainable development and optimal use of natural resources are necessary for future generations. This study aims to develop an optimal utilization model that considers income maximization in rangelands in North Khorasan province. Methodology: The study was conducted in Dasht rangelands of Garmeh city in North Khorasan province. The required information was collected through face-to-face interviews with beneficiaries, and several representative beneficiaries were selected based on their available capital. The optimal combination of income sources for each representative was determined using a linear programming model. The planning model used in this study was a linear programming model that considered three decision variables related to the share allocated to each utilization (livestock grazing, apiculture, and medicinal plant breeding). The restrictions included capital, labor, and water. The goal was to maximize the household's net income. The model was solved using LINDO software, and linear programming patterns were implemented for all representative beneficiaries of Dasht rangelands. Results: The optimal patterns of utilization showed an increase in apiculture activity and a decrease in livestock grazing compared to the current patterns used by the representative beneficiaries. The efficiency of the optimal model increased by a significant percentage compared to the current model for all representative beneficiaries. The results indicated that apiculture activity provided the highest profit for all representative beneficiaries. Conclusion:The study concluded that optimal utilization of rangelands and its optimization are crucial for income maximization. The results showed that apiculture activity should be considered as a significant income source. The study highlights the importance of sustainable development and optimal use of natural resources without damaging them for future generations.   ترکیب بهینه, افزایش منابع درآمدی, مدل برنامه ریزی خطی, نرم افزار LINDO Sustainable development, rangeland management, structural equations, forests and rangelands of Kermanshah province 701 711 http://rangelandsrm.ir/browse.php?a_code=A-10-1328-2&slc_lang=fa&sid=1 Ladan Asgharnejad لادن اصغرنژاد asgharnejad.ladan@yahoo.com 100319475328460015788 100319475328460015788 Yes Department of Rangeland Management, Faculty of Natural Resources, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری Ghodratpllah Heydari قدرت اله حیدری q-heydari@yahoo.com 100319475328460015789 100319475328460015789 No Department of Rangeland Management, Faculty of Natural Resources, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری Hossein Barani حسین بارانی barani.hossein@yahoo.com 100319475328460015790 100319475328460015790 No Department of Rangeland, Faculty of Rangeland and Watershed Management, Gorgan University of Agricultural Science and Natural Resources, Gorgan گروه مرتعداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Esmaeil Sheidai karkaj اسماعیل شیدای کرکج esmaeil-sheidayi@yahoo.com 100319475328460015791 100319475328460015791 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Urmia University, Urmia گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه Ali Hosseini Yekani علی حسینی یکانی hosseiniyekani@gmail.com 100319475328460015792 100319475328460015792 No Department of Economy, Faculty of Economy, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari گروه اقتصاد، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری